Đau cột sống (cổ, thắt lưng) Đây là một bệnh lý khá phổ biến hiện nay, có liên quan trực tiếp đến tính chất nghề nghiệp cũng như thói quen sinh hoạt hàng ngày.
Mình xin được trình bày ngắn gọn và dễ hình dung nhất để các bạn khi đọc qua có thể hiểu được.
Đầu tiên, mình xin được giới thiệu với các bạn về cấu tạo bình thường của cột sống thắt lưng.
Hình ảnh cột sống bình thường
Hệ thống dây thần kinh xuất phát từ tủy sống đi sang hai bên qua các lỗ liên hợp
Như 2 hình ở trên thì các bạn sẽ thấy rằng khi có triệu chứng đau mỏi vai gáy, nhức đầu, tê tay, đau mỏi cột sống thắt lưng, tê chân... mà đi khám chỉ cho chụp phim x-quang thì việc đánh giá cũng như chẩn đoán bệnh rất hạn chế và thường bỏ sót những nguyên nhân gây bệnh.
Và như mình đọc trên các diễn đàn cũng như các mục hỏi đáp online thì đa phần các bạn đều cho rằng đau mỏi vai gáy, cột sống thắt lưng đều là biểu hiện của 1 loại bệnh (vì đi khám bác sỹ chỉ cho chụp x-quang và kết luận là "thoái hóa cột sống"). Và chính những thông tin không rõ ràng đó đã khiến nhiều người hiểu không đúng về bệnh của mình từ đó dẫn đến lựa chọn những phương pháp điều trị sai làm bệnh không những không khỏi mà còn nặng thêm.
Dưới đây là những trường hợp có thể gây đau mỏi vai, gáy, thắt lưng, tê, nhức, yếu, liệt tay chân...
Hình ảnh x-quang cột sống thắt lưng: bệnh nhân bị trượt đốt sống L5-S1 gây tê, đau chân khi ngồi, đứng hoặc đi. Nằm nghỉ có đỡ đôi chút.
Hsống cổ: bệnh nhân (nữ, 41 tuổi) đau mỏi vai, gáy, mỏi 2 tay: trên x-quang ta có thể thấyìnhảnh x-quang cột
hình cảnh cột sống chỉ có thoái hóa mức độ nhẹ, không có gai xương.
Tuy nhiên, bệnh nhân này có cột sống bị mất đường cong sinh lý (cong ưỡn ra trước-hình bên phải). Ngoài ra để đánh
giá thêm cần chụp MRI và đo điện cơ 2 chi trên để đánh giá về đĩa đệm cũng như những dây thần kinh bị tổn thương.
Hình ảnh x-quang cột sống thắt lưng 4 tư thế: bệnh nhân bị đau lưng nhiều, uống thuốc không đỡ. Kết quả trên phim
cho thấy bệnh nhân bị khuyết eo đót sống L5 (chỗ khoanh màu đỏ). Phần màu xanh là các đốt sống bình thường.
Trên đây là một số ít trường hợp có thể gây ra các triệu chứng đau mỏi vai gáy, đau lưng, tê nhức, yếu liệt tay chân... thường gặp.
Từ đó hy vọng các bạn đã phần nào hiểu được rằng, chỉ với biểu hiện đau mỏi vai gáy, tê mỏi tay hay đau lưng, tê nhức chân... đã có rất nhiều nguyên nhân khác nhau, vì vậy mà không thể có chung một phương pháp điều trị cho tất cả các trường hợp.
Ngoài ra các bệnh lý khác như u tủy, bệnh lý khác về cột sống (lao, bướu...) cũng gây chèn ép dây thần kinh cũng gây ra những triệu chứng tương tự nếu bị ở vị trí tương ứng.
Nguyên nhân gây đau?
