Thịnh hành
Cộng đồng
Thông báo
Đánh dấu đã đọc
Loading...
Đăng nhập
Đăng nhập
Tạo tài khoản
Đăng nhập qua Facebook
Đăng nhập qua Google
Bài viết
Cộng đồng
Bình luận
Những bài viết của TSGD Nguyễn Thuỵ Anh (tạp chí...
]Nghi thức ứng xử
Bé Nhím 4 tuổi, được khen ngoan nhất xóm. Đi gửi, về thưa, gặp ai cũng chào. Ai cho gì cũng cảm ơn. Thấy khách đến nhà là lăng xăng bê ghế, mang quạt cho khách rồi tự động lảng ra chỗ khác chứ không đứng đó hóng chuyện người lớn.
Cu Nam, 7 tuổi, từng ở “Tây” từ nhỏ, mới về Việt Nam với ông bà. Bé “ga-lăng” lắm. Đi ra là mở cửa, giữ cửa cho mẹ và mọi người ra. Vào đến nhà là giúp em gái bỏ mũ, cởi áo khoác. Ngồi ăn thì giữ im lặng chứ không nói chuyện ầm ầm. Miệng nhai gọn gàng, không phát ra tiếng chóp chép. Ăn xong, Nam còn cảm ơn khiến ông bà cứ tròn mắt kinh ngạc.
Có phải cách ứng xử như bé Nhím và bé Nam đều được các bậc phụ huynh nhìn vào thán phục, và mong muốn bé nhà mình cũng làm được như thế hay không?
Khái niệm về nghi thức ứng xử trong xã hội là một đề tài khá rộng, không chỉ phức tạp đối với các bé mà ngay cả đối với những người lớn, đây vẫn luôn luôn là một vấn đề được đưa ra bàn cãi. Một loạt những nguyên tắc được đề ra, mà nếu ghi ra đây thì chắc không thể nào đủ giấy! Nguyên tắc xử sự với người trên, với khách đến nhà, khi ở nơi công cộng, khi ăn tiệc, khi đến thăm nhà người khác, khi tặng quà, nhận quà, khi đi xe buýt, khi lên máy bay, khi ở trong thư viện, khi đến nhà hàng, khi vào các hội nghị, đến nhà hát…v.v… Bao nhiêu tình huống là bấy nhiêu nguyên tắc được đặt ra để có thể trở thành người lịch sự!
Vậy, làm sao dạy con trẻ tất cả những nghi thức ấy?
Điều đầu tiên, theo tôi, các bậc phụ huynh cần xác định được thế nào là lịch sự?
Bé gái tại sao phải là một ‘lady”, còn bé trai phải thành một “gentlement”?
Nếu bạn cho rằng, việc xử sự lịch thiệp của bé chỉ để bố mẹ được mát mặt với mọi người, rằng bé sẽ được khen là ngoan, có giáo dục với những tác phong khuôn mẫu, với ‘dạ”, với “ạ” thật dễ thương…thì có lẽ quan niệm ấy có lẽ hơi lệch lạc. Những nghi thức trong ứng xử được nghĩ ra chẳng qua là để một cá nhân có thể hòa nhập với xã hội một cách thoải mái nhất, không phá vỡ những nguyên tắc chung của số đông, đồng thời vẫn khiến cho cá nhân ấy thể hiện được bản thân mình rất tự nhiên. Có nghĩa là, bản chất của sự “lịch sự” phải được ăn sâu vào cách hành xử của con người như là gốc rễ văn hóa. Ở đây, chúng tôi cho rằng, với trẻ em, có thể xác định khái niệm “lịch sự” như sau:
- Đó là
sự quan tâm
đến người khác, nghĩ đến cảm nhận của người khác, muốn làm người khác dễ chịu, vui vẻ
- Đó là
cách thể hiện mình thật tốt đẹp
, sao cho người khác cảm thấy muốn “chơi” với mình.
Trên cơ sở đó, bạn cùng bé con của bạn có thể dần dần, hàng ngày xây dựng cho mình một hệ thống những nguyên tắc ứng xử cần thiết.
Xin chia sẻ với các bạn vài kinh nghiệm của tôi:
1. Bố mẹ là tấm gương của con: Trẻ em luôn thích bắt chước người lớn. Dạy con thành người lịch thiệp không gì hay hơn bằng tấm gương của ông bà, bố mẹ. Bố mẹ hàng ngày xử sự tế nhị, chu đáo với người ngoài, với nhau, thì con cái nhất định sẽ thấm dần điều tốt đẹp ấy. Ví dụ, như cu Nam trên kia, hẳn là hàng ngày Nam vẫn được chứng kiến cảnh “ga-lăng” ấy – từ tấm gương của bố và những người xung quanh.
2. Tiếc thay trong xã hội, không phải ai cũng tuân theo những nghi thức ứng xử lịch sự. Khi đi cùng bé ngoài đường, gặp những cảnh chướng mắt, không hợp với những gì bạn dạy bé, bạn hãy lấy những ví dụ đó để cùng bé phê phán bằng cách khơi gợi: “Hôm nay đi đường, bố và cu Tin thấy các chị ăn kẹo rồi vứt đầy giấy kẹo ra đường. Thế là đúng hay sai con nhỉ?” “Thang máy vừa mở ra mà chú kia không đợi mọi người ra hết, đã lao vào rồi, buồn cười nhỉ con nhỉ? Thế nếu là con thì con sẽ làm sao?” “Con này, có bà già vừa mới lên xe mà chưa có chỗ ngồi, mẹ con mình có nên nhường chỗ cho bà không nhỉ?”
3. Không bắt ép:
“Con phải….”
Trẻ em, lứa tuổi non nớt, luôn có xu hướng thể hiện những tình cảm của mình một cách chân thành. Bố mẹ cần rất khéo để không áp đặt bé, phải tôn trọng chính kiến và cảm nhận của con, nếu không, sẽ rất phản tác dụng – bạn có thể tạo ra một con người lịch sự giả tạo! Chẳng hạn, như bé Nhím trên kia, bé chào tất cả mọi người, nhưng với một “nhân vật” là bà Bình hàng xóm, thì bé luôn luôn lảng tránh, thậm chí còn giương mắt nhìn bà, không chào hỏi gì, khiến bà mắng bé là “hư!” Nhưng thực ra, bé ghét và sợ bà, vì bà rất hay mắng chửi người khác, có hôm còn đứng đầu ngõ để chửi với những lời lẽ rất đáng sợ. Bé Nhím nhận xét: “Bà Bình thật ác!”.
