Trong cuộc sống, đôi khi chúng ta đã có 1 hành động gì đó một cách liều lĩnh mà không thể (hoặc chưa thể) lường hết hậu quả, nhưng chúng ta vẫn cứ làm, với tâm thế “cứ thử liều xem sao”. Cái đó có thể xuất phát từ sự kém hiểu biết hoặc kém chín chắn, hoặc do sự liều lĩnh, hoặc do lòng tự ái, tính hiếu thắng… nó thúc đẩy. Chuyện anh Tạch tự dưng làm rùm beng lên với những “lỗi kỹ thuật chết người” của Toyota, nhưng sau đó lại rơi vào kết cục chẳng đâu vào đâu thay vì trở thành 1 người nổi tiếng, 1 người hùng, và được nhiều danh lợi từ việc đã làm, theo tớ, đó cũng là biểu hiện của sự “nghĩ ngắn”.
Những cty sản xuất theo dây chuyền có quy mô lớn (bất cứ cty nào, chứ ko phải chỉ riêng Toyota) họ đều có quy trình kiểm soát chất lượng sản phẩm và các quy trình đó đều có hướng dẫn cách xử lý sản phẩm ko phù hợp (ngày nay những quy trình đó được chuẩn hóa thành tiêu chuẩn ISO, chắc rất nhiều người biết). Nếu anh Tạch muốn đề đạt với lãnh đạo TMV về những lỗi “chết người” trong dây chuyền sản xuất/lắp ráp, anh ấy sẽ ko thể và ko có quyền đề xuất trực tiếp, mà chỉ có quyền trình bày cụ thể trong 1 bản báo cáo, gửi cho cấp trên trực tiếp của anh ấy. Sau đó người này sẽ xem xét, thảo luận, cân nhắc và báo cáo lên cấp trên và trên nữa. Quyết định xử lý ntn (nên sửa đổi, khắc phục lỗi, hay thu hồi SP…) hoàn toàn do cấp trên và trên nữa quyết định, ko liên quan gì đến ý chí cá nhân của 1 mình anh Tạch. Ở vị trí của anh, anh chỉ có trách nhiệm phát hiện ra lỗi và báo lỗi, cụ thể là anh Tạch phát hiện rằng dòng xe Innova và Fortuner có 1 số lỗi kỹ thuật và đề xuất thu hồi xe để kiểm tra, sửa chữa. Anh Tạch sai ở chỗ, việc đánh giá mức độ nghiêm trọng và quyết định xử lý cái lỗi đó thế nào, ko phải là trách nhiệm của anh. Anh ko phải chủ công ty cũng ko phải giám đốc hay CT HĐQT, sao anh có quyền và tự cho phép bản thân anh làm to chuyện và rêu rao nó lên báo chí và lôi người ngoài vào cuộc, chỉ vì “ý kiến của anh đã ko được lãnh đạo chú ý đến”. Anh làm thế là anh đã vi phạm đạo đức nghề nghiệp của 1 người làm công. Anh nên nhớ, anh làm công cho TMV, TMV trả lương cho anh đầy đủ. TMV cũng không hề ràng buộc anh phải chịu trách nhiệm dù là trực tiếp hay gián tiếp đến chất lượng sản phẩm của TMV. Nghĩa là, nếu sản phẩm của TMV gây tai nạn cho người tiêu dùng, thì kẻ phải ra tòa, phải bồi thường, phải bị kiện, bị đuổi việc… sẽ ko phải là anh Tạch. Trách nhiệm rà soát quy trình đảm bảo chất lượng SP không thuộc về anh Tạch. Cho dù anh bức xúc đến đâu đi nữa, anh đừng quên rằng, mỗi người phải giữ đúng vai trò, trách nhiệm phù hợp với vị trí của mình. Tôi ví dụ, tôi là kỹ sư phụ trách lắp ráp, việc gì tôi phải sồn sồn lên kiện giám đốc cty vì lý do tại sao năm nay sản xuất có 5000 xe mà ko phải 7000 xe như năm ngoái?
Đó là lý do vì sao Tạch thua trắng tay sau 2 lần kiện Toyota. Và Toyota hoàn toàn đúng. Tôi thì ko đánh giá Tạch là mặt dày hay gì gì đi nữa. Tôi chỉ nghĩ là anh ấy hiếu thắng và nghĩ ngắn, đúng kiểu nông dân chân chất VN. Thật vậy. Chả hiểu sao khi nhìn lại những hành động của anh Tạch, tôi cứ thấy buồn cười, nó ngô nghê giống như 1 anh nông dân tự mày mò chế tạo ra máy bay trực thăng, sau đó khăn gói lên đề nghị Bộ quốc phòng phải nghiệm thu sản phẩm và chế tạo hàng loạt theo “thiết kế” của anh, để tiết kiệm ngân sách quốc phòng. Khi không được như ý thì anh ta rêu rao ầm lên với truyền thông và báo chí quốc tế rằng người ta đã “vùi dập” anh vì lý do abc xyz.
