Anna Karenina - Truyện về tình yêu, hôn nhân, gia đình, và ngoại tình

Lời giới thiệu

144 năm trước - vào năm 1873 - 4 năm sau khi hoàn thành tác phẩm nổi tiếng Chiến tranh và Hòa bình, đại văn hào Nga Lev Tolstoy bắt tay vào viết những dòng đầu tiên cho câu truyện Anna Karenina của mình. Trong suốt 4 năm (từ năm 1873 đến năm 1877), truyện được Lev Tolstoy viết và đăng định kỳ trên báo "Người đưa tin" của Nga. Từ cách thức hình thành như vậy, có thể coi Anna Karenina là truyện dài kỳ, và là truyện mang tính hiện thực, mô tả hiện thực về đề tài tình yêu, hôn nhân, gia đình và ngoại tình.

Lev Tolstoy bắt đầu viết truyện Anna Karenina khi ông bước sang tuổi 45 và hoàn thành tác phẩm khi ông bước sang tuổi 49, đây là giai đoạn sung sức nhất của cuộc đời khi ông đạt được độ chín muồi về bút pháp, năng lực sáng tác, cũng như về những trải nghiệm sống (Bản thân hôn nhân của Lev Tolstoy cũng vừa là câu chuyện tình hạnh phúc nhưng cũng vừa là bi kịch). Và khi câu truyện được hoàn thành, Anna Karenina đã trở thành tác phẩm kinh điển và đồ sộ nhất về đề tài tình yêu, hôn nhân, gia đình, và ngoại tình trong nền văn học thế giới.

Trong một cuộc khảo sát mới đây được thực hiện với 125 nhà văn đương đại ở cả 5 châu lục để bình chọn ra 10 tác phẩm văn học vĩ đại nhất mọi thời đại, Anna Karenina xếp thứ nhất, xếp trên cả kịch của Shakespeare (xếp thứ 2 là truyện Quý bà Bovary của nhà văn Pháp Gustave Flaubert, xếp thứ 3 là tác phẩm Chiến tranh và Hòa bình cũng của Lev Tolstoy).

Từ khi ra đời, tác phẩm Anna Karenina của Lev Tolstoy đã được dịch ra hàng chục thứ tiếng trên thế giới với hàng trăm bản dịch khác nhau (tiếng Anh có trên 10 bản dịch, tiếng Việt có khoảng 3 bản dịch khác nhau), truyện cũng được chuyển thể sang hàng chục tác phẩm sân khấu và điện ảnh.

Tôi đã thử tìm đọc tác phẩm Anna Karenina và được đọc bản dịch của dịch giả Dương Tường (Nhà xuất bản Văn học - 2003), nhưng ngay khi bắt đầu đọc trang đầu tiên tôi cảm thấy khó khăn trong việc lĩnh hội nội dung từ bản dịch của tác phẩm này. Lý do là vì tác phẩm của Lev Tolstoy được viết bằng tiếng Nga, nhưng bản mà dịch giả Dương Tường dựa vào để dịch là bản bằng tiếng Pháp, được một dịch giả Pháp dịch năm 1949, vì dịch giả Dương Tường không biết tiếng Nga! Cả 3 bản dịch sang tiếng Việt của tác phầm này đều dựa trên các bản dịch bằng tiếng Pháp, không phải dựa trên nguyên bản gốc bằng tiếng Nga.

Như vậy, để thưởng thức tác phẩm của Lev Tolstoy tôi phải đọc tác phẩm một cách gián tiếp thông qua 2 lần dịch, lần thứ nhất là qua dịch giả người Pháp và lần thứ 2 là qua dịch giả Dương Tường. Qua 2 lần dịch như vậy, tôi nghĩ "hương thơm" nguyên thủy của tác phẩm chắc chắn đã bị "bay hơi" đi khá nhiều :)

Nhưng để có thể thưởng thức được (một cách tương đối) hương vị nguyên thủy của tác phẩm trong khi tôi không biết tiếng Nga thì phải làm sao? Tôi biết tiếng Anh (tiếng Anh về kinh doanh là thế mạnh của tôi - tôi học MBA 2 năm ở Mỹ) nên tôi tự nhủ hay là mình thử đọc tác phẩm này bằng tiếng Anh xem sao, vì dẫu sao qua 1 lần dịch (từ tiếng Nga sang tiếng Anh) vẫn còn đỡ tệ hơn là phải đọc qua 2 lần dịch, tôi nghĩ vậy!

Nhưng khi bắt đầu đọc tác phẩm này bằng tiếng Anh, tôi cũng gặp khó khăn, vì ngoài những quyển sách dày cộp, khô cứng và đôi khi hơi nhàm chán về business, về investment, về stock trading.... bằng tiếng Anh mà tôi đã từng đọc (mà trong đó người ta khó tìm thấy một câu nào dạt dào tình cảm đại loại như "I want you! I need you!" :) ), bản thân tôi trước đây chưa từng đọc một cuốn tiểu thuyết "ướt át" nào bằng tiếng Anh cả, nên tôi cảm thấy khá "khổ sở" và "vật vã" để hiểu các ngôn từ bằng tiếng Anh được dùng để mô tả tâm lý và những diễn biến nội tâm phức tạp của các nhân vật.