Đối với những bé từ 3,4 tuổi, cái tuổi mà người ta hay nói là “bướng”, luôn muốn khẳng định tính cách của mình, thì bố mẹ lại càng cần phải kiên nhẫn. Đôi khi có trường hợp, bé biết là phải chào, phải cảm ơn.. nhưng cố tình lờ đi hoặc phụng phịu không chịu làm để gây sự chú ý của mọi người. Những lúc đó, tốt nhất là bạn không quá để ý đến bé, hoặc nhắc nhở bé bằng cách thay mặt bé “làm hộ” những gì phải làm, nói vui vẻ. Ví dụ: “À, cháu Dế muốn chào bác đấy ạ, nhưng tại cháu đang hơi xấu hổ nên chưa nói ra được. Mẹ cháu nói thay cháu ạ!” Hoặc: “Cảm ơn bác đã cho cháu quà. Cháu đang phấn khởi nên chưa cảm ơn được ạ. Lát nữa cháu sẽ nói với bác!”
4. Bạn có thể dùng hình thức kể chuyện về một nhân vật khác (không phải bé!) để “bàn luận” với trẻ về những nghi thức ứng xử. Ví dụ, câu chuyện về bạn Thỏ hay nói to trong thư viện, khiến chẳng ai tập trung đọc sách được, thậm chí bác Gấu còn đọc trang nọ lẫn với trang kia. Hoặc câu chuyện về bạn Mèo con biết nhường chỗ xếp hàng cho một em bé nhỏ hơn, được mọi người khen tấm tắc… Bất kỳ điều gì bạn muốn nói, cũng có thể nói với bé thông qua những câu chuyện. Đương nhiên, nên thay đổi lần lượt tính “tích cực” và “tiêu cực”, không chỉ toàn chuyện “chê” hoặc toàn chuyện “khen”!
5. Đóng kịch phân vai: Với những trẻ lớn hơn đôi chút, độ từ 4,5 tuổi trở lên, bạn có thể đặt ra tình huống, cùng con nhập vai. Có thể dùng các con gấu, thỏ bông làm nhân vật. Ví dụ, chơi trò bán hàng – trong lúc chơi, chú ý dùng các cấu trúc câu “lịch sự” như: “Bác ơi, bác làm ơn cho tôi xem …” “Bao nhiêu tiền hả bác?” “Cảm ơn bác, tiền đây ạ”…
6. Tất cả những bài học trên, bạn có thể, và rất nên bắt đầu dạy bé từ lúc bé mới hơn một tuổi, còn chưa biết nói. Nhưng bạn hãy tin là bé tiếp thu sẽ rất nhanh. Ở đây, chúng ta lại có thể nhờ đến vai trò của thơ ca, văn vần, bài hát. Ví dụ, cùng với những hình ảnh cậu bé, cô bé ngoan, bạn có thể đọc những mẩu thơ như:
“Mặt trời thức dậy
Trời đã sáng rồi
“Bé ơi!” Bé: “Dạ!”
Mình cùng đi chơi”
Hoặc:
“Mẹ cho cái bánh
Ngon ơi là ngon
“Cảm ơn mẹ ạ”
Mẹ cười nhìn con…”
Hoặc những bài hát, như “Con chim vành khuyên” với những lời chào ngoan ngoãn của mình, hay bài hát về con cò “đi không hỏi mẹ biết đi đằng nào”…v.v..
7. Hãy luôn phát hiện những “động thái tích cực” của bé để khen ngợi kịp thời, hoặc bằng cách kể lại với một người thứ ba, khiến bé “tình cờ” nghe được. Ví dụ, mẹ kể với bố: “Hôm nay bé Mai nhà mình đã nhớ lời bố dặn, khi người lớn nói chuyện, không nói leo vào, đợi mẹ nói xong chuyện với cô Hòa, bé mới nói. Đúng là ngoan ghê!”
8. Và cuối cùng, vẫn luôn luôn tuân thủ nguyên tắc: dạy bé khi bé có tâm trạng tiếp thu. Khi bé mệt mỏi, khó chịu trong người, hơi nhõng nhẽo, quấy, hoặc bực bội, bạn hãy… để bé yên, kể cả khi thấy lúc ấy, bé thể hiện chẳng như một “lady” hay một “gentlement” gì cả!!!
Việc học để trở thành người lịch sự, bé còn phải học cả đời, vì thế thiết tưởng cũng không nên gấp gáp, vội vàng.
Thụy Anh, Mẹ và Bé, 7-2008
04:05 CH 27/04/2010
Những bài viết của TSGD Nguyễn Thuỵ Anh (tạp chí...
Có nên nói với trẻ về cái chết?
Hàng xóm cũ của tôi, có một người mẹ mất đi, để lại đứa con gái bé 5 tuổi.
Gia đình bảo với bé là mẹ đi công tác xa. Không cho bé đi dự lễ tang.
Bé nhớ mẹ. Nỗi nhớ khi phải chia tay với người mẹ lúc mẹ đi công tác xa so với nỗi nhớ khi mẹ đã ra đi mãi mãi ở thời điểm này hoàn toàn không khác gì nhau. Thậm chí, bé còn thấy đau khổ hơn vì bé không thể hiểu nổi vì sao mẹ không liên lạc với bé bằng điện thoại, bằng những lá thư, những tấm thiệp.. Vì thế, việc nói dối trẻ, né tránh nói đến cái chết là một điều sai lầm.
Cái chết cũng là một hiện tượng tất yếu trong đời một con người. Trẻ cần được biết về nó, nhưng không phải để sợ hãi, mà chỉ để trẻ có được khái niệm "sống - chết" một cách bình tĩnh và có cái nhìn "logic" đối với hiện tượng này cũng như với bất kỳ các hiện tượng thiên nhiên và xã hội nào khác.
