chieu_quanThực ra bệnh tiêu hóa của trẻ em có nguyên lý đơn giản nhưng vì chúng ta không quen với kiến thức đông y nên bối rối vô cùng và không tìm được đúng bài thuốc cho con. Chỉ một chứng tiêu chảy nhưng tây y phân 4 loại, đông y phân tới 8 nguyên nhân để tìm ra chức năng của tạng phủ nào bị ảnh hưởng và ảnh hưởng là do cái gì.
1. Vì sao thuốc tây không khỏi?
mesaubeo dùng các loại men tiêu hóa mà con không khỏi là vì men tiêu hóa cung cấp các vi sinh có ích để giúp cân bằng hệ tiêu hóa bị rối loạn trong ruột và dạ dày (tương tự sữa chua). Nhưng men tiêu hóa chỉ có tác dụng khi cơ thể thiếu các loại vi sinh này. Uống nhiều mà không đúng nguyên nhân là đưa vào cơ thể nhiều loại vi sinh càng gây thêm rối loạn tiêu hóa. Chưa kể nguyên nhân gây tiêu chảy có thể không phải do thiếu men tiêu hóa.
2. Vì sao dùng thuốc nam không khỏi
Thuốc nam cũng không phải loại nào cũng dùng được vì cơ bản nó cũng là thuốc. Mỗi loại có một đặc tính dùng cho những trường hợp nhất định và phải có cách dùng đúng thì mới có tác dụng.
- Vỏ măng cụt: có vị chua chát, tính bình, nhiều chất tanin, đi vào hai kinh phế và đại tràng, có tác dụng thu liễm (một thuật ngữ của đông y chỉ việc làm săn lại), sáp trường (giữ cho không hoạt động quá mạnh) nên có thể dùng vào việc trị tiêu chảy, ngộ độc chất ăn, kiết lỵ, chỉ có tác dụng lúc bệnh cấp hoặc mới bị, dùng lâu thành táo bón.
- Búp ổi: có tính ấm, nhiều chất tanin, công dụng thu liễm, kiện vị (làm mạnh dạ dày), cố tràng (làm săn niêm mạc ruột, giảm tiết dịch ruột), kháng khuẩn dùng chữa tiết tả (đi lỏng), cửu lỵ (lỵ mạn tính), viêm dạ dày ruột cấp và mạn tính nhưng người đang bị táo bón hoặc bị tả lỵ có tích trệ chưa được giải quyết, không nên dùng. Chủ trị chữa tiêu chảy do lạnh.
- Hồng xiêm xanh: Chứa nhiều tannin, vị chát, tính bình, làm săn màng ruột nên dùng chữa tiêu chảy để cố sáp.
- Nụ sim: chứa tanin tương tự Hồng xiêm xanh
- Nước gạo rang: Tinh gạo (vỏ gạo rang) có khả năng tăng cường lưu thông máu, thúc đẩy sự tiêu hóa, giúp tụy (tỳ) hoạt động, chống khuẩn.
- Cỏ sữa: vị ngọt đắng nhạt, hơi chua, tính lạnh, tác dụng thông huyết, tiêu viêm, tiêu độc, lợi tiểu, kháng khuẩn dùng chữa lỵ trực trùng, viêm ruột cấp.
- Lá mơ lông: vị đắng, chua chát, tính mát có tác dụng nhuận gan, giải nhiệt, mạnh tỳ vị, tiêu thực (ăn đầy bụng, tiêu chảy do nóng), sát khuẩn dùng trong trị bệnh đường tiêu hóa để giúp mạnh tỳ.
Hầu hết các vị trên nhằm mục đích làm săn ruột, mạnh tỳ và kháng khuẩn. Một số vị không dùng cho trường hợp Tỳ Vị hư hàn (xem phần sau).
3. Bé nhà mesaubeo bị tiêu chảy do đâu?
Quá trình tiêu hóa thức ăn gồm: Dạ dày và ruột tiết dịch – Dạ dày và ruột co bóp để tiêu hóa thức ăn đưa xuống ruột hấp thụ - Các men, dịch, vi khuẩn phân giải thức ăn – Các dưỡng chất được hấp thu vào thành ruột – Đại trường hút nước và đóng khuôn chất cặn bã để đưa ra ngoài.
Trong quá trình trên, hệ thần kinh giao cảm làm cho nhu động ruột giảm tiết dịch, hệ thần kinh phó giao cảm nhu làm nhu động ruột tăng tiết dịch, hai hệ này rối loạn thì gây tiêu chảy.
+ Tiết dịch nhiều quá khả năng hấp thụ thì tiêu chảy để loại bỏ các dịch dư thừa.
+ Nhu động ruột hoạt động quá nhanh thì ruột không kịp hấp thu, thức ăn chưa kịp tiêu hóa (phân sống)
+ Dịch tiết không đủ nên thức ăn không tiêu hóa được bị thải ra ngoài.
Bé của mesaubeo đi cầu phân lỏng, chua nhầy, hoa cà, vừa ăn đã đại tiện là chứng Tiết tả.
