04:08 CH 05/09/2017
Mời cả nhà đọc bài này - buồn cười và thâm thúy vãi :D
Đùa chứ mấy hôm rồi mình mới lướt face thấy ai cũng Hà Hà mình cũng ngỡ năm nay là năm con Hà. Nói chung mình cũng ít biết về loài này dù mấy lần ra biển leo đá dậm phải đến trầy cả bàn chân. Với lại hình thức con Hà này trông cũng xấu bỏ mẹ ra nên bấy lâu chẳng quan tâm là phải. Lởm chởm, sần sần đã gớm rồi lại còn nhiều lỗ khí tròn tròn mà những ai mắc chứng Trypophobia chắc phải tránh xa. Nhưng Wiki tìm hiểu thử cũng biết thêm nhiều điều khá thú vị về Hà đấy.
- Hà là loài sống bám trên các vách đá, không di chuyển trong suốt cuộc đời. (Nhưng nếu có nhân tố tác động bên ngoài cũng có di chuyển chứ nhỉ?)
- Đây là loài hải sản có giá trị kinh tế cao nhưng khó khai thác và gây nhiều tác hại với ngành hàng hải. (Nói chung lưu thông trong nước thì cứ phải cẩn thận với Hà)
- Hà có thể bám vào bề mặt của bất cứ thứ gì bắt gặp trên biển, thậm chí có thể an cư cả đời trên vỏ một con sò, cua bể hay da cá voi. (Đúng là thánh bám chẳng chừa thứ gì miễn sao có lợi cho đời sống của nó)
- Hà điển hình phát triển sáu tấm đá vôi cứng bao vây và bảo vệ cơ thể. Trong suốt phần còn lại của cuộc đời, Hà được gắn với mặt đất, khi đó những bộ phận duy nhất di chuyển được là sáu đôi xúc tu hay chân lông để bắt các sinh vật phù du. (Chuyên bắt trộm mà che chắn hơi bị kinh đới)
- Sau nhiều lần biến thái hơn và đạt đến dạng trưởng thành, Hà sẽ tiếp tục phát triển bằng cách thêm nguyên liệu mới cho những tấm vôi hóa nặng nề của nó. (Chắc bên trong yếu nên mới cần che chắn bên ngoài nhiều đến vậy)
- Lối sống bám cố định của Hà làm cho sinh sản hữu tính trở nên khó khăn, không như các sinh vật khác Hà không thể để lại vỏ để giao phối. Để tạo điều kiện chuyển gen giữa các cá nhân bị cô lập, Hà có dương vật cực kỳ dài. Hà có lẽ có dương vật lớn nhất trong thế giới động vật nếu tính theo tỷ lệ với kích thước cơ thể. (Tuyệt vời)
- Phần ruột của con Hà trông không khác gì bên trong con Hàu. Các nhà khoa học cũng đã nhầm lẫn trong một thời gian dài và ngay đến bây giờ nhiều người vẫn cho rằng Hà và Hàu có họ hàng với nhau. Thật khó tin là con vật không biết bơi này có họ với tôm và cua. (Không biết bơi sao lại có họ với tôm cua nhỉ? Đúng là thứ thấy sang bắt quàng làm họ)
- Hà bắt buộc phải khai thác tự nhiên vì không nuôi cấy nhân tạo được. Việc khai thác Hà ở Việt Nam cũng như tại châu Âu là công việc khó khăn nguy hiểm vì vỏ Hà rất sắc nhọn và thường bám ở những vách đá cheo leo. (Đúng rồi, khai thác Hà rất khó mà để Hà khai thác thì rất dễ. Chỉ cần cho chúng bám vào)
- Tập tính bám vào bề mặt vật rắn của Hà, đặc biệt là hàng vạn con cùng bám một lúc gây ra rất nhiều thiệt hại về kinh tế cho con người. Một chiếc tàu bị Hà bám kín thân thì tốc độ sẽ giảm đi 50%. Hà bám vào bề mặt kim loại thường tiết ra chất kết đính cực kỳ bền chặt mà chỉ có cách cạo hết vỏ kim loại đi mới loại bỏ được Hà. Chất dính này làm hỏng lớp sơn bảo vệ bề mặt kim loại gây ra ăn mòn và rỉ sét. (Để Hà bám vào là không tàn thì phế. Kim loại cứng cỡ đấy còn mòn nữa là)
- Từ chất dính khủng khiếp mà con Hà tiết ra, người ta đã chế tạo ra loại keo Hà dùng để vá tàu khi bị thủng. Chỉ cần phết vào miếng kim loại rồi dán, rất nhanh mà bền chắc. (Phá thì nhiều chứ vá được bao nhiêu?)
- Hà giàu kẽm, những người đàn ông kém chức năng sinh lý thì ăn vào rất tốt. (Hèn chi)
Biểu tượng cảm xúc grin
(nguồn: VNS)
https://www.facebook.com/beatvn.jsc/posts/989660721070757:0
Đùa chứ mấy hôm rồi mình mới lướt face thấy ai cũng Hà Hà mình cũng ngỡ năm nay là năm con Hà. Nói chung mình cũng ít biết về loài này dù mấy lần ra biển leo đá dậm phải đến trầy cả bàn chân. Với lại hình thức con Hà này trông cũng xấu bỏ mẹ ra nên bấy lâu chẳng quan tâm là phải. Lởm chởm, sần sần đã gớm rồi lại còn nhiều lỗ khí tròn tròn mà những ai mắc chứng Trypophobia chắc phải tránh xa. Nhưng Wiki tìm hiểu thử cũng biết thêm nhiều điều khá thú vị về Hà đấy.
- Hà là loài sống bám trên các vách đá, không di chuyển trong suốt cuộc đời. (Nhưng nếu có nhân tố tác động bên ngoài cũng có di chuyển chứ nhỉ?)
- Đây là loài hải sản có giá trị kinh tế cao nhưng khó khai thác và gây nhiều tác hại với ngành hàng hải. (Nói chung lưu thông trong nước thì cứ phải cẩn thận với Hà)
- Hà có thể bám vào bề mặt của bất cứ thứ gì bắt gặp trên biển, thậm chí có thể an cư cả đời trên vỏ một con sò, cua bể hay da cá voi. (Đúng là thánh bám chẳng chừa thứ gì miễn sao có lợi cho đời sống của nó)
- Hà điển hình phát triển sáu tấm đá vôi cứng bao vây và bảo vệ cơ thể. Trong suốt phần còn lại của cuộc đời, Hà được gắn với mặt đất, khi đó những bộ phận duy nhất di chuyển được là sáu đôi xúc tu hay chân lông để bắt các sinh vật phù du. (Chuyên bắt trộm mà che chắn hơi bị kinh đới)
- Sau nhiều lần biến thái hơn và đạt đến dạng trưởng thành, Hà sẽ tiếp tục phát triển bằng cách thêm nguyên liệu mới cho những tấm vôi hóa nặng nề của nó. (Chắc bên trong yếu nên mới cần che chắn bên ngoài nhiều đến vậy)
- Lối sống bám cố định của Hà làm cho sinh sản hữu tính trở nên khó khăn, không như các sinh vật khác Hà không thể để lại vỏ để giao phối. Để tạo điều kiện chuyển gen giữa các cá nhân bị cô lập, Hà có dương vật cực kỳ dài. Hà có lẽ có dương vật lớn nhất trong thế giới động vật nếu tính theo tỷ lệ với kích thước cơ thể. (Tuyệt vời)
- Phần ruột của con Hà trông không khác gì bên trong con Hàu. Các nhà khoa học cũng đã nhầm lẫn trong một thời gian dài và ngay đến bây giờ nhiều người vẫn cho rằng Hà và Hàu có họ hàng với nhau. Thật khó tin là con vật không biết bơi này có họ với tôm và cua. (Không biết bơi sao lại có họ với tôm cua nhỉ? Đúng là thứ thấy sang bắt quàng làm họ)
- Hà bắt buộc phải khai thác tự nhiên vì không nuôi cấy nhân tạo được. Việc khai thác Hà ở Việt Nam cũng như tại châu Âu là công việc khó khăn nguy hiểm vì vỏ Hà rất sắc nhọn và thường bám ở những vách đá cheo leo. (Đúng rồi, khai thác Hà rất khó mà để Hà khai thác thì rất dễ. Chỉ cần cho chúng bám vào)
- Tập tính bám vào bề mặt vật rắn của Hà, đặc biệt là hàng vạn con cùng bám một lúc gây ra rất nhiều thiệt hại về kinh tế cho con người. Một chiếc tàu bị Hà bám kín thân thì tốc độ sẽ giảm đi 50%. Hà bám vào bề mặt kim loại thường tiết ra chất kết đính cực kỳ bền chặt mà chỉ có cách cạo hết vỏ kim loại đi mới loại bỏ được Hà. Chất dính này làm hỏng lớp sơn bảo vệ bề mặt kim loại gây ra ăn mòn và rỉ sét. (Để Hà bám vào là không tàn thì phế. Kim loại cứng cỡ đấy còn mòn nữa là)
- Từ chất dính khủng khiếp mà con Hà tiết ra, người ta đã chế tạo ra loại keo Hà dùng để vá tàu khi bị thủng. Chỉ cần phết vào miếng kim loại rồi dán, rất nhanh mà bền chắc. (Phá thì nhiều chứ vá được bao nhiêu?)
- Hà giàu kẽm, những người đàn ông kém chức năng sinh lý thì ăn vào rất tốt. (Hèn chi)
Biểu tượng cảm xúc grin
(nguồn: VNS)
https://www.facebook.com/beatvn.jsc/posts/989660721070757:0
12:07 CH 19/02/2016
https://www.facebook.com/duchungicbv/posts/1005329732856927
Đọc FB của Bác này - cũng là thành viên WTT viết buồn cười quá, copy lại cho Mn xem.
BÓP MÔNG CA SỸ
Lại chuyện ca sỹ HTL. Tuần này xôn xao vụ cô HTL được một anh đại gia nhấc bổng lên xe và bóp mông. Thế là cư dân mạng lại rộn ràng chửi rủa thật là vui! Tôi cũng chưa xem cái clip đó, nhưng cũng nể anh chàng kia. Tối hôm trước đang đứng ở nhà, chả hiểu sao vợ tôi tự nhiên cao hứng đu lên cổ chồng 1 phát để chồng thử bế xem thế nào. Bất ngờ làm tôi suýt ngã dập mặt. Mới bảo thôi em cũng hơn 60 ký nên bám vào lưng anh cõng cho dễ. Đi thử 1 vòng quanh nhà nhìn cũng giống phim Hàn đáo để, mặc dù mặt diễn viên nam chính cũng hơi méo 1 tý. Thảo nào đàn ông ai cũng thích lấy vợ "bé". Thế mà bạn đại gia kia còn bế được cô chân dài hơn, vừa bế lại vừa bóp mông. Nể quá!!!
Tiếp theo câu chuyện thì hôm sau nàng HTL đăng đàn tuyên bố đấy chỉ là giao lưu với fan hâm mộ thôi, có gì to tát đâu. Cả làng đọc xong mới tru tréo: Fan mà lại bóp mông à? Bình tĩnh đã nào, để tôi trình bày cho nghe lý do vì sao Fan bóp mông ca sỹ là chuyện bình thường.