Tôi đã nghĩ, hay là quay lại đọc bản dịch bằng tiếng Việt cho nhàn hạ và nhẹ đầu? Nhưng nếu như thế tôi sẽ khó lòng hiểu hết được những ẩn ý, cũng như khó lòng hiểu hết được tầm vóc về tư tưởng mà đại văn hào Lev Tolstoy muốn truyền đạt qua tác phẩm Anna Karenina của mình.

Do vậy, tôi quyết định sẽ dấn thân vào việc tự đọc và tự dịch tác phẩm này từ tiếng Anh sang tiếng Việt, dẫu biết đây sẽ là một hành trình đòi hỏi rất nhiều công sức để tìm tòi, học hỏi, cũng như sự kiên nhẫn và dự án dịch thuật này của tôi có thể sẽ kéo dài hàng năm. Lev Tostoy đã trải qua nhiều bản thảo khác nhau và trải qua 4 năm để viết nên tác phẩm này. Bản dịch được coi là tốt nhất bằng tiếng Anh mà tôi có trong tay là bản dịch của nữ dịch giả người Mỹ Marian Schwartz, bà tâm sự đã dành hơn 10 năm để dịch tác phầm này từ tiếng Nga sang tiếng Anh. Phải có tình yêu rất lớn với tác phẩm người ta mới có thể bỏ ra 10 năm để dịch tác phẩm.

Tôi dự định sẽ dành khoảng 2-3 năm để dịch tác phẩm này. Mỗi tuần tôi sẽ cố gắng dịch khoảng 2 chương và sẽ post phần dịch của mình lên topic này. Tác phẩm có tổng cộng 8 phần, với 238 chương và 733 trang tiếng Anh. Bản dịch bằng tiếng Việt của Dương Tường cũng dài đến hơn 1.200 trang. 1.200 trang! Đọc đến đây chắc nhiều người sẽ thấy "ngất ngây" về độ lê thê của tác phẩm :) Tôi đồng ý với một nhà văn Việt Nam, đúng là tác phẩm này của Lev Tolstoy không dành cho những độc giả thiếu kiên nhẫn!

Không ai có thể hứa trước được gì vì có những nguyên nhân khách quan và chủ quan trong tương lai nằm ngoài dự liệu của bản thân. Ngoài dịch thuật, tôi còn có những niềm đam mê, thú vui khác cho riêng bản thân mình và có những dự định khác mà tôi đeo đuổi. Do vậy, nếu hứng lên, có thể có tuần tôi sẽ dịch và post lên đây khoảng 4-5 chương của tác phẩm, nhưng có khi tôi sẽ quên bẵng đi topic này trong một vài tháng nếu như bận công việc. Do vậy, nếu trong (tối đa) vài tháng topic này đìu hiu, vắng vẻ, không có bài mới thì cũng mong mọi người thông cảm và bỏ qua cho tôi.

Nhưng dẫu sao, tôi sẽ cố gắng hết sức không để kéo dài việc dịch tác phẩm này lên đến 10 năm :) Nếu như vậy thì kể cũng hơi tệ, nếu không muốn nói là quá tệ, vì chắc lúc đó sẽ chẳng còn ai đủ kiên nhẫn để theo dõi topic này nữa, bởi khi mới bắt đầu đọc topic này một số chị em vẫn còn là thiếu nữ mà khi đọc đến chương kết của truyện thì họ đã "toan về già" mất rồi! :)

Truyện Anna Keterina có hay không? Có thú vị và hấp dẫn bằng các chuyện (câu truyện) về hôn nhân, gia đình, và ngoại tình đã từng được viết và post trên diễn đàn Webtretho này hay không? :) Thực tình tôi cũng không biết, vì quá trình dịch truyện của tôi cũng là quá trình tôi đọc truyện. Tôi, cũng giống như các bạn theo dõi topic này, cũng không biết diễn biến tiếp theo của câu truyện là như thế nào, đọc đến đâu tôi sẽ dịch đến đó và tôi không có ý định đọc trước tác phẩm. Nhưng chắc chắn, việc được bình chọn là tác phẩm văn học hay nhất mọi thời đại, cùng với việc được dịch ra hảng trăm bản dịch khác nhau bằng hàng chục thứ tiếng và được chuyển thể sang hàng chục tác phẩm sân khấu và điện ảnh là minh chứng rằng tác phầm này của Lev Tolstoy cũng không đến nỗi tệ :) và có thể cũng xứng đáng để mọi người bỏ thời gian công sức ra để đọc và theo dõi.