Tôi vừa đọc được tin về một cuộc triển lãm rất đặc biệt ở Berlin, hiện đang diễn ra cho đến hết ngày 29-8-2008, có tên là "Hãy kể cho em về cái chết" (Địa chỉ: Parochialkirche, Klosterstrabe 66/67)... Triển lãm dành cho đối tượng là trẻ em. Ở đây, người ta đặt những chiếc quan tài gỗ sồi, cho gióng những tiếng chuông nhà thờ báo hiệu cái chết của một con người, trên tường treo những tấm chân dung của những người đã qua đời nhưng tên tuổi trở thành bất tử... Trẻ em đến đây cùng cha mẹ, tiếp cận với “cái chết" một cách rất cụ thể, có thể cũng đáng sợ, nhưng sau buổi tham quan, hẳn nỗi sợ ấy không còn lại mấy nữa. Người ta còn chiếu bộ phim “Cuộc sống đi đâu?” - trong đó các em bé tự do nói lên "quan điểm" của mình về cuộc sống sau khi chết. Thế giới của những linh hồn qua suy nghĩ của các em thật là sinh động và... thậm chí, còn rất đáng yêu! Một em bé nói: "Sau khi chết, chúng ta sẽ trở lại cuộc sống, biến thành nhện và cá!".. Một em thì tưởng tượng bên cạnh quan tài sẽ hiện ra một cái thang máy để đưa người chết lên Thiên Đàng...
Nghe những ý tưởng ngộ nghĩnh ấy, có còn ai sợ nói đến “cái chết” nữa không?
Tôi thì không. Vì tôi cũng thích nghĩ đến một thế giới tốt đẹp dịu hiền sau khi chết, để những người thân của tôi đã qua đời có thể tồn tại, và từ đó nhìn về phía tôi, hàng ngày gần gũi tôi. Cha tôi mất đã 16 năm rồi, mà tôi vẫn còn nhớ rõ những ngày đầu tiên xa ông. Một sự liên hệ kỳ diệu giữa hai thế giới là có thực. Tôi cảm nhận được điều ấy. Sự trở về của cha trong những giấc mơ khiến tôi không còn cảm giác xa xôi nữa. Và tại sao không thể tưởng tượng, giống như bọn trẻ con ấy, về cuộc sống sau khi chết, để cả hai, cả người đã khuất lẫn người đang sống đều được an ủi và ấm lòng hơn, để ta có thể buồn nhớ mà không sầu não?
Tối nay tôi ngồi viết một mẩu chuyện ... vui nhộn về “cái chết” để đọc cho con trai nghe. Trong đó, nó nhìn thấy ông nội, ông ngoại. Một ông thì có đôi cánh để bay. Một ông lại lái một chiếc máy bay trực thăng, có cánh quạt nhiều màu. Cả hai ông đều yêu quý nó. Nó thích câu chuyện lắm, và sau khi nhìn ảnh hai ông thì khẳng định là đã gặp các ông rồi, và rất nhớ ông. Nó gọi điện về cho bà và hỏi: "Bà ơi, ông thành thiên thần rồi, bà có nhớ ông không?"
Thụy Anh, từ LB Nga.
03:23 CH 26/04/2010
Buffet ở Hà Nội
Bạn ui cho tớ hỏi còn thẻ khuyến mại của jespa ko, tớ muốn xin thể khuyến mại cho 6 người đi ăn, trẻ con 3 tuổi tính tiền ntn . Cám ơn bạn nhiều :Kiss:
07:17 CH 23/04/2010
Những bài viết của TSGD Nguyễn Thuỵ Anh (tạp chí...
Đi học có cần đến sự dũng cảm?
TTCT - Sáng nay, khi bắt đầu ra khỏi nhà với chiếc cặp nặng trịch trên tay, con quay ra nói với bà, nguyên văn thế này:
- Bà ơi, cháu đi học đây, cháu đã dũng cảm rồi, bà ạ!
Mẹ nghe mà muốn khóc.
Bây giờ con đang ở lớp học rồi thì mẹ khóc thật. Mặc dù mẹ cũng là người dũng cảm. Thật sự thì bây giờ làm gì cũng cần sự dũng cảm. Nhưng để một đứa bé 6 tuổi phải gắng lấy can đảm đến trường, nơi mới đây ngày khai giảng nó còn hớn hở cầm một lá cờ và một quả bóng bay, hãnh diện ưỡn ngực ra khoe “Con là học sinh lớp 1”, thì quả là... quả là đáng khóc lắm!
Hôm qua mẹ gặp cô giáo. Cô rất nghiêm. Đó là câu nhận xét của con, và mẹ thấy cũng đúng thật. Cô lạnh lùng bảo mẹ: “Con đi học thì sắp vở cho con cho đủ, có thời khóa biểu đấy”.
Mẹ hỏi lại, phân vân không biết xưng hô ra sao, nhưng thưa gửi rất lễ phép: “Thưa cô, tôi có sắp theo thời khóa biểu, thiếu cuốn nào vậy ạ?”. “Cuốn Tự nhiên và xã hội”... Mẹ mở cặp lôi cuốn tập ra: “Có phải cuốn này không ạ?”. “Đúng rồi. Thế mà bảo đưa ra, nó không tìm thấy”. Quay ra nói chuyện với các phụ huynh thì thấy có rất nhiều bạn cũng bị thiếu vở Tự nhiên và xã hội, chỉ vì các bạn bé đều... chưa biết đọc chữ.
Lỗi này không phải của ai! Mẹ an ủi, lần sau trước khi đi học mẹ sẽ chỉ từng quyển vở cho con biết nhé, lần đầu chưa chuẩn, không sao đâu.
Nhưng con không thấy là không sao, vì ngoài vụ đó ra cô còn bảo: “Kém lắm! Viết xấu lắm”. “Vâng, về nhà tôi sẽ cho cháu tập viết thêm cho quen”. Mẹ hứa. Hứa thì hứa vậy chứ trong lòng không thông lắm vai trò của thầy cô giáo ở nhà trường. Chẳng lẽ bố mẹ là người phải lo làm sao cho con học tốt, viết đẹp và đánh vần giỏi khi đến trường, còn thầy cô là người đánh giá cái sự ấy?
Tối, con bảo: “Con học dốt mẹ ạ”. Sao con lại nghĩ thế? Con không trả lời.