Vốn là người chổng mông vào nghệ thuật, đời tôi chưa bao giờ đi xem ca nhạc. Mấy năm nay cũng chẳng xem một bộ phim nào. Thỉnh thoảng nói phim Hàn cho có vẻ hiểu biết vậy thôi chứ phim Hàn duy nhất và gần nhất tôi xem là bộ phim Mối tình đầu từ năm 1996. Tiểu thuyết lâu lắm chẳng đọc quyển nào, truyện ngắn lại càng không (trừ thỉnh thoảng có đọc truyện sex). Bởi thế nên tôi cũng không biết giá vé xem ca nhạc là bao nhiêu tiền. Giả sử mức giá trung bình là 500k. Bạn bỏ 500k để vào xem một cô ca sỹ giọng hát yếu xìu, thều thào như nhịn ăn lâu ngày. Đã thế lại còn nhảy nhót uốn éo kích động nhưng chả chịu cởi ra. Thế thì bạn bỏ 500k ra để xem cái quái gì vậy? Ca nhạc thì chẳng phải, Sex show lại càng không. Trong khi đó (tôi thường nghe người ta kể là) với 500k bạn có thể đi massage bất kỳ chỗ nào trên đất HN này đều được xem tí sex show và bóp đủ chỗ chứ không riêng gì mông. Vậy các ca sỹ tuy không có giọng hát nhưng tư cách đàng hoàng phải là những người cho fan bóp mông sau khi hát, cho xứng với cái vé 500k họ đã bỏ ra. HTL chính là một trong số đó. Còn cái bọn ca sỹ hát như bò rống hay mèo rên mà lại chả cho bóp mông, đích thị là bọn có tư cách tồi- cần phải tẩy chay chúng nó. Vậy để bảo vệ quyền lợi cho khán giả, tôi mạnh dạn đề xuất đối với các ca sỹ loại này cần phải có quy định bảng giá rõ ràng: 200k sờ tay, 300k vuốt má, 400k sờ đùi, 500k bóp mông, 600k bóp (.)(.)... vé VIP 2M thì được đi fast China. Ca sỹ HTL là người đi tiên phong, cần biểu dương cô ấy chứ? Kêu gào gì, bạn mua vé là được bóp mông rồi, không bóp là tại bạn thôi chứ trách ai bây giờ.
Còn anh đại gia kia, đúng là Fan hâm mộ thật đấy- nhưng là VIP của VIP. Vì theo quy định trên, mua vé 2M là VIP rồi. Vậy anh đại gia xỏ vào tay cô ấy cái nhẫn kim cương 20 tỷ thì xếp vào loại VIP nào??? Cái này các bạn tự tưởng tượng chứ tôi thì chịu. Cho nên tôi lại càng không thể hiểu nổi có mỗi việc bình thường như bế lên xe với bóp mông thì bức xúc làm gì? Chẳng lẽ 20 tỷ chỉ để nắm tay đi dạo dưới trăng và đọc thơ tình, tôi chả tin. Với cái vé khủng như vậy họ sẽ biểu diễn cả xiếc thú hàng ngày ý chứ, chỉ đau lòng ở chỗ là không có clip thôi, hic. Không nói nhiều, từ mai tôi sẽ tiểt kiệm tiền ăn sáng vợ cho, mỗi ngày 30k. Đến Tết là đi mua vé xem ca nhạc được rồi, VIP đấy.
(Hôm nay tự nhiên lại mất ngủ nên viết linh tinh, chẳng biết có phải tại thuốc trị đau đầu của chị Hoàng Nhung đưa cho không, tối uống vào tỉnh như sáo. Chẳng may lại đúng ngày PNVN, chọn 1 nàng tiêu biểu để viết bài... ca ngợi :D)
Đọc FB của Bác này - cũng là thành viên WTT viết buồn cười quá, copy lại cho Mn xem.
BÓP MÔNG CA SỸ
Lại chuyện ca sỹ HTL. Tuần này xôn xao vụ cô HTL được một anh đại gia nhấc bổng lên xe và bóp mông. Thế là cư dân mạng lại rộn ràng chửi rủa thật là vui! Tôi cũng chưa xem cái clip đó, nhưng cũng nể anh chàng kia. Tối hôm trước đang đứng ở nhà, chả hiểu sao vợ tôi tự nhiên cao hứng đu lên cổ chồng 1 phát để chồng thử bế xem thế nào. Bất ngờ làm tôi suýt ngã dập mặt. Mới bảo thôi em cũng hơn 60 ký nên bám vào lưng anh cõng cho dễ. Đi thử 1 vòng quanh nhà nhìn cũng giống phim Hàn đáo để, mặc dù mặt diễn viên nam chính cũng hơi méo 1 tý. Thảo nào đàn ông ai cũng thích lấy vợ "bé". Thế mà bạn đại gia kia còn bế được cô chân dài hơn, vừa bế lại vừa bóp mông. Nể quá!!!
Tiếp theo câu chuyện thì hôm sau nàng HTL đăng đàn tuyên bố đấy chỉ là giao lưu với fan hâm mộ thôi, có gì to tát đâu. Cả làng đọc xong mới tru tréo: Fan mà lại bóp mông à? Bình tĩnh đã nào, để tôi trình bày cho nghe lý do vì sao Fan bóp mông ca sỹ là chuyện bình thường.
Vốn là người chổng mông vào nghệ thuật, đời tôi chưa bao giờ đi xem ca nhạc. Mấy năm nay cũng chẳng xem một bộ phim nào. Thỉnh thoảng nói phim Hàn cho có vẻ hiểu biết vậy thôi chứ phim Hàn duy nhất và gần nhất tôi xem là bộ phim Mối tình đầu từ năm 1996. Tiểu thuyết lâu lắm chẳng đọc quyển nào, truyện ngắn lại càng không (trừ thỉnh thoảng có đọc truyện sex). Bởi thế nên tôi cũng không biết giá vé xem ca nhạc là bao nhiêu tiền. Giả sử mức giá trung bình là 500k. Bạn bỏ 500k để vào xem một cô ca sỹ giọng hát yếu xìu, thều thào như nhịn ăn lâu ngày. Đã thế lại còn nhảy nhót uốn éo kích động nhưng chả chịu cởi ra. Thế thì bạn bỏ 500k ra để xem cái quái gì vậy? Ca nhạc thì chẳng phải, Sex show lại càng không. Trong khi đó (tôi thường nghe người ta kể là) với 500k bạn có thể đi massage bất kỳ chỗ nào trên đất HN này đều được xem tí sex show và bóp đủ chỗ chứ không riêng gì mông. Vậy các ca sỹ tuy không có giọng hát nhưng tư cách đàng hoàng phải là những người cho fan bóp mông sau khi hát, cho xứng với cái vé 500k họ đã bỏ ra. HTL chính là một trong số đó. Còn cái bọn ca sỹ hát như bò rống hay mèo rên mà lại chả cho bóp mông, đích thị là bọn có tư cách tồi- cần phải tẩy chay chúng nó. Vậy để bảo vệ quyền lợi cho khán giả, tôi mạnh dạn đề xuất đối với các ca sỹ loại này cần phải có quy định bảng giá rõ ràng: 200k sờ tay, 300k vuốt má, 400k sờ đùi, 500k bóp mông, 600k bóp (.)(.)... vé VIP 2M thì được đi fast China. Ca sỹ HTL là người đi tiên phong, cần biểu dương cô ấy chứ? Kêu gào gì, bạn mua vé là được bóp mông rồi, không bóp là tại bạn thôi chứ trách ai bây giờ.
Còn anh đại gia kia, đúng là Fan hâm mộ thật đấy- nhưng là VIP của VIP. Vì theo quy định trên, mua vé 2M là VIP rồi. Vậy anh đại gia xỏ vào tay cô ấy cái nhẫn kim cương 20 tỷ thì xếp vào loại VIP nào??? Cái này các bạn tự tưởng tượng chứ tôi thì chịu. Cho nên tôi lại càng không thể hiểu nổi có mỗi việc bình thường như bế lên xe với bóp mông thì bức xúc làm gì? Chẳng lẽ 20 tỷ chỉ để nắm tay đi dạo dưới trăng và đọc thơ tình, tôi chả tin. Với cái vé khủng như vậy họ sẽ biểu diễn cả xiếc thú hàng ngày ý chứ, chỉ đau lòng ở chỗ là không có clip thôi, hic. Không nói nhiều, từ mai tôi sẽ tiểt kiệm tiền ăn sáng vợ cho, mỗi ngày 30k. Đến Tết là đi mua vé xem ca nhạc được rồi, VIP đấy.
(Hôm nay tự nhiên lại mất ngủ nên viết linh tinh, chẳng biết có phải tại thuốc trị đau đầu của chị Hoàng Nhung đưa cho không, tối uống vào tỉnh như sáo. Chẳng may lại đúng ngày PNVN, chọn 1 nàng tiêu biểu để viết bài... ca ngợi :D)
04:42 CH 20/10/2015
05:50 CH 08/08/2015
'Chó sói' Huawei và nguy cơ cho an ninh viễn thông Việt Nam - Kỳ 5: Chó sói' Huawei đã cắm chân ở Việt Nam như thế nào?
(TNO) Đại diện Huawei khẳng định hai “đại gia” viễn thông hàng đầu của Việt Nam là các “đối tác lớn nhất” của Huawei tại thị trường này.
Từ nhiều năm qua, Huawei đã trở thành nguồn cung cấp chính yếu hạ tầng viễn thông cho hầu hết các nhà mạng tại Việt Nam. Câu hỏi được đặt ra là làm thế nào từ một nhà cung cấp thiết bị vô danh, thậm chí bị nghi ngờ nhiều mặt khi đặt chân vào thị trường mà đến nay Huawei lại chiếm được vị trí này?
Các chuyên gia lo ngại, việc các công ty viễn thông hàng đầu của Việt Nam sử dụng sản phẩm Huawei sẽ dẫn đến nguy cơ bị giám sát, nghe lén, theo dõi - Ảnh: ZDNet
Để có câu trả lời cần quay ngược lại thời điểm 15 năm trước. Năm 1999, sau ba năm đặt chân ra ngoài Trung Quốc nhưng chưa có kết quả đáng kể nào, thương hiệu Huawei lần đầu tiên xuất hiện ở thị trường Việt Nam. Trước đó từ 1997 - 1998 Huawei không có điểm sáng nào trên thị trường quốc tế.
Trong cuốn sách “Nhiệm Chính Phi” (tác giả Cung Văn Ba, bản dịch tiếng Việt do Thái Hà Books xuất bản 2010) đã trích lời Lý Kiệt người phụ trách tuyên truyền của Huawei nói về giai đoạn này của Huawei tại Việt Nam như sau : “Giai đoạn lúc bấy giờ thực sự rất cực khổ. Mỗi người phụ trách chạy đi chạy lại vài quốc gia nhưng không có đơn vị nào muốn hợp tác. Lần đầu tiên có hy vọng là năm 1999 khi Việt Nam và Lào chính thức trở thành hai nước hợp tác với Huawei trên trường quốc tế”. Đây cũng là giai đoạn mà trọng tâm khai thác phát triển của Huawei là các nước đang phát triển.
