Ăn chay là khổ hạnh?

SGTT.VN - Thằng bạn tôi... già đầu vẫn ham vui cỡi xe gắn máy đi dọc Trường Sơn, qua bên Lào. Đường thênh thang, khỏi lo bắn tốc độ, cứ thế phượt. Một con chó thủng thỉnh băng ngang… Và, kết quả là bà vợ phải thuê xe lên tận biên giới đón cái “thân thể yêu thương” bất động đó về, vái tứ phương, vái trời vái Phật, phát nguyện ăn chay một năm để ông chồng tai qua nạn khỏi.

Heo quay chay... truyền thống. Ảnh: Q.T

Tôi đến thăm. Y nắm tay tôi, nửa tỉnh nửa mê, thều thào: “Đợi ít bữa khoẻ lại, đi làm một chầu thịt chó… rửa… hận!” Nay, hận đã rửa, mà rửa không chỉ một lần, nhưng bà vợ, dù là tay sành ăn đáo để, vẫn còn phải ăn chay. Đâu dám xù… Trời Phật.

Ăn chay để... ép xác?

Các tu sĩ Phật giáo hay phật tử trai trường ăn chay với tâm nguyện rõ rệt. Ăn chay để tránh sát sanh, dứt lòng tham trần tục, để thân tâm được nhẹ nhàng thực hành trên đường tu.

Bên đạo Công giáo, ăn chay thoải mái hơn, chỉ phải kiêng thịt, còn trứng, sữa, tôm, cá, nghêu, sò, ốc, hến thì… vô tư. Ăn chay vì lý do tôn giáo, dù là tôn giáo nào đi nữa, đều có những giá trị riêng mà chỉ những tín đồ đứng trong niềm tin đó thấu hiểu.

Nhưng mấy ông Tây bà đầm thời nay bỗng nhiên ùn ùn ăn chay mới là chuyện lạ. Thống kê cho biết, 43% nhân loại ngày nay đang giảm ăn thịt, trong số này 31% là quý ông, 51% là quý bà, còn lại là trẻ em. Đồ chay hiện đại đâu phải là đậu hũ chưng tương. Ở các siêu thị châu Âu, hàng chay trông cứ như hàng… thịt, cũng “fast food”, màu sắc mùi vị hấp dẫn. Khi mà đồ chay còn ám ảnh trong óc mấy bà nội trợ về khả năng giữ eo tạo dáng, lại khoẻ khoắn trẻ mãi không già, hay ít ra cũng khỏi béo phì, thì mấy bà dễ gì chịu bỏ qua. Quyền hành đi chợ, bếp núc nằm hết trong tay mấy bả, thì các ông chồng, dù trong thực tế ít khi tỏ ra tình nguyện cũng bị “cưỡng bức” ăn chay một cách êm ái.

Loại bỏ thói quen ăn thịt đâu phải chuyện dễ, một khi động cơ ăn chay chẳng liên quan gì đến đạo đức hay tôn giáo, thì tội vạ gì phải ép xác khổ hạnh. Khi động lòng... trần, mấy ông chồng cũng phản ứng và quay về với thịt, nhưng chỉ đôi khi thôi, bởi nên giảm bớt thịt hơn là bỏ hẳn.

Phong vị món chay “nhái”

Trước đây, một số protein thực vật được dùng làm phụ gia, tạo độ quết dính hay cấu trúc trong các sản phẩm thịt thứ thiệt. Nhưng xu hướng ăn chay ngày càng tăng, protein thực vật trở thành… “chính gia”.

Ẩm thực chay không đơn giản là đưa vào đồ chay hương vị heo, bò, gà… Điều này quá dễ với kỹ thuật phối hương hiện nay. Cũng không đơn giản là tạo ra sản phẩm chay có hình dáng đùi gà, cánh vịt… mà còn phải tạo ra cấu trúc sớ, dai, giòn… giống như đặc điểm riêng của từng loại thịt. Nói cách khác, làm sao để người ăn khó phân biệt thực giả càng tốt. Chả thế mà thực đơn của mấy quán chay ở Sài gòn, mới liếc quá đã thấy… bắt mồi: bò nướng mạch nha, chả cua xốt gừng, chả cá Lã Vọng…

Việc sản xuất protein thực vật (chủ yếu là đậu nành) theo công nghệ ép đùn (extrusion) phần nào giải quyết được vấn đề cấu trúc này. Tờ Asian Food Tech nhận xét: “Thịt muối chay có vị đậm đà như thịt (thiệt) nhưng xúc xích chay vẫn chưa thuyết phục người dùng về khẩu vị”.

Không chỉ nghệ thuật nấu nướng đồ chay, mà trước tiên công nghệ sản xuất nguyên liệu cho thực phẩm chay cần phải hoàn thiện nhiều hơn nữa, nhất là “nhái” cho bằng được cấu trúc quá đa dạng ở các loại thịt, sợi dài, thớ ngắn, độ giòn, độ dai… Có người còn khoái ăn bồ câu quay, nhai luôn cả xương nghe lốp cốp… Cứ thử ăn vịt tiềm chay hay bò nướng chay thì rõ. Không kể ăn chay vì lý do tôn giáo, con người hiện đại, ngoài một số ít ăn chay do nhận thức về vấn đề môi trường (ô nhiễm do chăn nuôi), còn hầu hết “thành tâm” ăn chay là do vấn đề… sức khoẻ. Những nghiên cứu gần đây cho thấy, chế độ ăn nhiều thịt đỏ có liên quan đến việc gia tăng chứng béo phì, ung thư đại tràng và tim mạch. Tỷ lệ trên lại rất thấp ở những người ăn chay. Bên cạnh đó, việc ăn chay quá nghiêm nhặt, khiến cơ thể thiếu vài chất khoáng: canxi, sắt, kẽm, vitamin B12, thậm chí thiếu một vài loại axít amin thiết yếu mà protein thực vật không cung cấp đủ. Đây lại là một đề tài khác.

Một câu hỏi khảo sát thú vị mới đây ở Anh quốc hỏi: Nếu tận thế sắp tới, bạn sẽ làm gì trong 60 phút cuối đời mình? Người thì muốn nói chuyện với người thân, kẻ muốn sex, hay một ly champagne, nhưng có 2% cho biết họ sẽ ăn món ăn ngậy mỡ mà bình thường họ phải kiêng.

Loại bỏ món khoái khẩu cũng dễ bị… stress lắm chứ đâu phải chơi!

VŨ THẾ THÀNH – ẢNH Q.T

http://sgtt.vn/Tieu-dung/151941/An-chay-la-kho-hanh.html