Chùm Ngây: Thực phẩm và cây thuốc tuyệt vời

Cây kalamonga chính là cây chùm ngây, có 13 loài. Nguồn gốc của chúng ở vùng phụ cận dãy núi Himalaya, bang Kerala, tây-bắc Ấn Độ, ở Ả Rập, ở cả châu Phi như Madagasca, Ethiopia. Loài M.Oleifera được trồng phổ biến ở Ấn Độ, Philippin, Thái Lan…Loài M.Stenopetala được trồng phổ biến tại châu Phi.

Chùm ngây là cây lâu năm, thân gỗ mềm, thân và cành óng, không gai, 1 tuổi nếu không cắt ngọn cao khoảng 5-6 m, đường kính 10 cm. Cây 3-4 năm tuổi là ở độ trưởng thành, ổn định. Lá kép chân chim, hoa mọc thành chùm, cánh hoa trắng kem, có mùi thơm, có mật hoa quyến rũ ong. Quả thuộc quả nang, 3 mảnh vỏ, cắt ngang có hình tam giác, dài 40 cm, đường kính 1 cm, Hạt tròn có 3 cánh mỏng để phát tán nhờ gió, trọng lượng 100 hạt khoảng 27 gam.

Các nghiên cứu khoa học gần đây nhất của thế giới, trong đó có Martin Price nghiên cứu ở Senegal công bố: Moringa là cây chịu hạn ở vùng nhiệt đới có hàm lượng dinh dưỡng cao. Lá moringa có hàm lượng beta caroten cao hơn cà rốt, protein cao hơn quả đậu, vitamin C cao hơn cam, calcium cao hơn sữa, kali cao hơn chuối, sắt cao hơn xà lách, Để tiện dụng, họ đã chế biến lá thành dạng bột khô đóng gói bán trên thị trường.

Nếu sử dụng lá tươi, cứ 100 gam lá/ngày cho trẻ từ 1 đến 3 tuổi sẽ cung cấp 100% lượng calcium so với nhu cầu dinh dưỡng, khoảng 70% lượng sắt, 50% lượng protein, kali, đồng, vitamin B và amino acid không thay thế. Khoảng 20 gam lá là đủ lượng vitamin A và C với trẻ nhỏ. Sử dụng 100 gam lá tươi/ngày với phụ nữ mang thai sẽ cung cấp được khoảng 1/3 nhu cầu dinh dưỡng hàng ngày. Tuy nhiên, cũng tương tự rau ngót, phụ nữ mang thai không nên sử dụng nhiều rau chùm ngây trong 3 tháng đầu. Nếu sử dụng bột chế biến từ lá, với trẻ em khoảng 8 gam/ngày, với phụ nữ khoảng 50 gam/ngày se xđáp ứng được nhu cầu dinh dưỡng cần thiết…

Lá làm rau xanh cho người, nhiều nơi sử dụng lá già và cành cây cây non làm thức ăn cho trâu, bò, lợn, cừu…Ngoài việc làm thức ăn tương tự như lá xanh, hoa chùm ngây còn là nguồn mật ong, hoặc phơi khô làm nước uống như trà. Quả cũng dùng làm rau ăn, chế biến như đậu ăn quả.

Cây chùm ngây rất dễ trồng, có thể trồng vừa làm hàng rào, vừa làm rau ăn, có thể trồng trong chậu để khai thác lá. Trồng qui mô lớn để lấy nguyên liệu chế biến. Có thể trồng thành vườn rừng hoặc nông-lâm kết hợp, hoặc trồng xen, trồng thành băng theo đường đồng mức để chống xói mòn đất và cải tạo đất.

Có 3 phương pháp trồng: gieo hạt trồng trực tiếp, trồng cây từ hạt, trồng bằng hom. Tránh không để đọng nước, cây sẽ chết. Chùm ngây dễ tính, dễ trồng, có thể phát triển ở nhiều chân đất mà không cần bón phân. Tuy nhiên, phải làm sạch cỏ và để có năng suất cao cũng nên bón phân, nên bón phân chuồng hoai khi trồng để bộ rễ phát triển nhanh. Tháng đầu tiên, nếu đất không đủ độ ẩm, phải tưới cho rễ cây phát triển.