Khi bắt đầu thâm nhập thị trường Việt Nam, mặc dù cực kỳ cố gắng nhưng hầu như Huawei không có được kết quả nào đáng kể. Trong giai đoạn này thị trường thiết bị viễn thông Việt Nam hoàn toàn là sân chơi của các ông lớn như Ericsson, Alcatel, Nokia, Siemens, Motorola...
Đầu những năm 2000 cũng là thời kỳ thị trường viễn thông nằm trong sự độc quyền của VNPT với hai mạng di động Mobifone và Vinaphone. Mặc dù đã có rất nhiều cuộc tiếp xúc làm việc giới thiệu thử nghiệm thiết bị với các doanh nghiệp viễn thông Việt Nam như có lẽ tiếng xấu về chất lượng “hàng Tàu” khiến các công ty Việt Nam không dám đặt niềm tin vào Huawei, một nhân viên người Việt làm việc cho Huawei trong giai đoạn này cho biết.
Vấp phải nhiều khó khăn nhưng với quyết tâm bằng mọi giá phải đứng được ở thị trường Việt Nam, đội quân Huawei tìm cách đánh đường vòng bằng cách thông qua những dự án mang tính chất “quà tặng thử nghiệm”. Quan điểm của Huawei lúc này là “thị trường Việt Nam chưa biết, chưa có thông tin gì về sản phẩm của Huawei thì chúng tôi sẽ tặng thiết bị để khách hàng tương lai dùng thử”.
Đội ngũ quản lý và nhân viên Huawei ở Việt Nam cũng biết rõ cho dù là “quà tặng” nhưng để các thiết bị Huawei len được vào địa bàn quan trọng như Hà Nội, TP.HCM hay các đô thị lớn cũng rất khó khăn. Thậm chí để “quà tặng” lọt qua các khâu kiểm định chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật để vào được cũng có khả năng mất vài năm.
Chiến lược “dùng nông thôn bao vây thành thị” lại tiếp tục được Huawei áp dụng ở thị trường Việt Nam. Huawei đã tìm cách đưa thiết bị hỗ trợ các dự án viễn thông ở các vùng sâu, vùng xa. Theo tiết lộ của một cán bộ quản lý từng làm việc cho Huawei, việc đưa thiết bị vào các vùng nông thôn dễ hơn, do các thiết bị là quà tặng nên các đối tác Việt Nam cũng “giữ ý” và không yêu cầu kiểm tra tiêu chuẩn chặt chẽ lắm.
Các tổng đài quà tặng đầu tiên của Huawei đã được sử dụng ở cho các mạng cố định tại Cần Thơ, Đồng Tháp...từ năm 2001. Những món quà tặng này sau đó được phát triển dưới hình thức vừa tặng vừa bán. “Tức là Huawei sẽ tặng tổng đài có khả năng phục vụ 500 số, nếu muốn 1.000 số thì khách hàng phải mua thêm”. Nhờ những bước đi khôn khéo này mà những nền tảng ban đầu trong quan hệ giữa Huawei và VNPT đã được thiết lập.
Năm 2002 sau một số thử nghiệm hợp tác qua các dự án ADSL băng thông rộng, Huawei đã có được hợp đồng đầu tiên với Viettel. Cần phải nhắc lại rằng thời điểm này Viettel còn đang là một người chơi mới dò dẫm bước vào thị trường viễn thông chứ không phải Viettel của thời điểm hiện tại. Lúc ấy Viettel có ít tiền, thiết bị của Huawei thì rẻ và về mặt chất lượng cũng có thể tạm chấp nhận được. Thời điểm đó có thể coi là cơ hội của cả Viettel và Huawei nên hai bên đã gặp nhau ở điểm chung này.
Cũng phải nói thêm rằng cơ hội cho sự phát triển của Huawei một phần đến từ chính các đối thủ của nó. Theo giới chuyên môn, các công ty Ericsson, Alcatel, Nokia, Siemens, Motorola dường như đã có một thỏa thuận ngầm trong việc bắt tay giữ giá khiến cho trong suốt mười năm từ 1995-2005 giá thiết bị hạ tầng viễn thông ở Việt Nam hầu như không giảm. Mọi chuyện chỉ bắt đầu rục rịch thay đổi từ 2005 với vai trò của Huawei.
Năm 2004 khi Viettel tấn công vào thị trường di động cũng là lúc Huawei bắt đầu ăn nên làm ra tại Việt Nam. Điều đặc biệt là Huawei đã dành cho Viettel những ưu đãi đặc biệt như điều khoản hợp đồng mua thiết bị trả chậm tới 4 năm theo hình thức tín chấp. Theo tiết lộ của một chuyên gia thuộc Huawei phương án giá mà hãng này cung cấp cho Viettel thời điểm đó thấp hơn 30% so với phương án của Cisco.
Bên cạnh đó mối “lương duyên” giữa Viettel và Huawei còn được kết nối chặt chẽ nhờ sự “mềm dẻo” của Huawei đối với các yêu cầu từ Viettel. “Nếu anh mua thiết bị của một hãng phương Tây thì các khâu hậu mãi đều phải thực hiện theo đúng hợp đồng rất chặt chẽ, thậm chí kể cả anh có sự cố vào những ngày nghỉ mà liên lạc với đối tác chưa chắc họ đã nghe máy để hỗ trợ. Nhưng với Huawei thì việc phục vụ khách hàng được ưu tiên hàng đầu. Viettel cũng như các đối tác khác khi có bất cứ yêu cầu gì dù là ngoài giờ hay các dịp nghỉ lễ tết đều được Huawei đáp ứng. Có thể nói là 24/7 không có chuyện không liên lạc được”, một cán bộ phụ trách của Huawei cho biết.
Cũng trong thời kỳ 2004-2005 cùng với sự phát triển của Viettel sức bật của Huawei tại thị trường VN vượt lên hẳn so với các đối thủ khác. Trong khi Viettel liên tục tạo nên những cú sốc về giảm cước di động làm bùng nổ thị trường di động thì Huawei cũng âm thầm vượt lên trong một cuộc chiến khốc liệt không kém. Sự lớn mạnh của Huawei đồng nghĩa với việc các đại gia sản xuất thiết bị viễn thông từ châu Âu, Hoa Kỳ lần lượt bị đánh bật khỏi VN. Thị trường hạ tầng viễn thông tại VN từng bước trở thành sân chơi riêng của các doanh nghiệp Trung Quốc.
“Chó sói” Huawei tràn ngập
Theo báo cáo của Hiệp hội An toàn thông tin Việt Nam công bố tháng 4.2013, có tới 6/7 hãng viễn thông ở Việt Nam đang sử dụng thiết bị công nghệ của Huawei và ZTE. Đặc biệt, hiện có hơn 30.000 trạm thu phát sóng (BTS) của các nhà mạng Việt Nam sử dụng thiết bị của hai tập đoàn Trung Quốc này.
Riêng trong năm 2009, đã có hơn 5 triệu thiết bị như USB, modem, router của Huawei và ZTE đã được bán ra trên thị trường Việt Nam. Ông Trịnh Ngọc Minh, Phó chủ tịch Hiệp hội an toàn thông tin (VNISA) từng nhận xét rằng đây là mối lo về an ninh, an toàn cho viễn thông trong nước. Mặc dù không có thông tin chính thức và cụ thể từ các nhà mạng nhưng theo giới chuyên môn phần lớn hệ thống hạ tầng mạng viễn thông của VNPT (bao gồm cả Vinaphone, Mobifone và một số công ty khác), Viettel (gồm cả phần mạng của EVN Telecom trước đây được sát nhập về Viettel) cũng như các mạng nhỏ khác như Gmobile, Vietnamobile đều do Huawei, ZTE... cung cấp.
Theo một chuyên gia đề nghị không nêu tên, là một quốc gia có quan hệ rất nhạy cảm với Trung Quốc việc hạ tầng mạng của Việt Nam phụ thuộc lớn vào các công ty Trung Quốc như Huawei, ZTE đã đặt ra nhiều nguy cơ và thách thức cho Việt Nam. “Mạng viễn thông Việt Nam liệu có bị nghe lén, giám sát, theo dõi hoặc bị đánh sập trong trường hợp xấu? Ngoài mạng viễn thông các hệ thống khác như ngân hàng, hệ thống điện lưới quốc gia vv có nguy cơ bị tấn công hay không?”
Cho đến thời điểm hiện tại, đại diện các nhà mạng tại Việt Nam chưa từng lên tiếng về những vấn đề liên quan đến an ninh hạ tầng viễn thông xuất phát từ vấn đề thiết bị của Huawei. Thanh Niên Online đã liên hệ với Viettel, Mobifone, Vinaphone để tìm hiểu vấn đề liên quan đến Huawei, ZTE...nhưng đều không nhận được thông tin phản hồi.
Trả lời Thanh Niên Online, một chuyên gia nổi tiếng về an ninh mạng người Việt hiện đang làm việc cho Google đã dẫn chiếu một số nghiên cứu từ các đồng nghiệp cho biết các dòng thiết bị của Huawei có rất nhiều lỗ hổng sơ đẳng, rất dễ khai thác. Tuy nhiên các lỗ hổng này chưa hẳn là backdoor mà có thể do Huawei chưa quan tâm đúng mức đến các vấn đề an toàn sản phẩm. Cũng theo chuyên gia này mặc dù chưa có ai phát hiện ra backdoor trong các thiết bị của Huawei nhưng vì chất lượng sản phẩm kém, người ta vẫn không cần phải có backdoor mới hack được các thiết bị Huawei. “Hơn nữa nhìn ở một góc độ nào đó thì mỗi lỗ hổng đều có thể được xem là một backdoor do lập trình viên cố ý tạo ra. Đó là ý kiến của những người ủng hộ giả thuyết Huawei có chứa backdoor của chính phủ Trung Quốc”, chuyên gia cho biết.
Chuyên gia này cũng nhấn mạnh về trung hạn (5-10 năm) Việt Nam cần phải có được đội ngũ chuyên gia kỹ sư lành nghề. “Không có cách gì giải được bài toán an toàn thông tin mà không cần kỹ sư giỏi”. Về dài hạn (10-30 năm) thì Việt Nam cần phải giảm sự lệ thuộc công nghệ vào các nước khác, nhất là đối với các hệ thống cơ sở hạ tầng, đặc biệt quan trọng. “Bước đầu tiên mà chúng ta có thể làm là tự chủ về phần mềm, rồi sau đó tự chủ về phần cứng”, chuyên gia cho biết.
Nhiều nước “cấm cửa” Huawei
Nhờ chiêu thức giá rẻ và sự hậu thuẫn của chính quyền Trung Quốc, đến nay Huawei đã hiện diện tại khoảng 140 quốc gia. Những nghi ngờ về việc Huawei có phải là một trong những công cụ phục vụ cho mục tiêu theo dõi và đánh cắp thông tin trên toàn cầu hay không vẫn đang gây nhiều tranh cã
Trong khi hiện diện và được chào đón khắp châu Phi thì tại Ấn Độ, Huawei vấp phải sự tẩy chay mạnh mẽ với cáo buộc là mối đe dọa an ninh và những hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Tháng 3.2012 Úc đã quyết định cấm Huawei tham gia đấu thầu xây dựng mạng băng thông rộng quốc gia (NBN) mới của nước này. Quyết định của Úc được đưa ra dựa trên các nghiên cứu, điều tra và kiến nghị của Cơ quan Tình báo An ninh Úc (ASIO).