Đêm, con mãi không ngủ được. Khóc, nước mắt ướt cả gối. Sáng dậy rõ sớm, khóc nức nở: “Mẹ ơi, con nghỉ học có được không?”.
Mẹ bắt đầu phải làm công tác tư tưởng cho con. Rằng ngày xưa chữ mẹ rất xấu, nhưng tập viết chăm thì rồi cũng đẹp lên. Mẹ bảo rằng cô có mắng là vì cô lo lắng cho con thôi, cũng như mẹ, đôi khi mẹ cũng phải mắng con đấy chứ - Nhưng con buồn - Không sao, mẹ biết con buồn, mẹ bị mắng mẹ cũng buồn. Nhưng nếu mình cố gắng thì rồi sẽ đến lúc cô hết mắng mà khen con. Con phải dũng cảm chịu đựng và chịu khó học để được khen nhé!... Con yên dạ ngồi ăn.
Bà bảo mẹ cho con đi học thêm nhưng mẹ gạt đi. Mẹ không muốn lấy mất của con khoảng thời gian ít ỏi dành cho việc thơ thẩn ngoài bancông ngắm đàn kiến bé đang vội vàng đi lại. Mẹ cũng tin rằng cô giáo con có đủ nhẫn nại để dạy con làm chủ được các con chữ trong những ngày đầu tiên đầy bỡ ngỡ này.
Bây giờ mẹ phải nhẫn nại và hi vọng vào sự dũng cảm của con.
SONG ANH (trích nhật ký một người mẹ)
12:31 CH 21/04/2010
Những bài viết của TSGD Nguyễn Thuỵ Anh (tạp chí...
Những điều không nên nói trước mặt trẻ
Ngày còn nhỏ, tôi nhớ, bố mẹ tôi đôi khi nói… tiếng Nga với nhau. Tôi hiểu, đó là những điều bí ẩn nào đó bố mẹ không muốn cho tôi biết. Đó là những chuyện gì vậy? Hóa ra, cũng chẳng có gì bí ẩn hết, chỉ là những điều nếu nói thoải mái trước mặt trẻ sẽ gây tác dụng “phụ” không có lợi cho sự tiếp nhận thế giới và con người ở trẻ! Đó là:
Nhận xét về một người trong gia đình, trong họ, một người mà trẻ cũng biết và hay tiếp xúc
Đôi khi không kiềm chế được, người lớn có những nhận xét tiêu cực về người khác trước mặt trẻ. Kể cả khi bạn đã hạ giọng, thì trẻ, dù tỏ ra thờ ơ, vẫn chú ý lắng nghe. Những nhận xét chủ quan của bạn, nhất là trong lúc nóng giận chẳng hạn, sẽ ăn sâu vào tư duy của trẻ, ảnh hưởng đến hành vi đối xử của bé đối với người ấy, hoặc mọi người xung quanh. Ở trẻ, ý thức về sự việc còn non nớt, nhân cách đang hình thành, rất không nên sớm tiếp xúc với những lời chỉ trích, phê phán, dè bỉu mà trẻ không hiểu được hết bối cảnh xuất phát những lời chỉ trích ấy. Đấy là chưa nói đến việc, trẻ có thể đem những lời người lớn nói với nhau trước mặt chúng để nhận xét vô tư với những người khác, thậm chí là với chính nhân vật bị chỉ trích.
Nhận xét, chỉ trích cô giáo của bé
Bất luận cô giáo có gì chưa phải, cô quá nghiêm khắc hoặc chuyên môn của cô, theo như bạn đánh giá, chưa cao, thì cũng không bao giờ được phê phán cô trước mặt trẻ. Điều này làm nảy sinh những cảm xúc tiêu cực ở bé: hoặc là nghi ngờ cô giáo, hoặc là không hài lòng với bố mẹ nếu bé yêu quý cô giáo ấy.
“Buôn” chuyện về gia đình người khác
“Ôi, cái nhà ấy giàu nứt đố đổ vách, có đến mấy cái nhà!” “Ồi cái thằng X lấy được con Y là quá chuột sa chĩnh gạo! Khôn thật, người tỉnh ngoài, không có ông bố vợ làm to trên bộ Z thì làm sao có được chỗ làm ngon thế!” – Những câu chuyện tương tự xin các phụ huynh tránh bàn trước mặt con, vô hình trung sẽ làm méo mó cách nhìn nhận thế giới của trẻ.
Những lo ngại của người lớn về trẻ, về sức khỏe thể chất cũng như tính cách, cuộc sống tinh thần của trẻ.
Những lo lắng của các bậc phụ huynh về con mình thì có rất nhiều, nhưng trao đổi với nhau về điều này nên đợi khi nào chỉ có bố mẹ với nhau, không có con ở đó. Bạn sẽ gây cho con cảm giác bất an không đáng có, hoặc sự bất bình ngấm ngầm. Đôi khi, bé có thể phản ứng ngay lập tức với bố mẹ khi nghe những “nhận xét, kết luận” về mình.
Những bất đồng ý kiến, tranh cãi “bất phân thắng bại”, hoặc thậm chí căng thẳng đến mức nặng lời với nhau
Nói cách khác, là khi người lớn “cãi nhau”, chớ để trẻ nghe được. Không khí của sự tranh luận gay gắt sẽ ảnh hưởng không tốt đến tâm lý của trẻ. Những lời nói không hay, những sự mỉa mai, đay nghiến, xin đừng để trẻ phải nghe nếu bạn không muốn con mình hoặc là sợ hãi, thu mình trong một cái vỏ tự vệ, hoặc là sẽ lớn dần lên với tâm thế khắt khe đối với mọi người, cũng học cách mỉa mai cay độc như thế trong đối nhân xử thế!
Tranh cãi về cách dạy trẻ
Trong gia đình, nhiều khi có sự bất đồng trong việc nuôi dạy trẻ. Bà muốn cháu học nhạc, mẹ lại thích cho học vẽ. Bố cho phép con chơi điện tử, mẹ lại cấm. Bà nấu ăn thích cho mì chính, trong khi mẹ cho rằng mì chính hại thần kinh của bé..v..v.. Tất cả những cuộc tranh luận xung quanh việc ăn, ngủ, học hành, giáo dục bé, đương nhiên nên đợi nhân vật chính đi ngủ hoặc vắng mặt hãy bắt đầu. Bằng không, trẻ sẽ có thái độ đối phó với những thành viên trong gia đình vì ỷ lại vào sự bất đồng của mọi người trong việc ‘xử lý” các hành vi chưa “đúng mực” của mình.