Đó cũng là lý do vì sao Tạch có tài thế mà ko cty xí nghiệp nào muốn mời anh ấy về làm việc, hoặc cộng tác, mặc dù anh ta “có thể” là rất có tài. Lý do rất dễ hiểu. Cái “tài” của Tạch là cái tài rất khó áp dụng và rất… không có lợi cho ông chủ, chưa kể là với tâm thế và nhận thức của anh này (cái mà người Việt thường gọi là … không ăn được thì đạp đổ). “Sáng kiến” của anh chỉ là “phát hiện lỗi trong quy trình” mà việc khắc phục lỗi chỉ làm giảm lợi nhuận hoặc gây thiệt hại cho người chủ, chứ ko phải là phát minh sáng chế tạo ra lợi nhuận. Nếu như sáng kiến của anh Tạch thuộc diện như “tăng công suất, giảm tiêu thụ nhiên liệu, tạo ra dòng xe có mẫu mã đột phá” thì chắc chắn anh được trọng dụng ngất trời ngay. Dĩ nhiên mọi người sẽ nói, tăng độ an toàn cho xe cũng là 1 điểm đột phá, nhưng tôi ko thấy anh Tạch đề xuất giải pháp nào để tăng độ an toàn cho xe, chỉ thấy anh ta đề nghị triệu hồi xe để sửa chữa, mà việc đó thì gây thiệt hại to cho Toyota.
Còn nếu nói, phải ủng hộ Tạch vì hành động của Tạch là có lợi cho người tiêu dùng, v.v…, thì tôi thấy ko hợp lý. Cá nhân tôi thấy rằng, trong bất cứ 1 doanh nghiệp nào, ngành SX nào, đều ẩn chứa vô số cái bất hợp lý, lớn có nhỏ có, gây thiệt hại cho NTD nhưng đem lại lợi nhuận cho NSX, thậm chí là lợi nhuận khủng. Vậy, bạn sẽ chọn đóng vai trò nào, vai trò ủng hộ NSX hay vai trò bảo vệ quyền lợi NTD để chống lại chủ của mình, tức là NSX.
Theo tôi, chúng ta đừng nên nhầm lẫn vai trò. Nếu Tạch là hội trưởng hội bảo vệ NTD, anh ta sẽ được nhiệt liệt ủng hộ. Nhưng khi anh ta là nhân viên TMV mà vạch vòi những cái sai của TMV ra trước bàn dân thiên hạ và tố cáo lung tung tới tận thủ tướng, bộ trưởng nọ kia, anh bị coi là người “ăn cháo đá bát”. TMV ko thể sa thải Tạch bởi vì luật lao động bảo vệ anh ta, nhưng rõ ràng những gì Tạch nhận được hôm nay là kết quả xứng đáng cho những gì anh ta đã làm, và chẳng có gì là trù dập hay ép uổng cả. Thử hỏi, nếu bạn nhận 1 nhân viên vào làm kế toán trưởng, 1 ngày kia anh ta/cô ta tố cáo với cục thuế hoặc kiểm toán nhà nước rằng bạn gian lận, mua hóa đơn, khai khống đầu vào đầu ra nọ kia… (dù biết thừa rằng bạn làm thế để còn có lợi nhuận trả lương cho anh ta/cô ta) khiến cho doanh nghiệp của bạn khốn đốn, thì cho dù anh ta/cô ta tố cáo đúng, bạn có còn muốn giữ người đó lại ko, có doanh nghiệp nào muốn rước anh ta về không?
Cho nên, qua vụ anh Tạch này, tôi nghĩ, có nhiều người VN tuy đi làm công ăn lương nhưng họ ko thực sự hiểu rõ vai trò, vị trí của họ trong doanh nghiệp, và cũng ko có khái niệm về đạo đức nghề nghiệp đối với “nghề đi làm công”. Nên tôi muốn nói rằng, đừng bảo Tạch là người hùng, cũng đừng bảo ở VN những người hùng chống tiêu cực “thường” bị trù dập. Tôi vẫn nghĩ, may là Tạch ở VN đấy, Tạch mà ở các nước tiến bộ khác thì Tạch ra đường ngay, ko có cửa tiếp tục ở lại ăn lương TMV. Tuy nhiên, hiểu biết của tôi còn giới hạn nên nếu bạn nào ở nước ngoài mà biết có trường hợp tương tự như Tạch thì xin đăng lên đây để chúng ta cùng học hỏi, qua đó nâng cao nhận thức cho người lao động VN nói chung và cá nhân tôi nói riêng.

Trước khi nắm rõ đạo đức của người làm công thì phải học và nắm roc "đạo làm người" đúng ko chị? Tây hay ta đều đề cao tư cách làm người trước tiên và có chuẩn mực cho điều này. Quá ngạc nhiên vì suy nghĩ của chị. Hay con người chị thay đổi theo thời gian vì trước đây qua các bài viết thấy chị khác mà?