Sự nghi kỵ và cảnh giác lớn nhất dành cho Huawei đến từ Mỹ. Dù là một đại gia với thị phần đáng kể trên toàn cầu nhưng đến nay Huawei vẫn chưa thể ký được hợp đồng nào với các hãng viễn thông khổng lồ của Mỹ như AT&T, Sprint, T-Mobile hay Verizon. Chính giới Mỹ tin rằng Huawei là công cụ của Bắc Kinh trong cuộc chiến tình báo nhắm tới Hoa Kỳ. Tháng 10.2012 sau một năm điều tra, Ủy ban tình báo Hạ viện Hoa Kỳ cũng công bố báo cáo cho biết, có bằng chứng rằng hai tập đoàn sản xuất thiết bị viễn thông TQ là Huawei và ZTE đang trở thành hiểm họa an ninh đối với Mỹ. Chủ tịch Ủy ban Mike Rogers thậm chí kêu gọi các công ty Mỹ chấm dứt làm ăn với Huawei.
Theo Chủ tịch Mike Rogers, trong suốt gần một năm điều tra, cả Huawei và ZTE đều tỏ thái độ bất hợp tác với Ủy ban Tình báo. Cơ quan này cũng cho biết họ đã nhận được những cáo buộc đáng tin cậy cho thấy Huawei có thể đã phạm tội hối lộ, tham nhũng, phân biệt đối xử và vi phạm bản quyền. Ủy ban tình báo Hạ viện Hoa Kỳ cũng đã yêu cầu Ủy ban về đầu tư nước ngoài tại Hoa Kỳ (CFIUS), một hội đồng liên bộ phụ trách giám định các vấn đề liên quan đến an ninh quốc gia liên quan đến các thương vụ đầu tư nước ngoài vào Mỹ do Bộ trưởng tài chính đứng đầu, phải ngăn chặn mọi vụ sáp nhập tại Mỹ liên quan đến Huawei hoặc ZTE.
Trước đó vào 2011, CFIUS từng phản đối việc Huawei mua lại 3leaf, một công ty sản xuất máy chủ bị phá sản, căn cứ trên những quan ngại về an ninh. Huawei sau đó cũng đã phải từ bỏ thương vụ này.
Trong cuộc phỏng vấn hồi 7.2013 với tạp chí Australian Financial Review, Michael Hayden, người từng giữ chức giám đốc Cơ quan an ninh Mỹ (NSA) (1999-2005) và giám đốc Cục tình báo trung ương Mỹ (CIA) (2006-2009) đã thẳng thừng khẳng định chuyện Huawei làm gián điệp cho Bắc Kinh là điều “không phải bàn cãi”. Theo Hayden, TQ đã tiến hành các hoạt động do thám toàn diện với phương Tây và ông này tin chắc rằng Huawei sẽ chia sẻ các thông tin họ có được với chính quyền TQ.
James Lewis, một thành viên của CSIS và là cựu quan chức Bộ Ngoại giao chuyên về các rủi ro công nghệ thương mại, cho rằng các nhận xét của Hayden phản ánh quan điểm của chính phủ Mỹ. "Các quan chức trong các cơ quan tình báo Hoa Kỳ đã từng nói riêng với tôi rằng Huawei là một mối đe dọa an ninh quốc gia", Lewis cho biết.
Năm 2012, Michael Maloof, nguyên chuyên gia phân tích chính sách bảo mật của Bộ Quốc phòng Mỹ cũng đã cảnh báo chính quyền TQ có thể truy cập trên diện rộng đối với 80% thông tin liên lạc của thế giới. Theo chuyên gia này “năng lực” trên cho phép TQ có khả năng tiến hành hoạt động gián điệp công nghiệp từ xa và thậm chí phá hoại về mặt điện tử các cơ sở hạ tầng trọng yếu ở Hoa Kỳ và các nước công nghiệp khác.
Trường Sơn
http://www.thanhnien.com.vn/the-gioi/cho-soi-huawei-va-nguy-co-cho-an-ninh-vien-thong-viet-nam-ky-5-cho-soi-huawei-da-cam-chan-o-viet-nam-nhu-the-nao-530912.html
(TNO) Đại diện Huawei khẳng định hai “đại gia” viễn thông hàng đầu của Việt Nam là các “đối tác lớn nhất” của Huawei tại thị trường này.
Từ nhiều năm qua, Huawei đã trở thành nguồn cung cấp chính yếu hạ tầng viễn thông cho hầu hết các nhà mạng tại Việt Nam. Câu hỏi được đặt ra là làm thế nào từ một nhà cung cấp thiết bị vô danh, thậm chí bị nghi ngờ nhiều mặt khi đặt chân vào thị trường mà đến nay Huawei lại chiếm được vị trí này?
Các chuyên gia lo ngại, việc các công ty viễn thông hàng đầu của Việt Nam sử dụng sản phẩm Huawei sẽ dẫn đến nguy cơ bị giám sát, nghe lén, theo dõi - Ảnh: ZDNet
Để có câu trả lời cần quay ngược lại thời điểm 15 năm trước. Năm 1999, sau ba năm đặt chân ra ngoài Trung Quốc nhưng chưa có kết quả đáng kể nào, thương hiệu Huawei lần đầu tiên xuất hiện ở thị trường Việt Nam. Trước đó từ 1997 - 1998 Huawei không có điểm sáng nào trên thị trường quốc tế.
Trong cuốn sách “Nhiệm Chính Phi” (tác giả Cung Văn Ba, bản dịch tiếng Việt do Thái Hà Books xuất bản 2010) đã trích lời Lý Kiệt người phụ trách tuyên truyền của Huawei nói về giai đoạn này của Huawei tại Việt Nam như sau : “Giai đoạn lúc bấy giờ thực sự rất cực khổ. Mỗi người phụ trách chạy đi chạy lại vài quốc gia nhưng không có đơn vị nào muốn hợp tác. Lần đầu tiên có hy vọng là năm 1999 khi Việt Nam và Lào chính thức trở thành hai nước hợp tác với Huawei trên trường quốc tế”. Đây cũng là giai đoạn mà trọng tâm khai thác phát triển của Huawei là các nước đang phát triển.
Khi bắt đầu thâm nhập thị trường Việt Nam, mặc dù cực kỳ cố gắng nhưng hầu như Huawei không có được kết quả nào đáng kể. Trong giai đoạn này thị trường thiết bị viễn thông Việt Nam hoàn toàn là sân chơi của các ông lớn như Ericsson, Alcatel, Nokia, Siemens, Motorola...
Đầu những năm 2000 cũng là thời kỳ thị trường viễn thông nằm trong sự độc quyền của VNPT với hai mạng di động Mobifone và Vinaphone. Mặc dù đã có rất nhiều cuộc tiếp xúc làm việc giới thiệu thử nghiệm thiết bị với các doanh nghiệp viễn thông Việt Nam như có lẽ tiếng xấu về chất lượng “hàng Tàu” khiến các công ty Việt Nam không dám đặt niềm tin vào Huawei, một nhân viên người Việt làm việc cho Huawei trong giai đoạn này cho biết.
Vấp phải nhiều khó khăn nhưng với quyết tâm bằng mọi giá phải đứng được ở thị trường Việt Nam, đội quân Huawei tìm cách đánh đường vòng bằng cách thông qua những dự án mang tính chất “quà tặng thử nghiệm”. Quan điểm của Huawei lúc này là “thị trường Việt Nam chưa biết, chưa có thông tin gì về sản phẩm của Huawei thì chúng tôi sẽ tặng thiết bị để khách hàng tương lai dùng thử”.
Đội ngũ quản lý và nhân viên Huawei ở Việt Nam cũng biết rõ cho dù là “quà tặng” nhưng để các thiết bị Huawei len được vào địa bàn quan trọng như Hà Nội, TP.HCM hay các đô thị lớn cũng rất khó khăn. Thậm chí để “quà tặng” lọt qua các khâu kiểm định chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật để vào được cũng có khả năng mất vài năm.
Chiến lược “dùng nông thôn bao vây thành thị” lại tiếp tục được Huawei áp dụng ở thị trường Việt Nam. Huawei đã tìm cách đưa thiết bị hỗ trợ các dự án viễn thông ở các vùng sâu, vùng xa. Theo tiết lộ của một cán bộ quản lý từng làm việc cho Huawei, việc đưa thiết bị vào các vùng nông thôn dễ hơn, do các thiết bị là quà tặng nên các đối tác Việt Nam cũng “giữ ý” và không yêu cầu kiểm tra tiêu chuẩn chặt chẽ lắm.
Các tổng đài quà tặng đầu tiên của Huawei đã được sử dụng ở cho các mạng cố định tại Cần Thơ, Đồng Tháp...từ năm 2001. Những món quà tặng này sau đó được phát triển dưới hình thức vừa tặng vừa bán. “Tức là Huawei sẽ tặng tổng đài có khả năng phục vụ 500 số, nếu muốn 1.000 số thì khách hàng phải mua thêm”. Nhờ những bước đi khôn khéo này mà những nền tảng ban đầu trong quan hệ giữa Huawei và VNPT đã được thiết lập.
Năm 2002 sau một số thử nghiệm hợp tác qua các dự án ADSL băng thông rộng, Huawei đã có được hợp đồng đầu tiên với Viettel. Cần phải nhắc lại rằng thời điểm này Viettel còn đang là một người chơi mới dò dẫm bước vào thị trường viễn thông chứ không phải Viettel của thời điểm hiện tại. Lúc ấy Viettel có ít tiền, thiết bị của Huawei thì rẻ và về mặt chất lượng cũng có thể tạm chấp nhận được. Thời điểm đó có thể coi là cơ hội của cả Viettel và Huawei nên hai bên đã gặp nhau ở điểm chung này.
Cũng phải nói thêm rằng cơ hội cho sự phát triển của Huawei một phần đến từ chính các đối thủ của nó. Theo giới chuyên môn, các công ty Ericsson, Alcatel, Nokia, Siemens, Motorola dường như đã có một thỏa thuận ngầm trong việc bắt tay giữ giá khiến cho trong suốt mười năm từ 1995-2005 giá thiết bị hạ tầng viễn thông ở Việt Nam hầu như không giảm. Mọi chuyện chỉ bắt đầu rục rịch thay đổi từ 2005 với vai trò của Huawei.
Năm 2004 khi Viettel tấn công vào thị trường di động cũng là lúc Huawei bắt đầu ăn nên làm ra tại Việt Nam. Điều đặc biệt là Huawei đã dành cho Viettel những ưu đãi đặc biệt như điều khoản hợp đồng mua thiết bị trả chậm tới 4 năm theo hình thức tín chấp. Theo tiết lộ của một chuyên gia thuộc Huawei phương án giá mà hãng này cung cấp cho Viettel thời điểm đó thấp hơn 30% so với phương án của Cisco.