Những tính toán, dự định về công việc, cân nhắc lợi hại, thắng thua trong làm ăn, những “mánh lới” bạn dự định dùng có lợi cho công việc…
Đó là những dự tính hoàn toàn của người lớn, chớ để bé sớm nghe được. Có người nói, cần cho trẻ biết hết để sau này nó khôn ngoan hơn người. Đúng là, một con người cần phải biết rất nhiều điều, cần có đầy đủ các kiến thức để ra đời đối diện với các vấn đề lớn bé của cuộc sống và chuyện mưu sinh. Song cái gì cũng phải có thời điểm của nó. Chớ bắt trẻ phải sớm già trước tuổi!
Những sự thật… phũ phàng
“Mấy hôm nữa Noel rồi, bố nhớ thuê ông già Noel ở chỗ… nhé! Năm ngoái thuê có 500 nghìn, năm nay lại những một triệu. Đắt quá. Hay là nhờ chú Vinh đóng giả ông già Noel cho xong?” – những sự bàn luận kiểu như thế, bạn hãy cố gắng nói với nhau vào lúc khác, chứ không phải trước sự chứng kiến của bé. Trẻ con rất cần nuôi dưỡng trí tưởng tượng và cần tin vào những điều kỳ diệu trong truyện cổ. Bạn chớ sớm làm tâm hồn bé sớm khô cằn vì những sự thật “trần trụi” của mình.
Không nói, nhưng không tỏ ra giấu diếm
Như trường hợp bố mẹ tôi xưa, vì không muốn con biết những điều chưa có lợi cho tuổi con mà dùng một thứ tiếng khác, hay những “ám hiệu” riêng để nói chuyện với nhau trước mặt con cho thoải mái, cũng là điều không nên. Trẻ rất nhạy cảm, hiểu ngay “vấn đề”: người lớn đang có chuyện giấu chúng! Cảm giác của bé cũng sẽ như cảm giác của người lớn khi ngồi cùng bạn bè mà họ thì thào nói gì đó sau lưng mình. Bé sẽ nghĩ, bố mẹ không tin mình, không coi trọng mình… Mà điều này chắc hẳn bạn không muốn?
Tuy nhiên, có những điều lại không nên… không nói!
Trong số những điều bố mẹ thường tránh nói trước mặt con, có những đề tài, ngược lại, theo tôi, rất nên nói. Chẳng hạn, về cái chết, về một bất hạnh nào đó ập đến cho một người hàng xóm, về sự tiếc, buồn của mẹ khi đánh mất ví, không mua thức ăn cho cả nhà được, về việc bố được lên lương, về chuyện tiền điện, tiền xăng tăng… Nghĩa là, bạn hãy cho bé được đồng hành cùng bạn trong những câu chuyện thường nhật, chia sẻ với bé vui buồn trong cuộc sống. Trẻ con có khả năng thông cảm, và đôi khi, những hành động tỏ ra thấu hiểu từ phía bé, dù rất vụng về, lại khiến bạn lấy lại được cân bằng tinh thần khi bạn đang bối rối. Còn bé, bé sẽ cảm thấy vui vì được tin tưởng. Những chia sẻ của bạn với con cũng là tiền đề cho những hành vi đúng đắn của bé sau này. Ví dụ, bé biết giá xăng tăng mà lương mẹ chưa tăng, bé sẽ hiểu, không nên vòi vĩnh mẹ mua đồ chơi, hay chí ít, trước khi muốn một món đồ mới, bé sẽ ngần ngừ nghĩ đến khó khăn của mẹ!
Thụy Anh
Tạp chí MẸ&BÉ
07:26 CH 16/04/2010
Những bài viết của TSGD Nguyễn Thuỵ Anh (tạp chí...
BẾP
Ở trong nhà ta
Bếp là vui nhất:
Có một lọ mật
Biết nói ngọt ngào
Mẹ cất trên cao
Ki ến không ăn vụng!
Có một cái thúng
Nói cười xôn xao
Bởi vì ở trong
Rất nhiều hạt gạo!
Có một cái chảo
Đen nhẻm đen nhèm
Ngọn lửa bùng lên
Chảo kêu: "Nóng! Nóng!"
Cái nồi nhôm bóng
Có thể soi gương
Hát khúc thân thương:
"Bùng boong" vui nhộn
"Cốp, cốp" bận rộn
Là cái dao phay
Băm thịt mỏi tay
Thái rau loẹt xoẹt
Cái thớt nằm bẹp
Giúp việc cho dao
Ngoan ngoãn làm sao
Không lời than thở!
Trên bếp có lửa
Trên lửa có nồi
Bé đã thấy rồi
Bếp là vui nhất!
Thụy Anh
07:05 CH 16/04/2010
Bé 2 tuần tuổi bị hăm ở hậu môn
Mẹ nó ui, theo mình bé vừa bị hăm và viêm nhẹ da do đóng tã đã nhất là mấy hôm nay trờ nồm. Bạn đun nước chè tười đặc, rửa cho bé trước mội lần thay tã ( tốt nhất bé đang hăm thì hạn chế đóng tã giấy bạn dùng tã xô thay cho con thương xuyên đi), vài hôm là vết loét sẽ xe lại và khô. Và mẹ bé mua bỉm loại tốt dùng cho bé. Có những bé da khá nhậy cảm ( chỉ dùng được loại bỉm tốt như bỉm nhật hoặc bỉm đức hàng xách tay :D , con mình trước cứ merries hoặc unicharm thì ko sao, cứ bỉm VN là hăm ngay) và khi bé khỏi hẳn thì mẹ bé có thể xoa cho bé chút phấn rôm trước khi đóng bỉm, mình dùng cách này cho con rất hiệu quả. Vết mụn đỏ thì mẹ bé thử hỏi bác sĩ xem có bôi gì cho đỡ được ko nếu bé ngoài 6 tháng thì mình chỉ cho bạn thuốc bôi đỡ, nhưng bé 2 tuần mình ko dám chắc có bôi được ko :D
07:06 CH 13/04/2010
Những bài viết của TSGD Nguyễn Thuỵ Anh (tạp chí...