Bệnh hay gặp từ tuổi trung niên khi cơ thể, hệ mạch máu đã giảm tính dẻo dai, đàn hồi. Có rất nhiều nguyên nhân có thể dẫn đến hội chứng đau vai gáy. Các nguyên nhân thường gặp nhất có thể kể đến là ngồi làm việc, học tập sai tư thế trong thời gian dài, lái xe, làm việc liên tục với máy tính...; bị nhiễm nóng lạnh đột ngột làm giảm sự cung cấp ôxy cho các tế bào cơ, gây thiếu máu cục bộ ở các cơ dẫn đến hội chứng đau vai gáy. Ngoài ra, hội chứng đau vai gáy còn có thể do các bệnh lý như: thoái hóa cột sống cổ, thoát vị đĩa đệm cột sống cổ, vẹo cổ bẩm sinh, dị tật, viêm, chấn thương vùng cổ, ung thư, lao, u hố sau... Hay gặp ở những người hay nằm nghiêng, co quắp, ngồi làm việc, sinh hoạt sai tư thế; khi cơ thể yếu mệt, tốc độ hoạt động của hệ tuần hoàn giảm, việc lưu thông máu và trao đổi ôxy trong cơ thể giảm cũng sẽ dễ bị đau nhức khi ngủ dậy. Đôi khi có những trường hợp hội chứng đau vai gáy xuất hiện tự phát mà không có nguyên nhân rõ rệt.
Cần xác định chứng bệnh qua phim chụp Xquang cột sống cổ tư thế chếch trước trái và chếch trước phải xem có hình ảnh gai xương hay thu hẹp lỗ tiếp hợp gây ra đau.
Làm giảm chất lượng sống
Tùy theo từng mức độ của bệnh mà người bệnh có những biểu hiện khác nhau trong chứng bệnh này. Người bệnh có thể đau âm ỉ hoặc đau dữ dội ở vùng gáy lan ra tai, cổ ở một bên. Mức độ đau từ ít đến nhiều có ảnh hưởng tới tư thế đầu - cổ. Cũng có thể cơn đau từ gáy lan xuống bả vai, cánh tay ở một bên hay cả ở hai bên, có cảm giác nhức nhối như bị điện giật. Có trường hợp cơn đau bả vai cánh tay ở một bên, sau một thời gian, người bệnh có cảm giác tê mỏi ở tay bên đau - đây có thể là biểu hiện của rối loạn phản xạ gân xương. Cũng có những người bị đau lan sang hai bên và kèm theo cảm giác chóng mặt, hoa mắt, ù tai, đi đứng loạng choạng, khó nuốt.
Cơn đau nhức có thể xuất hiện tự phát hoặc sau khi lao động nặng, mệt mỏi, căng thẳng, nhiễm lạnh. Đau có thể cấp tính (xuất hiện đột ngột) hoặc mạn tính (âm ỉ, kéo dài). Đau thường có tính chất cơ học: tăng khi đứng, đi, ngồi lâu, ho, hắt hơi, vận động cột sống cổ; giảm khi nghỉ ngơi. Đau cũng có thể tăng khi thời tiết thay đổi. Để chẩn đoán nguyên nhân, người bệnh cần được thăm khám lâm sàng. Các phương tiện hỗ trợ chẩn đoán bao gồm chụp Xquang cột sống cổ, đo điện cơ và chụp cộng hưởng từ (MRI) cột sống cổ.
Nhiều trường hợp tình trạng đau vai gáy kéo dài dẫn đến người bệnh luôn cảm thấy vô cùng mệt mỏi, khó chịu, không tập trung, tư duy kém... ảnh hưởng lớn tới chất lượng sống của người bệnh.
Chữa trị có khó không?
Nếu bệnh nhẹ, cơn đau không kéo dài, bản thân người bệnh có thể tự điều trị bớt đau bằng cách dùng cao dán hoặc dùng hai bàn tay xoa bóp, gõ, vuốt cho vùng cổ, vai, gáy nhiều lần để giảm đau. Hoặc có thể đến các cơ sở vật lý trị liệu hoặc phòng khám Đông y để xoa bóp, bấm huyệt, châm cứu.