Bên cạnh đó mối “lương duyên” giữa Viettel và Huawei còn được kết nối chặt chẽ nhờ sự “mềm dẻo” của Huawei đối với các yêu cầu từ Viettel. “Nếu anh mua thiết bị của một hãng phương Tây thì các khâu hậu mãi đều phải thực hiện theo đúng hợp đồng rất chặt chẽ, thậm chí kể cả anh có sự cố vào những ngày nghỉ mà liên lạc với đối tác chưa chắc họ đã nghe máy để hỗ trợ. Nhưng với Huawei thì việc phục vụ khách hàng được ưu tiên hàng đầu. Viettel cũng như các đối tác khác khi có bất cứ yêu cầu gì dù là ngoài giờ hay các dịp nghỉ lễ tết đều được Huawei đáp ứng. Có thể nói là 24/7 không có chuyện không liên lạc được”, một cán bộ phụ trách của Huawei cho biết.
Cũng trong thời kỳ 2004-2005 cùng với sự phát triển của Viettel sức bật của Huawei tại thị trường VN vượt lên hẳn so với các đối thủ khác. Trong khi Viettel liên tục tạo nên những cú sốc về giảm cước di động làm bùng nổ thị trường di động thì Huawei cũng âm thầm vượt lên trong một cuộc chiến khốc liệt không kém. Sự lớn mạnh của Huawei đồng nghĩa với việc các đại gia sản xuất thiết bị viễn thông từ châu Âu, Hoa Kỳ lần lượt bị đánh bật khỏi VN. Thị trường hạ tầng viễn thông tại VN từng bước trở thành sân chơi riêng của các doanh nghiệp Trung Quốc.
“Chó sói” Huawei tràn ngập
Theo báo cáo của Hiệp hội An toàn thông tin Việt Nam công bố tháng 4.2013, có tới 6/7 hãng viễn thông ở Việt Nam đang sử dụng thiết bị công nghệ của Huawei và ZTE. Đặc biệt, hiện có hơn 30.000 trạm thu phát sóng (BTS) của các nhà mạng Việt Nam sử dụng thiết bị của hai tập đoàn Trung Quốc này.
Riêng trong năm 2009, đã có hơn 5 triệu thiết bị như USB, modem, router của Huawei và ZTE đã được bán ra trên thị trường Việt Nam. Ông Trịnh Ngọc Minh, Phó chủ tịch Hiệp hội an toàn thông tin (VNISA) từng nhận xét rằng đây là mối lo về an ninh, an toàn cho viễn thông trong nước. Mặc dù không có thông tin chính thức và cụ thể từ các nhà mạng nhưng theo giới chuyên môn phần lớn hệ thống hạ tầng mạng viễn thông của VNPT (bao gồm cả Vinaphone, Mobifone và một số công ty khác), Viettel (gồm cả phần mạng của EVN Telecom trước đây được sát nhập về Viettel) cũng như các mạng nhỏ khác như Gmobile, Vietnamobile đều do Huawei, ZTE... cung cấp.
Theo một chuyên gia đề nghị không nêu tên, là một quốc gia có quan hệ rất nhạy cảm với Trung Quốc việc hạ tầng mạng của Việt Nam phụ thuộc lớn vào các công ty Trung Quốc như Huawei, ZTE đã đặt ra nhiều nguy cơ và thách thức cho Việt Nam. “Mạng viễn thông Việt Nam liệu có bị nghe lén, giám sát, theo dõi hoặc bị đánh sập trong trường hợp xấu? Ngoài mạng viễn thông các hệ thống khác như ngân hàng, hệ thống điện lưới quốc gia vv có nguy cơ bị tấn công hay không?”
Cho đến thời điểm hiện tại, đại diện các nhà mạng tại Việt Nam chưa từng lên tiếng về những vấn đề liên quan đến an ninh hạ tầng viễn thông xuất phát từ vấn đề thiết bị của Huawei. Thanh Niên Online đã liên hệ với Viettel, Mobifone, Vinaphone để tìm hiểu vấn đề liên quan đến Huawei, ZTE...nhưng đều không nhận được thông tin phản hồi.
Trả lời Thanh Niên Online, một chuyên gia nổi tiếng về an ninh mạng người Việt hiện đang làm việc cho Google đã dẫn chiếu một số nghiên cứu từ các đồng nghiệp cho biết các dòng thiết bị của Huawei có rất nhiều lỗ hổng sơ đẳng, rất dễ khai thác. Tuy nhiên các lỗ hổng này chưa hẳn là backdoor mà có thể do Huawei chưa quan tâm đúng mức đến các vấn đề an toàn sản phẩm. Cũng theo chuyên gia này mặc dù chưa có ai phát hiện ra backdoor trong các thiết bị của Huawei nhưng vì chất lượng sản phẩm kém, người ta vẫn không cần phải có backdoor mới hack được các thiết bị Huawei. “Hơn nữa nhìn ở một góc độ nào đó thì mỗi lỗ hổng đều có thể được xem là một backdoor do lập trình viên cố ý tạo ra. Đó là ý kiến của những người ủng hộ giả thuyết Huawei có chứa backdoor của chính phủ Trung Quốc”, chuyên gia cho biết.
Chuyên gia này cũng nhấn mạnh về trung hạn (5-10 năm) Việt Nam cần phải có được đội ngũ chuyên gia kỹ sư lành nghề. “Không có cách gì giải được bài toán an toàn thông tin mà không cần kỹ sư giỏi”. Về dài hạn (10-30 năm) thì Việt Nam cần phải giảm sự lệ thuộc công nghệ vào các nước khác, nhất là đối với các hệ thống cơ sở hạ tầng, đặc biệt quan trọng. “Bước đầu tiên mà chúng ta có thể làm là tự chủ về phần mềm, rồi sau đó tự chủ về phần cứng”, chuyên gia cho biết.
Nhiều nước “cấm cửa” Huawei
Nhờ chiêu thức giá rẻ và sự hậu thuẫn của chính quyền Trung Quốc, đến nay Huawei đã hiện diện tại khoảng 140 quốc gia. Những nghi ngờ về việc Huawei có phải là một trong những công cụ phục vụ cho mục tiêu theo dõi và đánh cắp thông tin trên toàn cầu hay không vẫn đang gây nhiều tranh cã
Trong khi hiện diện và được chào đón khắp châu Phi thì tại Ấn Độ, Huawei vấp phải sự tẩy chay mạnh mẽ với cáo buộc là mối đe dọa an ninh và những hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Tháng 3.2012 Úc đã quyết định cấm Huawei tham gia đấu thầu xây dựng mạng băng thông rộng quốc gia (NBN) mới của nước này. Quyết định của Úc được đưa ra dựa trên các nghiên cứu, điều tra và kiến nghị của Cơ quan Tình báo An ninh Úc (ASIO).
Sự nghi kỵ và cảnh giác lớn nhất dành cho Huawei đến từ Mỹ. Dù là một đại gia với thị phần đáng kể trên toàn cầu nhưng đến nay Huawei vẫn chưa thể ký được hợp đồng nào với các hãng viễn thông khổng lồ của Mỹ như AT&T, Sprint, T-Mobile hay Verizon. Chính giới Mỹ tin rằng Huawei là công cụ của Bắc Kinh trong cuộc chiến tình báo nhắm tới Hoa Kỳ. Tháng 10.2012 sau một năm điều tra, Ủy ban tình báo Hạ viện Hoa Kỳ cũng công bố báo cáo cho biết, có bằng chứng rằng hai tập đoàn sản xuất thiết bị viễn thông TQ là Huawei và ZTE đang trở thành hiểm họa an ninh đối với Mỹ. Chủ tịch Ủy ban Mike Rogers thậm chí kêu gọi các công ty Mỹ chấm dứt làm ăn với Huawei.
Theo Chủ tịch Mike Rogers, trong suốt gần một năm điều tra, cả Huawei và ZTE đều tỏ thái độ bất hợp tác với Ủy ban Tình báo. Cơ quan này cũng cho biết họ đã nhận được những cáo buộc đáng tin cậy cho thấy Huawei có thể đã phạm tội hối lộ, tham nhũng, phân biệt đối xử và vi phạm bản quyền. Ủy ban tình báo Hạ viện Hoa Kỳ cũng đã yêu cầu Ủy ban về đầu tư nước ngoài tại Hoa Kỳ (CFIUS), một hội đồng liên bộ phụ trách giám định các vấn đề liên quan đến an ninh quốc gia liên quan đến các thương vụ đầu tư nước ngoài vào Mỹ do Bộ trưởng tài chính đứng đầu, phải ngăn chặn mọi vụ sáp nhập tại Mỹ liên quan đến Huawei hoặc ZTE.
Trước đó vào 2011, CFIUS từng phản đối việc Huawei mua lại 3leaf, một công ty sản xuất máy chủ bị phá sản, căn cứ trên những quan ngại về an ninh. Huawei sau đó cũng đã phải từ bỏ thương vụ này.
Trong cuộc phỏng vấn hồi 7.2013 với tạp chí Australian Financial Review, Michael Hayden, người từng giữ chức giám đốc Cơ quan an ninh Mỹ (NSA) (1999-2005) và giám đốc Cục tình báo trung ương Mỹ (CIA) (2006-2009) đã thẳng thừng khẳng định chuyện Huawei làm gián điệp cho Bắc Kinh là điều “không phải bàn cãi”. Theo Hayden, TQ đã tiến hành các hoạt động do thám toàn diện với phương Tây và ông này tin chắc rằng Huawei sẽ chia sẻ các thông tin họ có được với chính quyền TQ.
James Lewis, một thành viên của CSIS và là cựu quan chức Bộ Ngoại giao chuyên về các rủi ro công nghệ thương mại, cho rằng các nhận xét của Hayden phản ánh quan điểm của chính phủ Mỹ. "Các quan chức trong các cơ quan tình báo Hoa Kỳ đã từng nói riêng với tôi rằng Huawei là một mối đe dọa an ninh quốc gia", Lewis cho biết.
Năm 2012, Michael Maloof, nguyên chuyên gia phân tích chính sách bảo mật của Bộ Quốc phòng Mỹ cũng đã cảnh báo chính quyền TQ có thể truy cập trên diện rộng đối với 80% thông tin liên lạc của thế giới. Theo chuyên gia này “năng lực” trên cho phép TQ có khả năng tiến hành hoạt động gián điệp công nghiệp từ xa và thậm chí phá hoại về mặt điện tử các cơ sở hạ tầng trọng yếu ở Hoa Kỳ và các nước công nghiệp khác.
Trường Sơn
http://www.thanhnien.com.vn/the-gioi/cho-soi-huawei-va-nguy-co-cho-an-ninh-vien-thong-viet-nam-ky-5-cho-soi-huawei-da-cam-chan-o-viet-nam-nhu-the-nao-530912.html
05:54 CH 04/02/2015
'Chó sói' Huawei và nguy cơ cho an ninh viễn thông Việt Nam - Kỳ 4: Sức mạnh của tín dụng “xám”
(TNO) Các khoản tín dụng từ sự hỗ trợ của chính quyền Trung Quốc (TQ) đã và vẫn đang tiếp tục có tác động quan trọng đối việc phát triển của Huawei.