CHUỘT TÚI
Lũ chuột con kêu:
"Mẹ ơi, bế, bế!"
Nhưng nhiều đứa thế
Chuột mẹ tay đâu!
Mẹ bèn ngồi khâu
Một chiếc túi lớn
cả lũ chuột con
Cuộn tròn trong ổ
Mẹ đi những đâu
Con đều theo đó
Mẹ, con đều có
Chung một cái tên:
"Cả nhà chuột túi!"
Thụy Anh
03:59 CH 12/04/2010
Những bài viết của TSGD Nguyễn Thuỵ Anh (tạp chí...
ANH NHÍM
Nhim nhỉm nhìm nhim
Người thì đầy kim
Mà không may áo
Lúc cần đi dạo
Khoác áo kim vào
Đi chậm làm sao
Vì người nặng quá
Nhim nhỉm nhìm nhim
Người thì đầy kim...
Thụy Anh
03:58 CH 12/04/2010
Những bài viết của TSGD Nguyễn Thuỵ Anh (tạp chí...
ANH CHUỘT TRŨI
Các bạn nhỏ
Chạy trên sân
Hãy nhẹ chân
Đi cẩn thận:
Ở dưới đất
Có hang sâu
Là ngôi nhà
Anh Chuột trũi
Anh dũi đất
Anh đào hào
Khéo làm sao
Thành nơi ở
Có bếp nhỏ
Để nấu cơm
Có chiếc giường
Anh nằm ngủ
Có chiếc tủ
Đựng đồ chơi
Chuột trũi ơi
Anh giỏi quá!
Thụy Anh
03:56 CH 12/04/2010
Vitamin childlife
Nếu mình ko nhầm thì bar code từ 00 đến 13 là các sản phẩm sản xuất tại Mỹ, bạn thử liên hệ với số 0904883899 xem sao
02:36 CH 25/03/2010
Bé dùng bỉm bị nổi mụn
Nếu bé dễ bị hăm các mẹ thử dùng sang bỉm loại tốt hơn xem sao. Ví dụ con mình hồi bé chỉ dùng được bỉm Nhật hàng nội địa như unicharm, merries, pamper nhật và bôi kem chống hăm của mustela thì không sao, và sau có được mách có thể dùng phân rôm bôi lớp mỏng rồi đóng bỉm và mình thử cũng ko sao, giờ lớn chỉ cần bỉm huggies và bôi chút phấn rôm là OK
05:09 CH 18/03/2010
Bé bị ngứa vì bọ đốt
Bé nhà mẹ nó bao nhiêu tháng, mẹ nó ra hàng thuốc mua kem liền sẹo ý. Bé nhà mình lúc 2 tuổi bị di ứng côn trùng thế là rộp cả mảng ở cổ và phải thay da non mình bôi giờ hầu như ko thấy
07:51 CH 17/03/2010
Thương Con Nhiều
Bạn cho bé đi khám để biết chính xác con tự kỷ hay chỉ chậm nói để còn có phương hướng chứ
07:26 CH 17/03/2010
Con tôi hay bị trớ
Khi bé bú sữa bé dễ đầy hơi nên dễ trớ, mẹ dựng bé dựa vào người mẹ và vỗ vài cái bé sẽ ợ hơi là hết trớ, khi bé chuyển sang ăn dặm bé cũng dễ trớ. Bé bị viêm họng cũng gây cho bé dễ trớ thậm chí khi bé không muốn ăn :D
07:43 CH 16/03/2010
Topic mới về hen phế quản- viêm tiểu phế quản-...
Bé nhà mình vốn cơ địa dị ứng thời tiết hối trước thường xuyên bị viêm phé quản, tháng nào cũng đi gặp bác sĩ, giờ bé được 3 tuổi. Cách đây nửa năm, mình dùng cho con childlfe multivitamin uống hàng ngày trộm vía sức đề kháng của con tốt hơn ( mình đã dùng solmux vaxom cho con ko ăn thua, và cũng dùng 1 số loại vitamin khác) KHi bé nhà mình có triệu chứng hắt hơi xổ mũi hoặc ho mình nhỏ mũi cho con bằng argyrol và nếu ho dùng them atussin hoặc solmux broncho cùng với trà hoa cúc của Nga để nhỏ mũi và cho con uống giúp bé giảm ho giảm viêm mũi họng, khoảng 1 tuần là bé khỏi, và khoảng 6 tháng nay chưa bị viêm phế quản và chưa phải dùng thuốc kháng sinh. Trộm vía con ko ôm nặng mẹ nhẹ cả người và nhàn hơn
07:41 CH 16/03/2010
Sổ mũi lâu ngày không khỏi
Bạn thử vệ sinh mũi sạch cho bé và nhỏ argyrol ( thuốc nhỏ mắt) cho bé xem có đỡ ko. Hoặc bạn thử cho bé khám bác sĩ Phúc ở dốc thọ lão xem sao. Hỗi bé nhà mình 11 tháng cũng liên tục bị viêm phé quản trong hơn 1 tháng, đến khám bác sĩ đó sau đợt đó là đỡ, bác sĩ cũng hạn chế dùng thuốc kháng sinh. Hoặc bạn thử cho con dùng thêm trà hoa cúc của Nga xem sao
07:35 CH 16/03/2010
Bé bị đi tướt
Bạn thử dùng cho con men tiêu hóa của viện công nghê sinh học ( có 1 số bạn trên diễn đàn làm cha mẹ bán), hoặc bạn ra ngoài mua men tiêu hóa của Pháp loại entergomina xem sao. Smecta đợt trước có lần mình đinh dùng cho con nhưng thấy nhiều bạn trên diễn đàn webtretho và ******** comment thuốc này ko nên dùng vì ảnh hưởng tới dạ dày con nên lại ko dám dùng, trở lại dụng 1 trong 2 loại trên. Bạn kiểm tra lại xem bạn có đổi sữa của con ko, hay có cho con ăn đồ gì lạ gây rối loạn tiêu hóa của con ko vì nếu đi tướt do mọc răng thì mình nghĩ ko kéo dài đến 1 tuần đâu
07:28 CH 16/03/2010
Bé ngủ hay giật mình
Thường thì tắm nắng cho con nên trước 9h sáng và sau 5 h chiều bạn à
07:18 CH 16/03/2010
Hành trình tìm bác sỹ chữa bệnh cho con.
