Đúng là làm việc tốt rồi mình sẽ nhận lại những điều tốt đẹp nhất đây mà.
Sáng nay mình đọc tin trên trang Zing News, thấy tin một người hàng xóm bất ngờ nhận khoản thừa kế từ một cụ già đã mất. Thoạt qua, mình đoán được ắt hẳn cụ già này phải là người không có con cháu nhiều, đi sâu vào tìm hiểu chi tiết, mình mới hiểu lý do tại sao.
Cụ bà Su không có con cái, nên lúc chồng qua đời, bà đã ở một mình. Lúc đấy, bà đã 62 tuổi, vì thương trước hoàn cảnh đơn côi của người phụ nữ góa chồng kia, ông Xu là hàng xóm của bà Su đã thường xuyên tới lui giúp đỡ bà làm công việc lặt vặt trong nhà.
Được biết, cụ bà Su chỉ có 1 anh và 2 em trai, nhưng tất cả đều ở xa. Cả anh em trai lẫn những đứa cháu (là con của anh em trai) này thỉnh thoảng có đến thăm hỏi bà. Họ chia sẻ, lúc bố họ (tức em trai của cụ) còn sống, có tới gặp cụ Su nhưng không nhiều. Rồi họ nuôi ý nghĩ sẽ đón cụ về sống cùng, nhưng vì ngại đường đi xa xôi, với lối sống vùng miền khác nhau, sợ cụ không thoải mái, nên đành gác lại ý định.
Năm 1990, ông Xu thấy nhà của cụ đã xuống cấp, nhiều vết nứt trên tường, thương cụ già neo đơn nên ông bàn với gia đình mời cụ về sống cùng. Cả nhà ông coi cụ như người thân. Cho đến năm 2008, do nhà của ông Xu nằm trong diện giải tỏa xây đường, ông đã cùng gia đình chuyển đi nơi khác. Họ muốn đưa cụ đi theo nhưng sợ bà khó thích nghi với môi trường mới, bà cụ đã quen với nếp sống và người dân quanh đây, vì thế mà ông Xu quyết bỏ tiền thuê cho bà 1 căn nhà nhỏ gần thôn.
4 năm sau, khi bà cụ đã bước sang tuổi 87, bắt đầu mất khả năng vận động ở chân, nên bà cần người túc trực ở bên. Đây cũng là thời điểm ông Xu gặp khó khăn về tài chính, nên ông không thể thuê người chăm sóc cho cụ bà.
Nhờ sự giúp đỡ của cán bộ thôn, cụ được đưa đến Viện Dưỡng Lão – nơi được cho là sẽ chăm sóc bà cụ đến cuối đời. Tuy vậy, mỗi tháng tiền trợ cấp cho người già của bà, gần 3,5 triệu đồng không đủ để trang trải chi phí ở viện, nên một lần nữa, ông Xu hàng xóm lại ra tay giúp, thanh toán nốt khoản phí phát sinh mỗi tháng.
Thấy ông hàng xóm tốt bụng nên thành ra một người cháu của bà cụ đã đồng ý ủy quyền cho ông Xu làm người giám hộ của cụ bà, chịu mọi trách nhiệm chăm lo cho người phụ nữ này. Đặc biệt ông sẽ hưởng toàn bộ tài sản thừa kế của cụ khi cụ qua đời. Nghĩ thế nên họ viết giấy ủy quyền cho ông Xu hàng xóm.
Đến tháng 6/2017, cụ bà phải nhập viện do sức khỏe yếu. Ông Xu cùng gia đình nhận trách nhiệm chăm lo cho bà ở bệnh viện, họ túc trực ngày đêm liên tục 8 ngày cho đến khi cụ qua đời. Cụ Su mất rồi, một tay ông Xu hàng xóm lo hậu sự, thậm chí ông còn bỏ tiền túi để mua suất đất làm nơi an nghỉ cuối cùng cho cụ.
Đến đầu năm 2020, mảnh đất rộng 40m2 của cụ bà trong diện giải tỏa, số tiền đền bù khá lớn. Cả thôn xúc động về câu chuyện ông Xu chăm sóc cụ bà suốt 30 năm, nên ai cũng hy vọng ông sẽ là người thừa kế mảnh đất này.