>> 'Chó sói' Huawei và nguy cơ cho an ninh viễn thông Việt Nam - Kỳ 3: Chính quyền Trung Quốc mở đường như thế nào?
>> 'Chó sói' Huawei và nguy cơ cho an ninh viễn thông Việt Nam - Kỳ 2: Cánh tay nối dài của chính quyền Trung Quốc ?
>> 'Chó sói' Huawei và nguy cơ cho an ninh viễn thông Việt Nam - Kỳ 1: Khởi nguồn của 'chó sói' Huawei
Không chỉ có vậy, hình thức tín dụng cho vay đối với các khách hàng của Huawei cũng có ảnh hướng lớn không kém. Các khoản vay này thường trùng khớp với những nỗ lực ngoại giao của Chính phủ TQ trong các thỏa thuận vay vốn phát triển.
Năm 1998, Ngân hàng xây dựng TQ ở Bắc Kinh đã cung cấp 3,9 tỉ NDT cho khoản vay tín dụng dành cho khách hàng của Huawei. Khoản vay này chiếm tới 45% các khoản tín dụng mở rộng của ngân hàng này năm đó. Năm tiếp theo Huawei nhận được 3,5 tỉ NDT khác từ Ngân hàng công thương TQ (ICBC) và Ngân hàng TQ, trong đó ICBC cho vay thêm 200 triệu USD cho lĩnh vực nghiên cứu và phát triển (R&D) của Huawei.
Đầu năm 2004 Huawei nhận khoản vay 10 tỉ USD trong 5 năm cho việc mở rộng ở thị trường quốc tế từ Ngân hàng phát triển TQ và 600 triệu USD từ Ngân hàng xuất nhập khẩu TQ. Các khoản vay này sau đó lên tới 30 tỉ USD và có thể còn cao hơn nữa. Sinosure, công ty bảo hiểm của Chính phủ TQ, cũng đã hỗ trợ việc bán hàng của Huawei thông qua các khoản tín dụng xuất khẩu.
Tháng 4.2011, khi chào hàng với Tele Norte (Brazil), Huawei đã đề nghị một khoản tín dụng 30 tỉ USD từ Ngân hàng phát triển TQ (CDB). Cùng với đó là khoản ân hạn 2 năm với tỷ giá lãi suất liên ngân hàng chỉ tương đương 70% mức giá thị trường. Trả lời hãng tin Bloomberg, Alex Zornig, Giám đốc tài chính của Tele Norte, cho biết các đối thủ cạnh tranh quốc tế không tài nào sánh nổi các điều khoản của CDB để hỗ trợ mua thiết bị mạng lưới Huawei.
Khoảng trống mà Hoa Kỳ và châu Âu để lại đang được người TQ lấp đầy. Họ rất xông xáo và có cực kỳ nhiều tiền. Một tình huống tương tự cũng xảy đến đối với America Movil (Mexico) với khoản nâng cấp mạng lưới trị giá 1 tỉ USD. Theo CSIS, các khoản tín dụng hoành tráng từ TQ đã biến những chương trình tín dụng xuất khẩu có ở nhiều nước, trong đó có cả Hoa Kỳ, Thụy Điển, Nhật Bản... thành “tép riu”.
Gian hàng Huawei tại triển lãm CommunicAsia 2010 tại Singapore - Ảnh: AFP
Theo Huawei, họ chỉ đóng vai trò “trung gian” đề xuất các khoản vay này. Nếu được chấp thuận thì các khách hàng của Huawei mới là người chịu trách nhiệm cho việc trả nợ chứ không phải Huawei.
Theo CSIS, năm 2004 CDB đã đồng ý đề nghị một mức tín dụng 10 tỉ USD cho những khách hàng của Huawei. Mức tín dụng này đã được tăng thành 30 tỉ USD trong 2009. Tính đến thời điểm hiện tại, 10 tỉ USD đã được giải ngân cho các khách hàng của Huawei từ CDB.
Theo CSIS, không quá khó hiểu việc một ngân hàng quá hào hứng trong việc cung cấp tài chính cho những thương vụ như thế này. Câu hỏi được CSIS đặt ra là việc cung cấp tài chính như vậy liệu còn có phải là một thành tố phục vụ cho những mục tiêu khác lớn hơn của Chính phủ TQ tại các quốc gia là khách hàng của Huawei hay không? Ví dụ được đưa ra là việc cho vay đầu tư các dự án viễn thông để đổi lại quyền khai thác tài nguyên tự nhiên và khoáng sản.
Huawei cũng nhận được những khoản trợ cấp đáng kế cho R&D từ Chính phủ TQ. Năm 1996, Phó thủ tướng TQ Ngô Bang Quốc đã thăm công ty và bảo đảm một khoản vay 50 triệu NDT để phát triển công nghệ di động GSM. Ông Ngô Bang Quốc đã tuyên bố “hiện tại đây là lĩnh vực độc quyền của các công ty nước ngoài. Tôi cho rằng Huawei tạo sự đột phá trong lĩnh vực di động”.
Trong báo cáo tài chính 2010, Huawei công bố khoản kinh phí 433 triệu NDT (tương đương 66 triệu USD) là tài trợ không điều kiện và 545 triệu NDT (khoảng 84 triệu USD) tài trợ có điều kiện của Chính phủ TQ cho lĩnh vực R&D. (còn tiếp)
http://www.thanhnien.com.vn/the-gioi/cho-soi-huawei-va-nguy-co-cho-an-ninh-vien-thong-viet-nam-ky-4-suc-manh-cua-tin-dung-xam-530088.html
(TNO) Các khoản tín dụng từ sự hỗ trợ của chính quyền Trung Quốc (TQ) đã và vẫn đang tiếp tục có tác động quan trọng đối việc phát triển của Huawei.
>> 'Chó sói' Huawei và nguy cơ cho an ninh viễn thông Việt Nam - Kỳ 3: Chính quyền Trung Quốc mở đường như thế nào?
>> 'Chó sói' Huawei và nguy cơ cho an ninh viễn thông Việt Nam - Kỳ 2: Cánh tay nối dài của chính quyền Trung Quốc ?
>> 'Chó sói' Huawei và nguy cơ cho an ninh viễn thông Việt Nam - Kỳ 1: Khởi nguồn của 'chó sói' Huawei
Không chỉ có vậy, hình thức tín dụng cho vay đối với các khách hàng của Huawei cũng có ảnh hướng lớn không kém. Các khoản vay này thường trùng khớp với những nỗ lực ngoại giao của Chính phủ TQ trong các thỏa thuận vay vốn phát triển.
Năm 1998, Ngân hàng xây dựng TQ ở Bắc Kinh đã cung cấp 3,9 tỉ NDT cho khoản vay tín dụng dành cho khách hàng của Huawei. Khoản vay này chiếm tới 45% các khoản tín dụng mở rộng của ngân hàng này năm đó. Năm tiếp theo Huawei nhận được 3,5 tỉ NDT khác từ Ngân hàng công thương TQ (ICBC) và Ngân hàng TQ, trong đó ICBC cho vay thêm 200 triệu USD cho lĩnh vực nghiên cứu và phát triển (R&D) của Huawei.
Đầu năm 2004 Huawei nhận khoản vay 10 tỉ USD trong 5 năm cho việc mở rộng ở thị trường quốc tế từ Ngân hàng phát triển TQ và 600 triệu USD từ Ngân hàng xuất nhập khẩu TQ. Các khoản vay này sau đó lên tới 30 tỉ USD và có thể còn cao hơn nữa. Sinosure, công ty bảo hiểm của Chính phủ TQ, cũng đã hỗ trợ việc bán hàng của Huawei thông qua các khoản tín dụng xuất khẩu.
Tháng 4.2011, khi chào hàng với Tele Norte (Brazil), Huawei đã đề nghị một khoản tín dụng 30 tỉ USD từ Ngân hàng phát triển TQ (CDB). Cùng với đó là khoản ân hạn 2 năm với tỷ giá lãi suất liên ngân hàng chỉ tương đương 70% mức giá thị trường. Trả lời hãng tin Bloomberg, Alex Zornig, Giám đốc tài chính của Tele Norte, cho biết các đối thủ cạnh tranh quốc tế không tài nào sánh nổi các điều khoản của CDB để hỗ trợ mua thiết bị mạng lưới Huawei.
Khoảng trống mà Hoa Kỳ và châu Âu để lại đang được người TQ lấp đầy. Họ rất xông xáo và có cực kỳ nhiều tiền. Một tình huống tương tự cũng xảy đến đối với America Movil (Mexico) với khoản nâng cấp mạng lưới trị giá 1 tỉ USD. Theo CSIS, các khoản tín dụng hoành tráng từ TQ đã biến những chương trình tín dụng xuất khẩu có ở nhiều nước, trong đó có cả Hoa Kỳ, Thụy Điển, Nhật Bản... thành “tép riu”.
Gian hàng Huawei tại triển lãm CommunicAsia 2010 tại Singapore - Ảnh: AFP
Theo Huawei, họ chỉ đóng vai trò “trung gian” đề xuất các khoản vay này. Nếu được chấp thuận thì các khách hàng của Huawei mới là người chịu trách nhiệm cho việc trả nợ chứ không phải Huawei.
Theo CSIS, năm 2004 CDB đã đồng ý đề nghị một mức tín dụng 10 tỉ USD cho những khách hàng của Huawei. Mức tín dụng này đã được tăng thành 30 tỉ USD trong 2009. Tính đến thời điểm hiện tại, 10 tỉ USD đã được giải ngân cho các khách hàng của Huawei từ CDB.
Theo CSIS, không quá khó hiểu việc một ngân hàng quá hào hứng trong việc cung cấp tài chính cho những thương vụ như thế này. Câu hỏi được CSIS đặt ra là việc cung cấp tài chính như vậy liệu còn có phải là một thành tố phục vụ cho những mục tiêu khác lớn hơn của Chính phủ TQ tại các quốc gia là khách hàng của Huawei hay không? Ví dụ được đưa ra là việc cho vay đầu tư các dự án viễn thông để đổi lại quyền khai thác tài nguyên tự nhiên và khoáng sản.
Huawei cũng nhận được những khoản trợ cấp đáng kế cho R&D từ Chính phủ TQ. Năm 1996, Phó thủ tướng TQ Ngô Bang Quốc đã thăm công ty và bảo đảm một khoản vay 50 triệu NDT để phát triển công nghệ di động GSM. Ông Ngô Bang Quốc đã tuyên bố “hiện tại đây là lĩnh vực độc quyền của các công ty nước ngoài. Tôi cho rằng Huawei tạo sự đột phá trong lĩnh vực di động”.
Trong báo cáo tài chính 2010, Huawei công bố khoản kinh phí 433 triệu NDT (tương đương 66 triệu USD) là tài trợ không điều kiện và 545 triệu NDT (khoảng 84 triệu USD) tài trợ có điều kiện của Chính phủ TQ cho lĩnh vực R&D. (còn tiếp)
http://www.thanhnien.com.vn/the-gioi/cho-soi-huawei-va-nguy-co-cho-an-ninh-vien-thong-viet-nam-ky-4-suc-manh-cua-tin-dung-xam-530088.html
05:52 CH 04/02/2015
'Chó sói' Huawei và nguy cơ cho an ninh viễn thông Việt Nam - Kỳ 3: Chính quyền Trung Quốc mở đường như thế nào?