Tất cả các công trình nghiên cứu nghiêm túc của thế giới đều công nhận, ngoài giá trị dinh dưỡng cao, chùm ngây còn có những hoạt tính như kích thích hoạt động của tim và hệ tuần hoàn, hoạt tính chống u bướu, hạ nhiệt, chống kinh phong, chống sưng viêm, trị ung loét, chống co giật, lợi tiểu, hạ huyết áp, hạ cholesterol, chống ôxy hóa, trị tiểu dường, bảo vệ gan, kháng sinh và chóng nấm…Cây đã được dùng để điều trị nhiều bệnh trong y học dân gian tại nhiều nước trong vùng Nam Á (Phytotherapy Research, số 21-2007).

Ngoài ra, hạt chùm ngây còn dùng để lọc nước rất có hiệu quả và rẻ tiền, đơn giản, không độc hại. Dụng cụ lọc nước bằng sành, sứ, nhựa, thủy tinh, tre, gỗ…, tuyệt đối không bằng kim loại. Ví dụ cần lọc thùng 20 lít nước, bóc lấy nhân trắng (loại bỏ hạt đen, hạt thối). Sau đó, giã hoặc nghiền thật nhỏ 2 gam (khoảng 10-12 hạt), cho vào một cốc nước sạch, khuấy tan rồi rót vào chai, đậy nắp, lắc đều trong 5 phút. Tiếp theo, đổ nước đó vào thùng nước cần lọc, khuấy nhanh trong 2 phút, rồi khuấy chậm 10-15 phút. Để yên thùng nước khoảng 1 giờ thì nước sẽ trong, cặn lắng xuống đáy thùng. Gạn nước trong để dùng. Lưu ý: nước đục nhiều thì lượng hạt lọc nhiều, nước đục ít thì lượng hạt lọc ít hơn.

Chính vì chùm ngây có giá trị hết sức to lớn về dinh dưỡng và chữa bệnh, lại là cây dễ trồng, rất rẻ tiền, dễ kiếm, dễ sử dụng, cho nên Tổ chức Lương-Nông (FAO) và Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã goi chùm ngây là cây cứu loài người trong thế kỷ 21, đặc biệt là cây của thế giới thứ ba, cây của người nghèo trên toàn thế giới. Hội đồng các tôn giáo thế giới, sau 35 năm, đã tìm được một cây thực vật vùng nhiệt đới ở Ấn Độ mà công dụng đa năng của nó vừa có ích cho người và súc vật, và nhờ vậy có thể cải thiện được vấn đề dinh dưỡng ở các nước đang phát triển. Đó là cây chùm ngây-cây độ sinh.

Tại cuộc hội thảo khoa học về cây chùm ngây, ngày 13-5-2012, ở thành phố Hồ Chí Minh, các nhà khoa học, các doanh nghiệp và đoàn thể đều khẳng định chùm ngây là cây thuốc quí, cần được quan tâm nuôi trồng và phát triển bền vững, nhằm đa dạng hóa bữa ăn và phục vụ cho sự nghiệp chăm sóc sức khỏe cộng đồng. PGS-TS Phan Quan Chí Hiếu, trưởng khoa y học cổ truyền, Đại học Y Dược TPHCM, rất quan tâm đến 2 mục tiêu chiến lược của Tổ chức y tế thế giới (WHO) và YHCT là thúc đẩy sử dụng YHCT an toàn và hiệu quả trong điều trị, đồng thời tăng cường hợp tác trong việc chia sẻ kiến thức, kỹ năng thực hành y dược học cổ truyền. GS Võ Tòng Xuân, hiệu trưởng Đại học Tân Tạo, mong muốn chùm ngây sẽ dần trở thành món ăn bổ dưỡng quen thuộc của mọi người.

Theo tính toán của các nhà nghiên cứu, không có bất kỳ hỗ trợ nào của nhà nước đối với người nghèo lại tiết kiệm và hiệu quả bằng hỗ trợ nông dân trồng cây chùm ngây. Bởi thế, thiết nghĩ trong các Chương trình mục tiêu quốc gia như xóa đói giảm nghèo, chống suy dinh dưỡng, xây dựng nông thôn mới, Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn nên bổ sung cây chùm ngây vào hệ thống cây trồng. Mặt khác, nhà nước cũng nên có cơ chế, chinh sách động viên, hỗ trợ các doanh nghiệp đầu tư vào cây chùm ngây. Hiện nay, trên toàn miền Bắc mới có một doanh nghiệp duy nhất, là Công ty TNHH thương mại và đầu tư Việt Liên, nghiên cứu, trồng cây với qui mô công nghiệp, thu hoạch, chế biến sản phẩm từ cây chùm ngây theo qui trình hữu cơ./.