Mục đích của tôi khi dịch tác phẩm này là tôi muốn học hỏi bút pháp của Lev Tolstoy trong việc mô tả tâm lý, mô tả những diễn biến nội tâm của các nhân vật, mà ông là bậc thầy về chuyện này. Ngoài ra, cũng giống như những độc giả của truyện, tôi cũng muốn tham gia vào hành trình khám phá thế giới nội tâm của nàng Anna Karenina xinh đẹp và quyến rũ! :) Muốn cùng nàng, và cùng các nhân vật khác trong truyện, trải qua các cung bậc cảm xúc của tình yêu, hạnh phúc và đau khổ..., muốn hiểu về những tranh đấu trong nội tâm các nhân vật, hiểu để bản thân mình thấy trưởng thành hơn, hiểu để cảm thông và để yêu thương phụ nữ hơn, yêu thương người khác hơn.

Trong quá trình dịch tác phẩm Anna Keterina, có thể thỉnh thoảng tôi cũng dịch và post một số đoạn trích dẫn mà tôi tâm đắc trong những bài giảng bằng tiếng Anh của Osho để làm phong phú hơn cho nội dung câu truyện, và để đưa ra những góc nhìn mới cho những vấn đề về tình yêu, hôn nhân, gia đình, và ngoại tình mà thế hệ đương đại chúng ta đang gặp phải. Osho là một bậc thầy về tâm linh mà tôi mới có dịp được đọc thời gian gần đây, thấy tư tưởng của ông về vấn đề tình yêu, hôn nhân, gia đình có nhiều cái hay và mới lạ, tất nhiên là dưới góc nhìn tôi.

Ngoài ra, nếu thấy phù hợp, có thể thỉnh thoảng tôi cũng đưa lên topic này những bài viết của tôi bàn về tình yêu, hôn nhân và gia đình, trong đó thỉnh thoảng tôi đề cập đến vấn đề duyên nợ trong tình yêu, trong chuyện vợ chồng, bố mẹ - con cái. Theo quan điểm của cá nhân tôi, nhắc đến đề tài tình yêu, hôn nhân và gia đình mà không đề cập đến duyên nợ là một thiếu sót lớn.

Giống như đối với bất kỳ dịch giả nào, nguyên tắc của tôi trong việc dịch tác phẩm này là trung thành với nguyên tác. Nhưng nếu trung thành quá với nguyên tác, mà không có cảm hứng, cảm xúc từ chính người dịch thì chỉ là những câu chữ khô khan được dịch ra và được đặt cạnh nhau. Truyện muốn hay phải có cảm xúc, mà muốn truyện có cảm xúc thì người dịch, phải thay tác giả gốc, truyền cảm xúc, cảm hứng cho người đọc. Cái khó của bất kỳ người dịch nào là làm sao để truyền được cảm xúc cho câu truyện không phải là của mình. Do vậy, nếu một hôm nào đó, do tâm lý của tôi không được thoải mái, nên dịch và viết ra những đoạn truyện vô cảm và nhạt nhẽo, khiến cho người đọc có cảm giác "thằng cha" này dùng Google Translate để dịch thì cũng mong mọi người thông cảm và bỏ qua cho! :)

Dịch là đồng sáng tác, cho nên, một phần nào đó, người đọc sẽ cảm nhận về về nàng Anna Karenina (và các nhân vật khác), qua lăng kính của tôi (và của dịch giả tiếng Anh - bà Marian Schwartz), mà tôi thì có khuynh hướng cảm thông hơn với thân phận của những người phụ nữ. Bối cảnh của truyện Anna Karenina là xã hội Nga thế kỷ 19, chắc chắn có nhiều điều khác với xã hội Việt Nam ở thế kỷ 21. Rõ ràng đây là một khó khăn và trở ngại lớn trong quá trình dịch tác phẩm này. Do vậy, những thiếu sót của tôi trong quá trình dịch là điều có thể dự liệu được trước. Tôi cũng mong mọi người bỏ qua nếu tôi không có thời gian để đọc hay trả lời hết các comment, thắc mắc (nếu có) của mọi người trong topic này.

Tôi dự cảm năm 2016 là năm đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời của nhiều người và là năm quan trọng trong vận mệnh của Việt Nam cũng như vận mệnh của cả thế giới trong những năm tới đây. Thử search Google bằng keyword "Năm 2016 - năm của những lần đầu tiên" mọi người sẽ đọc được rất nhiều điều thú vị về những "kỳ tích" lần đầu tiên xảy ra trong năm 2016, ở Việt Nam và trên toàn thế giới. Riêng đối với Việt Nam, năm 2016 đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam có huy chương vàng trong kỳ Olympic, lần đầu tiên một đội tuyển bóng đá Việt Nam (U19) dành quyền tham dự vòng World Cup...

Biết đâu năm 2016 cũng là năm đánh dấu cho loạt những bài viết mới, những topic có chất lượng và có chiều sâu được ra đời ở diễn đàn Webtretho? :)

Chúc mừng năm mới 2017 và những năm tiếp theo! :)

Ngày 27 tháng 01 năm 2017 (tức chiều 30 tết năm 2016)

Man Yêu Thương