(TNO) Mặc dù có những bước tiến và thành công vang dội ở thị trường trong nước nhưng sự cạnh tranh từ các đối thủ quốc tế vẫn là mối đe đọa tiềm tàng với Huawei. 'Chó sói' Huawei quyết định tìm hướng đi ở những thị trường ngoài Trung Quốc. Sách lược Maoist tiếp tục được vận dụng với sự hỗ trợ của chính quyền Trung Quốc.
Huawei bị cáo buộc là "cánh tay nối dài" của chính phủ và quân đội Trung Quốc - Ảnh: AFP
Huawei bị cáo buộc là "cánh tay nối dài" của chính phủ và quân đội Trung Quốc - Ảnh: AFP
Trong chiến lược “dùng nông thôn bao vây thành thị” ở tầm quốc tế , thị trường các quốc gia đang phát triển chính là “nông thôn” trong khi “thành thị” là các nước đã phát triển. Mặc dù đã làm chủ công nghệ nhưng thực tế thời điểm đó Huawei vẫn phải đối diện với tiếng xấu về chất lượng kém cỏi của các sản phẩm từ Trung Quốc. Với những quốc gia đang cần có thiết bị chất lượng vừa phải, giá cả phù hợp thì Huawei là một đối tác khá hợp lý.
Theo báo cáo của CSIS, khách hàng quốc tế đầu tiên của Huawei là Hutchison Telecommunication (đây cũng là công ty liên doanh thành lập mạng Vietnamobile tại Việt Nam) của tỉ phú Hồng Kông Lý Gia Thành. Năm 1996, đối tác này đã mua tổng đài và các thiết bị khác từ Huawei cho mạng lưới điện thoại cố định.
Huawei sau đó cũng đã thành lập một liên doanh tại Nga với Beto Corporation để sản xuất các thiết bị tổng đài, nhưng về bản chất là lắp ráp tổng đài Huawei tại Nga. Giá cực rẻ, các dịch vụ hậu mãi tốt đã giúp Huawei khá thành công ở thị trường Nga. Sau 5 năm, doanh thu của Huawei ở thị trường này đã đạt mốc 100 triệu USD (2001).
Ngay sau khi thâm nhập thị trường Nga, Huawei cũng đã có mặt tại Thái Lan, Brazil và Nam Phi. Việc tấn công các đối thủ bằng chính sách rẻ đã trở nên “hung hăng” hơn. Giá thiết bị của Huawei thường xuyên được đặt ở mức thấp hơn tới 30% so với các nhà cung cấp khác.
Với vị thế là một “nhà vô địch quốc gia”, Huawei đã trở thành một quân bài quan trọng trong tay chính quyền Trung Quốc tại những quốc gia phát triển. Bản thân người sáng lập và hiện là chủ tịch của Huawei Nhiệm Chính Phi từng khẳng định chính quyền Trung Quốc đã có những chính sách ngoại giao thành công và từ đó có được nhiều bạn bè quốc tế. “Chiến lược ở thị trường quốc tế của Huawei là đi theo con đường ngoại giao của Trung Quốc và tôi tin rằng chiến lược này cũng sẽ thành công”, Nhiệm khẳng định.
Tháng 11.2000, Nhiệm tháp tùng Phó thủ tướng Trung Quốc Ngô Bang Quốc trong chuyến đi tới châu Phi, đặt nền móng cho những hoạt động kinh doanh trong tương lai, trong đó có một hợp đồng 20 triệu USD tại Ethiopia (2003) và một dự án CDMA 200 triệu USD tại Nigeria (2005). Ghana, Mauritus, Morocco, Congo và Kenya tiếp theo vào 2006. Cùng với một hợp đồng lớn khác với Nigeria…
Tập đoàn Huawei (Trung Quốc) bị tố cáo là mối đe dọa lớn cho an ninh một số quốc gia - Ảnh: Reuters
Theo Nathaniel Ahrens (CSIS), có một điểm quan trọng là những hỗ trợ của Chính phủ Trung Quốc đối với Huawei không chỉ là những nỗ lực để hỗ trợ cho một công ty đơn lẻ mà đây là một phần của sách lược dài hạn nhằm phát triển ngành công nghiệp viễn thông nội địa của nước này.
Ngoài Huawei, một số công ty viễn thông khác cũng được chính phủ Trung Quốc o bế để xây dựng năng lực viễn thông nội địa như Junglong và Zhongxing Telecomunication Equipment Group (ZTE)...
Nhiệm Chính Phi từng tuyên bố “nếu không có chính sách hỗ trợ của chính phủ Trung Quốc (đối với các công ty nội địa) Huawei đã không tồn tại”. Câu hỏi được đặt ra là sự liên quan giữa chính phủ Trung Quốc đối với Huawei ở mức độ như thế nào? Nguyên nhân gì khiến từ nhiều năm qua Huawei luôn tìm cách tránh né và phủ nhận toàn bộ sự liên quan với chính quyền và quân đội Trung Quốc?
Hầu hết giới phân tích đều gắn chuyện Nhiệm từng là một thành viên của Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) là một bằng chứng về mối quan hệ giữa Huawei với quân đội Trung Quốc. Tuy nhiên, theo CSIS, đây không phải là điểm đáng lo ngại lắm. Trong khi Huawei cực kỳ cố gắng tránh thể hiện có bất cứ sự liên quan nào đó đến quân đội Trung Quốc thì câu chuyện Huawei từng nhận được các hợp đồng xây dựng mạng lưới viễn thông cho quân đội trong giai đoạn đầu của công ty là điều ai cũng biết.
Một phó giám đốc của Huawei đã từng được trích dẫn khi nói về các hợp đồng với quân đội “là nhỏ nếu xét theo tổng thể hoạt động kinh doanh của chúng tôi nhưng là lớn về mặt quan hệ”. Tờ FEER từng đưa tin rằng 70 quan chức cấp cao của lực lượng cảnh sát vũ trang Trung Quốc từng thăm Huawei hồi 1999. Phái đoàn này do một quan chức cảnh sát chịu trách nhiệm mua sắm hệ thống hạ tầng viễn thông dẫn đầu.
Theo CSIS, năm 2000 Huawei vẫn cung cấp các sản phẩm của mình cho quân đội Trung Quốc và hiện nay dường như công việc này vẫn được tiếp tục. Các nghi vấn được đặt ra ở đây là bản chất của các sản phẩm mà Huawei cung cấp cho quân đội Trung Quốc là gì? Theo Huawei, đó hoàn toàn là các sản phẩm dân sự và không có gì khác biệt so với những sản phẩm khác mà Huawei bán ra trên thị trường. Huawei cũng khẳng định những sản phẩm cung cấp cho quân đội chỉ chiếm khoảng 0,16% lượng hàng bán trong 2009 và 0,33% năm 2011. Tuy nhiên cũng có nghi vấn rằng trong những sản phẩm Huawei cung cấp cho PLA có những thiết bị đặc chủng phục vụ cho mục đích quân sự.
“Tôi có thể khẳng định là Huawei có quan hệ với Chính phủ Trung Quốc. Tuy nhiên đây cũng là một mối quan hệ thông thường như hầu hết các công ty khác đối với nhà nước. Tôi phải giải thích rõ thế này. Không có một công ty Trung Quốc nào có thể tồn tại mà lại không có một mối quan hệ nào đó với chính phủ cả”, Scott Sykes, Phó chủ tịch phụ trách truyền thông khu vực châu Á - Thái Bình Dương trả lời câu hỏi của Thanh Niên về quan hệ giữa Huawei với Chính phủ Trung Quốc trong cuộc phỏng vấn nhân chuyến làm việc của đoàn báo chí Việt Nam tại trụ sở Huawei ở Thâm Quyến (Trung Quốc) vào tháng 4.2013. Trước khi sang Huawei, Scott làm công việc tương tự tại Acatel.
http://www.thanhnien.com.vn/the-gioi/cho-soi-huawei-va-nguy-co-cho-an-ninh-vien-thong-viet-nam-ky-3-chinh-quyen-trung-quoc-mo-duong-nhu-the-nao-530086.html
(TNO) Mặc dù có những bước tiến và thành công vang dội ở thị trường trong nước nhưng sự cạnh tranh từ các đối thủ quốc tế vẫn là mối đe đọa tiềm tàng với Huawei. 'Chó sói' Huawei quyết định tìm hướng đi ở những thị trường ngoài Trung Quốc. Sách lược Maoist tiếp tục được vận dụng với sự hỗ trợ của chính quyền Trung Quốc.
Huawei bị cáo buộc là "cánh tay nối dài" của chính phủ và quân đội Trung Quốc - Ảnh: AFP
Huawei bị cáo buộc là "cánh tay nối dài" của chính phủ và quân đội Trung Quốc - Ảnh: AFP
Trong chiến lược “dùng nông thôn bao vây thành thị” ở tầm quốc tế , thị trường các quốc gia đang phát triển chính là “nông thôn” trong khi “thành thị” là các nước đã phát triển. Mặc dù đã làm chủ công nghệ nhưng thực tế thời điểm đó Huawei vẫn phải đối diện với tiếng xấu về chất lượng kém cỏi của các sản phẩm từ Trung Quốc. Với những quốc gia đang cần có thiết bị chất lượng vừa phải, giá cả phù hợp thì Huawei là một đối tác khá hợp lý.
Theo báo cáo của CSIS, khách hàng quốc tế đầu tiên của Huawei là Hutchison Telecommunication (đây cũng là công ty liên doanh thành lập mạng Vietnamobile tại Việt Nam) của tỉ phú Hồng Kông Lý Gia Thành. Năm 1996, đối tác này đã mua tổng đài và các thiết bị khác từ Huawei cho mạng lưới điện thoại cố định.
Huawei sau đó cũng đã thành lập một liên doanh tại Nga với Beto Corporation để sản xuất các thiết bị tổng đài, nhưng về bản chất là lắp ráp tổng đài Huawei tại Nga. Giá cực rẻ, các dịch vụ hậu mãi tốt đã giúp Huawei khá thành công ở thị trường Nga. Sau 5 năm, doanh thu của Huawei ở thị trường này đã đạt mốc 100 triệu USD (2001).
Ngay sau khi thâm nhập thị trường Nga, Huawei cũng đã có mặt tại Thái Lan, Brazil và Nam Phi. Việc tấn công các đối thủ bằng chính sách rẻ đã trở nên “hung hăng” hơn. Giá thiết bị của Huawei thường xuyên được đặt ở mức thấp hơn tới 30% so với các nhà cung cấp khác.
Với vị thế là một “nhà vô địch quốc gia”, Huawei đã trở thành một quân bài quan trọng trong tay chính quyền Trung Quốc tại những quốc gia phát triển. Bản thân người sáng lập và hiện là chủ tịch của Huawei Nhiệm Chính Phi từng khẳng định chính quyền Trung Quốc đã có những chính sách ngoại giao thành công và từ đó có được nhiều bạn bè quốc tế. “Chiến lược ở thị trường quốc tế của Huawei là đi theo con đường ngoại giao của Trung Quốc và tôi tin rằng chiến lược này cũng sẽ thành công”, Nhiệm khẳng định.
