Được biết, ông Nguyễn Sỹ Minh đã vay của VPbank 5 tỷ đồng, hiện đã trả 1 tỷ đồng tiền lãi và 700 triệu đồng nợ gốc. Tuy nhiên, ngày 17/3, cán bộ ngân hàng bất ngờ dán thông báo, niêm phong, lắp khóa cửa căn hộ 1401 tòa 17T2 Trung Hòa-Nhân Chính là tài sản bảo đảm (TSBĐ). Hơn thế, còn ngăn cản gia đình anh Minh vào nhà, khóa cửa “nhốt” người giúp việc ở bên trong, khiến nhiều người kinh ngạc về cách thu nợ của VPBank.
Thưa ông, việc một ngân hàng bất ngờ tiến hành thu giữ TSBĐ cho khoản nợ vay, như bất động sản, xe ôtô, hàng hóa… có là điều bất thường trong quan hệ tín dụng?
Các quy định tại Bộ luật dân sự và Nghị định 163/2006/NĐ-CP về giao dịch bảo đảm cho phép ngân hàng được quyền yêu cầu bên thế chấp tài sản hoặc bên đang quản lý tài sản giao tài sản thế chấp để xử lý khoản vay đến hạn, hoặc bên vay thực hiện không đúng nghĩa vụ trả nợ. Nếu không giao tài sản theo yêu cầu này thì ngân hàng có quyền thực hiện biện pháp thu giữ tài sản để xử lý.
Trong quan hệ tín dụng bình thường thì ngân hàng không được thu giữ tài sản để xử lý, mà chỉ được thực hiện biện pháp này khi khoản vay bị quá hạn, bên vay vi phạm nghĩa vụ trả nợ. Khi đó, ngân hàng phải thực hiện đúng trình tự, thủ tục mà pháp luật quy định.
Được biết, phía VPBank đã có các thông báo về Quyết định thu giữ TSBĐ số 4367/2014/QĐ-CTHĐQT ngày 15/9/2014 của Chủ tịch HĐQT ngân hàng và Thông báo số 723/2015/TB-VPbank AMC của Cty TNHH Quản lý tài sản VPBank AMC về xử lý TSBĐ từ 9h30 ngày 17/3/2015. Những văn bản này nên được hiểu như thế nào ?
Tôi không có đủ hồ sơ vụ việc để đưa ra đánh giá chính xác, toàn diện. Tuy nhiên, tôi có một số ý kiến sau:
Thứ nhất, theo quy định của Điều 58 Nghị định 163/2006/NĐ-CP, người xử lý TSBĐ là bên nhận bảo đảm hoặc người được bên nhận bảo đảm ủy quyền. Như vậy VPBank mới là người xử lý tài sản hoặc có thể ủy quyền cho Công ty quản lý tài sản (VPBank AMC) xử lý. Nếu không có ủy quyền, hoặc có nhưng chưa thông báo cho khách hàng và các bên liên quan về việc ủy quyền này mà VPBank AMC đã thực hiện thu giữ, xử lý TSTC là VPBank và VPBank AMC chưa thực hiện đúng quy định.
Thứ hai, nội dung văn bản Thông báo số 723 của VPBank AMC dán trên cửa căn hộ là về việc “xử lý tài sản bảo đảm”. Thông báo này lại trích dẫn đến một thông báo khác là Thông báo số 589 ngày 26/02/2015 của Tổng Giám đốc VPBank AMC cũng về việc xử lý TSBĐ. Tôi không biết nội dung của Thông báo số 598 thế nào, có ấn định thời hạn xử lý và thời hạn chủ nhà giao tài sản cho ngân hàng không? Giả sử, thông báo này có ấn định thời hạn bàn giao TSBĐ cho ngân hàng và đã hết thời hạn mà chủ nhà không bàn giao thì ngân hàng lúc này có quyền thu giữ tài sản để xử lý nợ.
Về thủ tục thực hiện thu giữ tài sản (Điểm a, khoản 2, Điều 63 Nghị định 163), ngân hàng phải thông báo trước cho người giữ tài sản về việc áp dụng biện pháp thu giữ TSBĐ trong một thời hạn hợp lý, lý do, thời hạn thực hiện, quyền và nghĩa vụ của các bên… Cả Quyết định số 4367 và Thông báo số 723 được dán trên cửa căn hộ không phải là thông báo về việc áp dụng biện pháp thu giữ TSBĐ, mà đã tiến hành thu tài sản là chưa làm đúng quy định.
Cán bộ ngân hàng đã niêm phong cả căn hộ cùng những tài sản khác trong nhà thì có thực hiện đúng quy định không, thưa ông?
Ngân hàng chỉ được thu giữ tài sản thế chấp, nhưng ở đây, lại niêm phong, khóa cửa căn hộ đang có người ở trong nhà là vượt quá quyền của ngân hàng theo quy định pháp luật. Hành động này tiềm ẩn rất nhiều rủi ro có thể dẫn đến những rắc rối pháp lý khác cho ngân hàng.
Vậy trong tình huống người vay bị bất ngờ thu giữ tài sản, phong tỏa nhà như cách cán bộ VPbank đã hành xử, thì họ nên làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?
Theo quy định của điều 63, Nghị định 163, Bên giữ TSBĐ phải giao tài sản để xử lý theo thông báo của ngân hàng. Nếu hết thời hạn ấn định trong thông báo mà họ không giao tài sản thì ngân hàng có quyền thu giữ TSBĐ để xử lý hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết. Như vậy, ngân hàng có 2 lựa chọn là thu giữ tài sản để xử lý hoặc khởi kiện ra tòa án để giải quyết.
Trong trường hợp, khách hàng nhận được thông báo của ngân hàng về việc thu giữ TSBĐ hoặc bị ngân hàng đến phong tỏa căn nhà như trường hợp trên thì họ nên tìm đến một tổ chức hành nghề luật sư để được tư vấn. Nếu thấy cán bộ ngân hàng làm sai quy định pháp luật thì luật sư sẽ tư vấn cho khách hàng các biện pháp bảo vệ quyền lợi chính đáng, có thể là tố cáo, khiếu nại, khởi kiện ngân hàng... để ngăn chặn những việc làm sai.
Xin cảm ơn ông !