Sữa đậu nành – nguồn dinh dưỡng lành cho trẻ

Dinh dưỡng cho con là mối bận tâm hàng đầu của các mẹ. Nhưng nhiều mẹ thường bỏ qua nguồn dinh dưỡng lành mạnh và toàn diện từ sữa đậu nành. Không chỉ hoàn toàn phù hợp cho trẻ em bởi nguồn dưỡng chất dồi dào không hề kém cạnh các loại sữa khác, sữa đậu nành còn có khả năng ngăn ngừa nhiều căn bệnh nguy hiểm. Ngoài ra, nên hiểu như thế nào về những “đồn đoán” thiếu cơ sở khoa học về sữa đậu nành đến giới tính?

Những thắc mắc thường gặp của các mẹ về sữa đậu nành sẽ được giải đáp qua phần phân tích của PGS.TS.BS Lê Bạch Mai – Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia:

PV: Thưa PGS.TS Lê Bạch Mai, các phụ huynh thường quan niệm uống nhiều sữa giúp trẻ tăng chiều cao. Sữa đậu nành thì sao ạ? Có phù hợp với sự phát triển cân đối của trẻ em và sữa đậu nành mang lại những lợi ích gì cho trẻ?

Các thành phần dinh dưỡng trong hạt đậu nành làm cho bữa ăn của trẻ được cân đối và lành mạnh góp phần đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị và tạo cho trẻ sự phát triển toàn diện. Cụ thể có thể kể đến những lợi ích sau: Thứ nhất, đậu nành giàu đạm (34g/100g đậu nành), đây là nguồn đạm thực vật có giá trị sinh học cao, chứa đầy đủ các acid amin thiết yếu mà cơ thể trẻ không tự tổng hợp được. Vì thế, chất đạm trong đậu nành dễ hấp thu. Chất béo trong hạt đậu nành chứa nhiều acid béo chưa bão hòa cần thiết như omega-3, omega-6, không chứa cholesterol, rất tốt cho sức khỏe tim mạch, đồng thời giúp phòng ngừa các bệnh lí tim mạch ngay từ khi còn nhỏ.

Bên cạnh đó, đậu nành tốt cho sự phát triển hệ xương và giúp trẻ tăng chiều cao nhờ giàu Canxi (165mg/100g đậu nành). Các vitamin nhóm B và mangan trong đậu nành hỗ trợ chuyển hóa, giúp phát triển trí não và các tế bào thần kinh.

Đặc biệt hơn nữa là isoflavone, chất chống oxy hóa có trong hạt đậu nành với hàm lượng cao (151,2mg/100g đậu nành) có khả năng giúp phòng ngừa ung thư cho trẻ ngay từ sớm.

PV: Sữa đậu nành và những chế phẩm từ đậu nành vốn chứa nhiều chất đạm. Tuy nhiên trẻ sử dụng lượng đạm thực vật này có khác gì so với đạm từ động vật?

Có thể khẳng định đậu nành là nguồn đạm thực vật tốt nhất, chứa đầy đủ các acid amin thiết yếu mà cơ thể con người không tự tổng hợp được, giúp trẻ được cung cấp đầy đủ năng lượng và hấp thu các dưỡng chất nhanh hơn so với các loại thực phẩm khác… Trong 100g đậu nành có khoảng 400kcal và 33 -38g đạm, trong khi 100g thịt heo nạc chỉ chứa 139kcal và 19g đạm. Ngoài ra, khác với đạm động vật, đạm đậu nành còn rất lành tính vì không chứa cholesterol, chứa nhiều axit béo không no có lợi như omega-3, omega-6, rất tốt cho sức khỏe tim mạch, phòng ngừa các bệnh lí tim mạch ngay từ khi còn nhỏ. Ngoài những thành phần đó, đậu nành còn rất giàu chất xơ, chất sắt, canxi, kẽm và các loại vitamin B giúp cho trẻ phát triển toàn diện từ thể chất đến trí não.

PV: Nhiều người tin rằng sữa đậu nành rất tốt cho chị em phụ nữ. Nhưng ngược lại sữa đậu nành sẽ ảnh hưởng đến giới tính của phái nam, nhất là các bé trai. Điều này có chính xác không ạ?

Đây là một “nỗi oan” mà đậu nành phải chịu trong thời gian khá lâu. Nguyên nhân là do mọi người thường nhầm lẫn isoflavones trong đậu nành với hóc môn sinh dục nữ estrogen, tuy nhiên khoa học đã chứng minh isoflavones trong đậu nành không phải là estrogen, chúng chỉ có cấu trúc tương tự estrogen những cơ chế tác động đến cơ thể người hoàn toàn khác nhau và phụ thuộc nhiều yếu tố khác tác động. Do vậy, hoàn toàn có thể khẳng định Isoflavones không thể làm tăng độ “nữ tính” hay gây vô sinh ở các bé trai như mọi người lầm tưởng.

Đặc biệt, isolfavones lại là chất chống oxy hóa rất tốt, mà chúng ta khó có thể tìm thấy ở các loại thực phẩm khác. Nó có khả năng phòng ngừa các bệnh tim mạch, ung thư, đặc biệt là ung thư vú ở phụ nữ và ung thư tuyến tiền liệt ở nam giới. Vì vậy, các phụ huynh có thể yên tâm khi cho bé trai uống sữa đậu nành.

PV: Được biết tại Nhật Bản, đất nước vốn chú trọng đến việc cải thiện dinh dưỡng cho giống nòi, thì từ lâu đậu nành đã sử dụng thường xuyên trong các bữa ăn. Vậy chúng ta có thể vận dụng cách thức tương tự để cải thiện dinh dưỡng cho trẻ em Việt Nam?

Các mẹ có thể bổ sung nguồn đạm thực vật này vào bữa ăn của trẻ bằng cách thêm vào các món từ đậu hũ, đậu nành… Hoặc đơn giản nhất là có thể cho trẻ uống thêm sữa đậu nành ở các bữa ăn hàng ngày và trong trường học. Hiện nay đã có sản phẩm sữa đậu nành dành riêng cho trẻ, các mẹ có thể tìm hiểu và cho con sử dụng. Bên cạnh các bữa ăn tại nhà thì hiện nay nhiều trường có tổ chức ăn bán trú, trẻ ăn từ 1-2 bữa ở trường cho nên nếu có thể đưa đậu nành vào dinh dưỡng học đường thì đây sẽ là một giải pháp hiệu quả nhưng ít tốn kém Dù ở thành thị hay nông thôn, miền núi. Với trẻ ở các vùng còn khó khăn, bữa ăn thiếu thốn thì sữa đậu nành sẽ bổ sung những nguồn dinh dưỡng mà các em còn thiếu. Với trẻ em ở các thành phố lớn, nơi tỷ lệ béo phì đang tăng dần do các bữa ăn quá nhiều chất béo, đạm động vật… sữa đậu nành sẽ giúp cân bằng dinh dưỡng cho cho các em. So với các loại sữa khác, giá của sữa đậu nành cũng tương đối rẻ hơn, nên việc áp dụng sẽ dễ dàng hơn và đặc biệt là khắc phục được tình trạng không dung nạp đường lactose ở các trẻ ít có cơ hội dùng sữa tại những địa bàn nghèo, và với các trẻ không có thói quen sử dụng sữa hàng ngày.

Nếu có những chương trình như thế này được thực hiện thì chắc chắn trong tương lai, thể trạng của trẻ em Việt sẽ có nhiều cải thiện.

Xin cảm ơn PGS.TS.BS Lê Bạch Mai!