Quả mận có vị chua ngọt, tính bình đi vào kinh gan và thận có tác dụng giải nhiệt, hoạt huyết, lợi thủy, sinh dịch do có tính chua đi vào gan làm giảm khả năng tạo máu nên không dùng cho người tỳ vị hư yếu, suy nhược cơ thể. Các em bé khi con nhỏ chức năng các cơ quan tạng phủ kém, nhất là phế (phổi – cung cấp O2 để tạo máu và khí) và tỳ (lá lách – điều khiển việc tiêu hóa), dạ dày (chuyển hóa thức ăn thành dưỡng chất). Do vậy, việc ăn uống chưa đúng + ăn các loại thực phẩm không phù hợp (ví dụ mận) sẽ làm hỏng đường tiêu hóa sinh bệnh.
Thức ăn chưa được tiêu hóa hết do nhu động ruột bị rối loạn. Ăn thức ăn gây hàn (mận) kết hợp với Tỳ (lá lách), Vị (Dạ dày) bị nhiễm nhiễm nóng ẩm (đông y gọi là thấp) không thoát được (gọi là thấp trệ) làm suy tổn chức năng của Tỳ. Tỳ kém gây biếng ăn, thiếu máu (dạ dày không cung cấp đủ dưỡng chất cho gan tạo máu), lưu giữ nước trong cơ thể (do Tỳ hư kém không thắng được thủy hoặc chức năng của Thận cũng kém). Bệnh từ cấp tính chuyển sang mãn tính (dài ngày) do nguyên nhân không được trị đúng và dứt điểm. Ban đầu là tiêu chảy cấp do Hàn, Thấp. Sau là tiêu chảy mãn tính do Tỳ hư, Vị, Thận yếu.
Thiếu máu, thấp trệ, dư nước sẽ làm bé không ngủ được (gan chỉ làm việc sinh máu khi ngủ, khi thiếu máu thì mất ngủ). Cơ thể nhiễm lạnh, nội tạng nhiễm lạnh Tỳ không chuyển hóa được nên tà khí (hàn, thấp) tích lại sinh đau bụng (hàn có tính co rút làm cho dương khí và khí huyết không thông gây đau bụng) (hư hàn).
4. Vì sao lá lốt chữa khỏi cho em bé?
Theo đông y, lá lốt có công năng ôn trung (làm ấm bụng), tán hàn (trừ lạnh), hạ khí (dẫn khí đi xuống), chỉ thống (giảm đau) chuyên dùng để chữa phong hàn thấp, rối loạn tiêu hóa, đau bụng ỉa chảy do phủ tạng lạnh, chữa đau xương, thấp khớp, đau đầu, chảy nước mũi do lạnh, kháng khuẩn, chống viêm. Không dùng cho người bị nhiệt do có tính làm nóng (tán hàn) cao.
Như mục 3 phân tích, em bé bị tiêu chảy do hàn thấp, lâu ngày làm hư Tỳ. Dùng các loại thuốc nam như ở mục 2 có chức năng chủ yếu làm săn ruột, chống viêm, trừ tiêu chảy do nóng bên trong là không phù hợp, càng làm tiêu chảy nhiều hơn do chức năng của nhu động ruột bị tác động (săn ruột).
Để chữa cho bé cần Kiện tỳ (làm mạnh tỳ), hóa thấp (loại bỏ thấp), tán hàn (trừ lạnh), chỉ tả (cầm đại tiện), giải biểu (giải độc ra khỏi cơ thể bằng đường da). Lúc này cây lá lốt là vị cứu tinh vì nó có tính tàn hàn, trừ thấp mạnh mẽ. Chữa đúng vào gốc bé khỏi mau chóng.
Tuy nhiên, về lâu dài mesaubeo nên chú ý đến chế độ ăn cho con để tránh hàn thấp xâm nhập và nên dùng một số loại thực phẩm bổ tỳ để bé ăn ngon miệng, chức năng tỳ tốt thì cơ thể sẽ khỏe mạnh, ít ốm.
- Không nên cho con ăn các chất chua vì làm mất máu (ảnh hưởng tới gan) – chỉ cho ăn sữa chua vừa phải, uống nước quýt thay nước cam vì cam làm mất máu còn quýt thì không ảnh hưởng nhiều. Tỳ thích ngọt (lý do các em bé thích uống sữa, ăn đồ ngọt là do Tỳ kém hoặc Tỳ quá mạnh) nên cho bé ăn thêm hoa quả ngọt để kích thích Tỳ và thêm năng lượng cho cơ thể.
- Không cho con ăn đồ hàn lạnh – sữa chua nếu ăn phải bỏ ra ngoài để trở về nhiệt độ thường, không ăn kem, không ăn các loại rau thịt có tính hàn tránh hại Tỳ.
- Nên ăn các loại rau củ nhiều vitamin, chất đạm (thịt đỏ, khoai tây…) … để bổ máu tránh suy nhược cơ thể
- Thỉnh thoảng cho bé uống trà gừng mật ong để giữ ấm bụng.
Chúc mừng bé đã khỏe và rất cảm ơn mesaubeo đã chia sẻ một kinh nghiệm quý báu cho các bà mẹ. Các bà mẹ đừng chủ quan nhé, nhất là khi dùng thuốc đông y vì thầy đông y bây giờ cũng tùy tiện, chữa bệnh bằng thuốc gia truyền nhưng không hiểu cơ chế của nó là hại người oan gia. Mong các em bé nhà ta luôn khỏe và an lành trong vòng tay của những bà mẹ đáng kính!