Nói chung giờ nhiều bác sĩ nhi khám ko cẩn thận. Hồi con mình bé , bị viêm phổi sau đó hết viêm phổi bị viếm phế quản, cứ hết thuốc là lại tái phát liên tục trong vòng 1 tháng nhồi thuốc kháng sinh mà taòn khám bác sĩ hô hâp nhi :(, sau được mách đến khám ở bác sĩ Phúc chỗ dốc thọ lão, bác sĩ kê đơn và cho thuốc nhỏ mũi, chẳng có thuốc kháng sinh gì cả, và khỏi :D. Bác sĩ bảo khi trẻ con sốt đến ngày thứ 3 thì mới phải dùng thuốc kháng sinh, chứ ko phải vừa mới sốt đã nhồi thuốc kháng sinh ngay. Giờ con mình được 3 tuổi, mình cho uống vitamin tăng cường sức đề kháng và khi con chớm có biểu hiện hắt hơi xổ mũi hay viêm đường hô hấp mình cho con dùng thuốc nhỏ mũi hoặc thuốc ho thông thường kết hợp với
trà hoa cúc của NGa
là con đỡ, trộm vía hơn 6 tháng nay chưa phải dùng một viên thuốc kháng sinh nào cả, thỉnh thoảng vẫn húng hăng ho hoặc sổ mũi nhưng khoảng 1 tuần là hết, dạo này mình cũng nhàn hơn.Trươc cứ 1 tháng là lại phải đưa con đi khám 1 lần :D
07:17 CH 16/03/2010
v
vt2007
Bắt chuyện
621
Điểm
·
1
Bài viết
Gửi tin nhắn
Báo cáo
Lên đầu trang
Bé Nhím 4 tuổi, được khen ngoan nhất xóm. Đi gửi, về thưa, gặp ai cũng chào. Ai cho gì cũng cảm ơn. Thấy khách đến nhà là lăng xăng bê ghế, mang quạt cho khách rồi tự động lảng ra chỗ khác chứ không đứng đó hóng chuyện người lớn.
Cu Nam, 7 tuổi, từng ở “Tây” từ nhỏ, mới về Việt Nam với ông bà. Bé “ga-lăng” lắm. Đi ra là mở cửa, giữ cửa cho mẹ và mọi người ra. Vào đến nhà là giúp em gái bỏ mũ, cởi áo khoác. Ngồi ăn thì giữ im lặng chứ không nói chuyện ầm ầm. Miệng nhai gọn gàng, không phát ra tiếng chóp chép. Ăn xong, Nam còn cảm ơn khiến ông bà cứ tròn mắt kinh ngạc.
Có phải cách ứng xử như bé Nhím và bé Nam đều được các bậc phụ huynh nhìn vào thán phục, và mong muốn bé nhà mình cũng làm được như thế hay không?
Khái niệm về nghi thức ứng xử trong xã hội là một đề tài khá rộng, không chỉ phức tạp đối với các bé mà ngay cả đối với những người lớn, đây vẫn luôn luôn là một vấn đề được đưa ra bàn cãi. Một loạt những nguyên tắc được đề ra, mà nếu ghi ra đây thì chắc không thể nào đủ giấy! Nguyên tắc xử sự với người trên, với khách đến nhà, khi ở nơi công cộng, khi ăn tiệc, khi đến thăm nhà người khác, khi tặng quà, nhận quà, khi đi xe buýt, khi lên máy bay, khi ở trong thư viện, khi đến nhà hàng, khi vào các hội nghị, đến nhà hát…v.v… Bao nhiêu tình huống là bấy nhiêu nguyên tắc được đặt ra để có thể trở thành người lịch sự!
Vậy, làm sao dạy con trẻ tất cả những nghi thức ấy?
Điều đầu tiên, theo tôi, các bậc phụ huynh cần xác định được thế nào là lịch sự? Bé gái tại sao phải là một ‘lady”, còn bé trai phải thành một “gentlement”?
Nếu bạn cho rằng, việc xử sự lịch thiệp của bé chỉ để bố mẹ được mát mặt với mọi người, rằng bé sẽ được khen là ngoan, có giáo dục với những tác phong khuôn mẫu, với ‘dạ”, với “ạ” thật dễ thương…thì có lẽ quan niệm ấy có lẽ hơi lệch lạc. Những nghi thức trong ứng xử được nghĩ ra chẳng qua là để một cá nhân có thể hòa nhập với xã hội một cách thoải mái nhất, không phá vỡ những nguyên tắc chung của số đông, đồng thời vẫn khiến cho cá nhân ấy thể hiện được bản thân mình rất tự nhiên. Có nghĩa là, bản chất của sự “lịch sự” phải được ăn sâu vào cách hành xử của con người như là gốc rễ văn hóa. Ở đây, chúng tôi cho rằng, với trẻ em, có thể xác định khái niệm “lịch sự” như sau:
- Đó là sự quan tâm đến người khác, nghĩ đến cảm nhận của người khác, muốn làm người khác dễ chịu, vui vẻ
- Đó là cách thể hiện mình thật tốt đẹp, sao cho người khác cảm thấy muốn “chơi” với mình.
Trên cơ sở đó, bạn cùng bé con của bạn có thể dần dần, hàng ngày xây dựng cho mình một hệ thống những nguyên tắc ứng xử cần thiết.
Xin chia sẻ với các bạn vài kinh nghiệm của tôi:
1. Bố mẹ là tấm gương của con: Trẻ em luôn thích bắt chước người lớn. Dạy con thành người lịch thiệp không gì hay hơn bằng tấm gương của ông bà, bố mẹ. Bố mẹ hàng ngày xử sự tế nhị, chu đáo với người ngoài, với nhau, thì con cái nhất định sẽ thấm dần điều tốt đẹp ấy. Ví dụ, như cu Nam trên kia, hẳn là hàng ngày Nam vẫn được chứng kiến cảnh “ga-lăng” ấy – từ tấm gương của bố và những người xung quanh.