Thuốc thường dùng trong điều trị hội chứng đau vai gáy bao gồm thuốc giảm đau chống viêm, phong bế thần kinh, giãn cơ và vitamin nhóm B. Tùy theo từng nguyên nhân, các bác sĩ sẽ có những phương pháp xử trí khác nhau. Nếu đã loại trừ được những nguyên nhân chèn ép, có tổn thương thì điều trị chủ yếu là dùng thuốc giảm đau thông thường, có thể bằng đường uống, bằng cao dán. Người bệnh cũng có thể dùng vitamin E 400mg, ngày uống 1 viên. Ngoài ra, có thể kết hợp biện pháp xoa, ấn, gõ nhẹ nhàng vùng gáy, bả vai, cánh tay. Tuy nhiên, người bệnh cũng cần phải nhớ rằng, không được xoa bóp bấm huyệt hoặc tập vận động trong giai đoạn cấp tính. Một số trường hợp người bệnh cần được điều trị bằng phẫu thuật: thoát vị đĩa đệm, trượt đốt sống, vẹo cột sống...
- Điều trị đau dây thần kinh, đau cơ xương khớp ( Đau lưng, đau mỏi vai gáy gối và háng), đau do thoái hóa khớp và viêm khớp mạn tính, đau do Herpes.
- Điều trị tê chân tay, dị cảm đầu chi, viêm dây thần kinh và các rối loạn chức năng thần kinh do đái đường
Nên tập luyện để phòng tránh
Để phòng đau cổ, vai, cần ngồi, đứng, ngủ sinh hoạt... đúng tư thế. Không làm việc quá lâu tại bàn giấy, đặc biệt với máy vi tính, thỉnh thoảng nên dừng lại để thực hiện các động tác vận động cột sống cổ, vai và tay. Cần giữ cổ luôn thẳng, tránh sai tư thế khi ngồi học, đọc sách hoặc đánh máy, không cúi gập cổ quá lâu; không nằm gối đầu cao để đọc sách hay xem tivi sẽ làm sai tư thế của cột sống cổ. Nên gối đầu thấp khi ngủ, tốt nhất gối chỉ nên cao khoảng 10cm. Khi xem tivi nên tựa lưng vào đệm, đầu hơi ngửa ra sau thành ghế, cổ tựa vào một điểm.
Không nên bẻ khớp cổ, cánh tay, vai kêu răng rắc. Nhiều người cho rằng làm thế sẽ đỡ nhức mỏi nhưng thực tế lại gây tác dụng hoàn toàn trái ngược, bởi nếu đĩa đệm đã bị thoái hóa gây mỏi cổ, khi bẻ hoặc vặn sẽ tạo đà cho đĩa đệm thoát vị ra ngoài và làm bệnh thêm trầm trọng; Khi bị đau vai, gáy nên nghỉ ngơi, hạn chế vận động ít ngày, bổ sung một số khoáng chất cho cơ thể như canxi, kali và các vitamin C, B, E; tắm nước ấm, xoa bóp giúp giãn cơ chỗ đau, tăng cường lưu thông trong cơ thể.
Ngoài ra, người bệnh nên thường xuyên luyện tập thể dục thể thao với các bài tập phù hợp; vận động, nghỉ ngơi, giải lao giữa giờ làm việc, nên giải lao khi phải ngồi kéo dài; tránh căng thẳng; luyện tập các động tác dưỡng sinh, kéo giãn cơ thể như ưỡn cổ, cúi đầu về phía trước, ngửa đầu ra phía sau, nghiêng đầu sang trái, sang phải, xoay tròn đầu và cổ, cử động cổ lên xuống... thường xuyên sẽ phòng và làm giảm các triệu chứng của bệnh.