Ngược lại với mong đợi, do trong giấy ủy quyền không có bất kỳ chữ ký của ông lẫu cháu trai cụ Su nên theo luật định, ông Xu không phải là người thừa kế hợp pháp. Bất bình trước tình cảnh này, nên trưởng thôn đề nghị ông Xu nộp đơn ra Tòa kiện.
Thẩm phán của Tòa cũng đã đến thôn tìm hiểu, sau khi xem xét kỹ lưỡng, đến ngày 22/10/2020, Tòa án thành phố Ninh Ba, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc đã đưa ra phán quyết cuối cùng. Ông Xu được hưởng 12m2 đất, tương đương 1 triệu Nhân dân tệ, tức gần 3,5 tỷ Việt Nam Đồng. Phần diện tích còn lại sẽ làm quỹ phúc lợi người già và những người có hoàn cảnh khó khăn trong thôn.
Gia cảnh của ông Xu cũng chẳng mấy giàu có, ông đang là bảo vệ của một công ty. Ông nói thấy cụ Su ở một mình, thấy tội, nếu không phải ông thì chẳng ai chăm sóc cụ. Ông thấy mình chỉ làm những việc cần làm thôi, và ông chẳng bao giờ nghĩ tới có ngày mình được hưởng khoản thừa kế này.
Ở Việt Nam, nhắc đến mấy vụ thừa kế này, cả người lớn lẫn người trẻ cần phải nắm rõ kiến thức cơ bản, hiểu rõ để biết quyền lợi và nghĩa vụ của mình.
Về nguyên tắc, ai đủ 18 tuổi trở lên, có tài sản, đều có quyền để lại di chúc thừa kế phần tài sản của mình. Và theo quy định của Bộ luật dân sự năm 2015, người được hưởng thừa kế sẽ tất yếu cũng phải có nghĩa vụ tương ứng với phần tài sản thừa kế đó, quyền đi đôi với nghĩa vụ mà.
Pháp luật luôn ưu tiên cho mọi công dân được quyền chia tài sản thừa kế theo di chúc, chỉ trong trường hợp không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp mới chia theo pháp luật.
Di chúc hợp pháp là cần phải đảm bảo tuân thủ đúng về mặt nội dung (không vi phạm điều cấm, không được trái với đạo đức xã hội) và về mặt hình thức (là phải được lập lúc người đó đang tỉnh táo, sáng suốt, không bị ép buộc, lừa dối, đe dọa hay cưỡng ép, và phải được công chứng, chứng thực rõ ràng).
Ở đây như trong vụ của bà cụ Su nêu trên, trước lúc qua đời, bà không viết di chúc nên tất yếu phải chia theo luật. Luật pháp Việt Nam luôn ưu tiên chia thừa kế với người thân.
Cụ thể, hàng thừa kế thứ nhất gồm vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.
Hàng thừa kế thứ hai gồm ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại.
Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.
Lưu ý, những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản. Ví dụ những người ở hàng thừa kế thứ hai chỉ được hưởng khi những người thừa kế ở hàng thứ nhất không còn, bị truất quyền hay từ chối nhận.
Rõ ràng như trong trường hợp nêu trên của cụ bà, phải tính đến hàng thừa kế thứ ba mới được. Thêm nữa, những người này khước từ quyền nhận của mình và đã ủy quyền chuyển lại cho ông Xu hàng xóm, nên thực tế vẫn có thể chấp nhận được trường hợp để ông Xu hàng xóm hưởng thừa kế.
Tuy nhiên phần phân chia tài sản cho ông Xu và có cả vào quỹ phúc lợi xã hội còn phải xem xét ở nhiều góc độ khía cạnh. Khi không thể nghĩ cho việc phân chia tài sản thừa kế của một người không còn người thân bằng quyết thuộc, bất cứ ở nước nào cũng vậy, người ta thường nghĩ tới chuyện xung vào công quỹ, đó là vào các khoản phúc lợi của khu vực đó, hoặc vào ngân sách nhà nước để thực hiện cho các mục đích thiện nguyện chẳng hạn…
Tổng hợp