2. Tiếc thay trong xã hội, không phải ai cũng tuân theo những nghi thức ứng xử lịch sự. Khi đi cùng bé ngoài đường, gặp những cảnh chướng mắt, không hợp với những gì bạn dạy bé, bạn hãy lấy những ví dụ đó để cùng bé phê phán bằng cách khơi gợi: “Hôm nay đi đường, bố và cu Tin thấy các chị ăn kẹo rồi vứt đầy giấy kẹo ra đường. Thế là đúng hay sai con nhỉ?” “Thang máy vừa mở ra mà chú kia không đợi mọi người ra hết, đã lao vào rồi, buồn cười nhỉ con nhỉ? Thế nếu là con thì con sẽ làm sao?” “Con này, có bà già vừa mới lên xe mà chưa có chỗ ngồi, mẹ con mình có nên nhường chỗ cho bà không nhỉ?”
3. Không bắt ép: “Con phải….” Trẻ em, lứa tuổi non nớt, luôn có xu hướng thể hiện những tình cảm của mình một cách chân thành. Bố mẹ cần rất khéo để không áp đặt bé, phải tôn trọng chính kiến và cảm nhận của con, nếu không, sẽ rất phản tác dụng – bạn có thể tạo ra một con người lịch sự giả tạo! Chẳng hạn, như bé Nhím trên kia, bé chào tất cả mọi người, nhưng với một “nhân vật” là bà Bình hàng xóm, thì bé luôn luôn lảng tránh, thậm chí còn giương mắt nhìn bà, không chào hỏi gì, khiến bà mắng bé là “hư!” Nhưng thực ra, bé ghét và sợ bà, vì bà rất hay mắng chửi người khác, có hôm còn đứng đầu ngõ để chửi với những lời lẽ rất đáng sợ. Bé Nhím nhận xét: “Bà Bình thật ác!”.
Đối với những bé từ 3,4 tuổi, cái tuổi mà người ta hay nói là “bướng”, luôn muốn khẳng định tính cách của mình, thì bố mẹ lại càng cần phải kiên nhẫn. Đôi khi có trường hợp, bé biết là phải chào, phải cảm ơn.. nhưng cố tình lờ đi hoặc phụng phịu không chịu làm để gây sự chú ý của mọi người. Những lúc đó, tốt nhất là bạn không quá để ý đến bé, hoặc nhắc nhở bé bằng cách thay mặt bé “làm hộ” những gì phải làm, nói vui vẻ. Ví dụ: “À, cháu Dế muốn chào bác đấy ạ, nhưng tại cháu đang hơi xấu hổ nên chưa nói ra được. Mẹ cháu nói thay cháu ạ!” Hoặc: “Cảm ơn bác đã cho cháu quà. Cháu đang phấn khởi nên chưa cảm ơn được ạ. Lát nữa cháu sẽ nói với bác!”
4. Bạn có thể dùng hình thức kể chuyện về một nhân vật khác (không phải bé!) để “bàn luận” với trẻ về những nghi thức ứng xử. Ví dụ, câu chuyện về bạn Thỏ hay nói to trong thư viện, khiến chẳng ai tập trung đọc sách được, thậm chí bác Gấu còn đọc trang nọ lẫn với trang kia. Hoặc câu chuyện về bạn Mèo con biết nhường chỗ xếp hàng cho một em bé nhỏ hơn, được mọi người khen tấm tắc… Bất kỳ điều gì bạn muốn nói, cũng có thể nói với bé thông qua những câu chuyện. Đương nhiên, nên thay đổi lần lượt tính “tích cực” và “tiêu cực”, không chỉ toàn chuyện “chê” hoặc toàn chuyện “khen”!
5. Đóng kịch phân vai: Với những trẻ lớn hơn đôi chút, độ từ 4,5 tuổi trở lên, bạn có thể đặt ra tình huống, cùng con nhập vai. Có thể dùng các con gấu, thỏ bông làm nhân vật. Ví dụ, chơi trò bán hàng – trong lúc chơi, chú ý dùng các cấu trúc câu “lịch sự” như: “Bác ơi, bác làm ơn cho tôi xem …” “Bao nhiêu tiền hả bác?” “Cảm ơn bác, tiền đây ạ”…
6. Tất cả những bài học trên, bạn có thể, và rất nên bắt đầu dạy bé từ lúc bé mới hơn một tuổi, còn chưa biết nói. Nhưng bạn hãy tin là bé tiếp thu sẽ rất nhanh. Ở đây, chúng ta lại có thể nhờ đến vai trò của thơ ca, văn vần, bài hát. Ví dụ, cùng với những hình ảnh cậu bé, cô bé ngoan, bạn có thể đọc những mẩu thơ như:
“Mặt trời thức dậy
Trời đã sáng rồi
“Bé ơi!” Bé: “Dạ!”
Mình cùng đi chơi”
Hoặc:
“Mẹ cho cái bánh
Ngon ơi là ngon
“Cảm ơn mẹ ạ”
Mẹ cười nhìn con…”
Hoặc những bài hát, như “Con chim vành khuyên” với những lời chào ngoan ngoãn của mình, hay bài hát về con cò “đi không hỏi mẹ biết đi đằng nào”…v.v..
7. Hãy luôn phát hiện những “động thái tích cực” của bé để khen ngợi kịp thời, hoặc bằng cách kể lại với một người thứ ba, khiến bé “tình cờ” nghe được. Ví dụ, mẹ kể với bố: “Hôm nay bé Mai nhà mình đã nhớ lời bố dặn, khi người lớn nói chuyện, không nói leo vào, đợi mẹ nói xong chuyện với cô Hòa, bé mới nói. Đúng là ngoan ghê!”
8. Và cuối cùng, vẫn luôn luôn tuân thủ nguyên tắc: dạy bé khi bé có tâm trạng tiếp thu. Khi bé mệt mỏi, khó chịu trong người, hơi nhõng nhẽo, quấy, hoặc bực bội, bạn hãy… để bé yên, kể cả khi thấy lúc ấy, bé thể hiện chẳng như một “lady” hay một “gentlement” gì cả!!!
Việc học để trở thành người lịch sự, bé còn phải học cả đời, vì thế thiết tưởng cũng không nên gấp gáp, vội vàng.
Thụy Anh, Mẹ và Bé, 7-2008