Tháng 11.2000, Nhiệm tháp tùng Phó thủ tướng Trung Quốc Ngô Bang Quốc trong chuyến đi tới châu Phi, đặt nền móng cho những hoạt động kinh doanh trong tương lai, trong đó có một hợp đồng 20 triệu USD tại Ethiopia (2003) và một dự án CDMA 200 triệu USD tại Nigeria (2005). Ghana, Mauritus, Morocco, Congo và Kenya tiếp theo vào 2006. Cùng với một hợp đồng lớn khác với Nigeria…
Tập đoàn Huawei (Trung Quốc) bị tố cáo là mối đe dọa lớn cho an ninh một số quốc gia - Ảnh: Reuters
Theo Nathaniel Ahrens (CSIS), có một điểm quan trọng là những hỗ trợ của Chính phủ Trung Quốc đối với Huawei không chỉ là những nỗ lực để hỗ trợ cho một công ty đơn lẻ mà đây là một phần của sách lược dài hạn nhằm phát triển ngành công nghiệp viễn thông nội địa của nước này.
Ngoài Huawei, một số công ty viễn thông khác cũng được chính phủ Trung Quốc o bế để xây dựng năng lực viễn thông nội địa như Junglong và Zhongxing Telecomunication Equipment Group (ZTE)...
Nhiệm Chính Phi từng tuyên bố “nếu không có chính sách hỗ trợ của chính phủ Trung Quốc (đối với các công ty nội địa) Huawei đã không tồn tại”. Câu hỏi được đặt ra là sự liên quan giữa chính phủ Trung Quốc đối với Huawei ở mức độ như thế nào? Nguyên nhân gì khiến từ nhiều năm qua Huawei luôn tìm cách tránh né và phủ nhận toàn bộ sự liên quan với chính quyền và quân đội Trung Quốc?
Hầu hết giới phân tích đều gắn chuyện Nhiệm từng là một thành viên của Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) là một bằng chứng về mối quan hệ giữa Huawei với quân đội Trung Quốc. Tuy nhiên, theo CSIS, đây không phải là điểm đáng lo ngại lắm. Trong khi Huawei cực kỳ cố gắng tránh thể hiện có bất cứ sự liên quan nào đó đến quân đội Trung Quốc thì câu chuyện Huawei từng nhận được các hợp đồng xây dựng mạng lưới viễn thông cho quân đội trong giai đoạn đầu của công ty là điều ai cũng biết.
Một phó giám đốc của Huawei đã từng được trích dẫn khi nói về các hợp đồng với quân đội “là nhỏ nếu xét theo tổng thể hoạt động kinh doanh của chúng tôi nhưng là lớn về mặt quan hệ”. Tờ FEER từng đưa tin rằng 70 quan chức cấp cao của lực lượng cảnh sát vũ trang Trung Quốc từng thăm Huawei hồi 1999. Phái đoàn này do một quan chức cảnh sát chịu trách nhiệm mua sắm hệ thống hạ tầng viễn thông dẫn đầu.
Theo CSIS, năm 2000 Huawei vẫn cung cấp các sản phẩm của mình cho quân đội Trung Quốc và hiện nay dường như công việc này vẫn được tiếp tục. Các nghi vấn được đặt ra ở đây là bản chất của các sản phẩm mà Huawei cung cấp cho quân đội Trung Quốc là gì? Theo Huawei, đó hoàn toàn là các sản phẩm dân sự và không có gì khác biệt so với những sản phẩm khác mà Huawei bán ra trên thị trường. Huawei cũng khẳng định những sản phẩm cung cấp cho quân đội chỉ chiếm khoảng 0,16% lượng hàng bán trong 2009 và 0,33% năm 2011. Tuy nhiên cũng có nghi vấn rằng trong những sản phẩm Huawei cung cấp cho PLA có những thiết bị đặc chủng phục vụ cho mục đích quân sự.
“Tôi có thể khẳng định là Huawei có quan hệ với Chính phủ Trung Quốc. Tuy nhiên đây cũng là một mối quan hệ thông thường như hầu hết các công ty khác đối với nhà nước. Tôi phải giải thích rõ thế này. Không có một công ty Trung Quốc nào có thể tồn tại mà lại không có một mối quan hệ nào đó với chính phủ cả”, Scott Sykes, Phó chủ tịch phụ trách truyền thông khu vực châu Á - Thái Bình Dương trả lời câu hỏi của Thanh Niên về quan hệ giữa Huawei với Chính phủ Trung Quốc trong cuộc phỏng vấn nhân chuyến làm việc của đoàn báo chí Việt Nam tại trụ sở Huawei ở Thâm Quyến (Trung Quốc) vào tháng 4.2013. Trước khi sang Huawei, Scott làm công việc tương tự tại Acatel.
http://www.thanhnien.com.vn/the-gioi/cho-soi-huawei-va-nguy-co-cho-an-ninh-vien-thong-viet-nam-ky-3-chinh-quyen-trung-quoc-mo-duong-nhu-the-nao-530086.html
05:48 CH 04/02/2015
'Chó sói' Huawei và nguy cơ cho an ninh viễn thông Việt Nam - Kỳ 2: Cánh tay nối dài của chính quyền Trung Quốc ?
(TNO) Theo báo cáo của CSIS, từ giữa những năm 90 của thế kỷ trước, giới lãnh đạo Trung Quốc (TQ) đã bắt đầu chú ý đến Huawei. Sự hỗ trợ của chính phủ TQ đã đóng một vai trò quan trọng trong sự tồn tại và phát triển của Huawei.
>> 'Chó sói' Huawei và nguy cơ cho an ninh viễn thông Việt Nam - Kỳ 1: Khởi nguồn của 'chó sói' Huawei
Năm 1993, Huawei tung ra tổng đài điều khiển C&C08, sản phẩm chính đầu tiên tự phát triển. Thiết bị này đã đưa Huawei tiến lên vị trí hàng đầu trong nhóm các công ty tương tự ở TQ. Sản phẩm này được triển khai khắp TQ và mặc dù thiếu chi tiết về các vụ mua bán nhưng tạp chí Kinh tế Viễn đông (FEER) đã loan tin rằng lúc đó Huawei đã nhận được một hợp đồng quan trọng cung cấp mạng viễn thông quốc gia đầu tiên cho quân đội TQ. FEER trích dẫn một nguồn tin từ Huawei nói rằng là không đáng kể so với toàn bộ hoạt động của Huawei nhưng là lớn “về mặt quan hệ”.
Vào thời điểm này các công thiết bị viễn thông nước ngoài đã thâm nhập vào vào thị trường viễn thông dành cho các tập đoàn, công ty, đô thị lớn tại TQ. Huawei nhìn thấy một cơ hội. Nhiệm Chính Phi - ông trùm quyền lực của Huawei - đã thực hiện theo chiến lược “dùng nông thôn bao vây thành thị” của Mao Trạch Đông. Năm 1992 khi Ericsson chỉ có vài nhân viên hoạt động tại Hắc Long Giang thì Huawei có tới 200 người len lỏi khắp các huyện, thị của tỉnh này.
“Huawei phải có tinh thần chó sói” là phương châm được ông Nhiệm truyền bá và quán triệt đến toàn bộ đội quân của Huawei. Theo đó, các nhân viên Huawei cần phải có sự nhạy bén cao độ, bản năng sinh tồn và tinh thần chiến đấu bằng mọi giá để đạt được mục đích.
Các chiêu bán hàng của Huawei được cho là không tuân theo chuẩn mực đạo đức thông thường và luôn gắn liền với chuyện tham nhũng, hối lộ. Tại nhiều tỉnh, Huawei thiết lập các liên doanh hoặc một hình thức đối tác tương tự với các cơ quan viễn thông địa phương để khuyến khích việc mua thiết bị Huawei và rót lại qua các khoản “cổ tức”.
Theo nhà nghiên cứu Cheng Li (Viện Brookings, Hoa Kỳ), “hoạt động kinh doanh này do Huawei thực hiện, mặc dù gây tranh cãi, nhưng đã không bị cấm. Qua những lợi ích được chia sẻ, các cơ quan địa phương đã giúp thúc đẩy bán hàng và bảo trì các thiết bị viễn thông do Huawei sản xuất”.
Năm 1994, ông trùm quyền lực của Huawei Nhiệm Chính Phi đã có cuộc gặp với ông Giang Trạch Dân, người sau đó đã trở thành Chủ tịch nước kiêm Tổng bí thư Đảng cộng sản TQ. Trong cuộc gặp với ông Giang, ông Nhiệm được cho là đã đưa ra quan điểm về vai trò của công nghệ thiết bị tổng đài với an ninh quốc tế. Ông Nhiệm khẳng định “một quốc gia không có những thiết bị tổng đài của mình thì cũng giống như là không có quân đội riêng”. Ý kiến này của ông Nhiệm đã được ông Giang Trạch Dân ghi nhận.
Năm 1996, chính phủ TQ bắt đầu hỗ trợ một cách rõ ràng đối với các công ty viễn thông nội địa, chấm dứt chính sách nhập khẩu đặc biệt đối với thiết bị viễn thông. Cả chính phủ và quân đội TQ bắt đầu tung hô Huawei nhưng một “nhà vô địch quốc gia”.
Cũng trong năm 1996, cả Lưu Hóa Thanh, Phó chủ tịch Quân ủy T.Ư và Ngô Bang Quốc, Phó thủ tướng TQ, đã có chuyến thăm rình rang đến trụ sở Huawei tại Thâm Quyến. Tháng 6.1996, Phó thủ tướng Chu Dung Cơ đi thị sát Huawei. Trong chuyến thăm này, ông Chu Dung Cơ đã bày tỏ kỳ vọng việc tổng đài điều khiển tự động của Huawei có thể thâm nhập thị trường quốc tế, ông Chu cũng đã yêu cầu giám đốc của 4 ngân hàng đi tháp tùng phải hỗ trợ cho Huawei về tài chính. Nhờ ảnh hưởng của ông Chu Dung Cơ, đến nửa cuối 1996, ngân hàng China Merchants bắt đầu hợp tác với Huawei.
Cùng thời gian này, Huawei đã có những bước tiến dài về mặt phát triển sản phẩm và doanh số bán hàng. Sản phẩm của Huawei đã vươn ra khỏi thị trường nông thôn. Theo FEER, Huawei đã giành được những hợp đồng lớn tại các đô thị lớn như Bắc Kinh, Quảng Đông, cũng như với cơ quan đường sắt quốc gia, nơi chịu trách nhiệm về phát triển hạ tầng tại thung lũng sông Hoàng. FEER nhận định điều này đã giúp Huawei tháo gỡ những vấn đề về tài chính.
Năm 1998, Ngân hàng Xây dựng TQ đã cho Huawei vay khoản tín dụng 3,9 tỉ NDT, chiếm khoảng 45% tổng các khoản tín dụng mở rộng trong năm đó của ngân hàng này. Đã có những thông tin cho rằng chính phủ TQ đã cung cấp các khoản vay này như một hình thức “trả nợ” cho một số cơ quan nhà nước đã mua thiết bị của Huawei mà không trả tiền. Việc các khoản vay này sau đó có được Huawei trả lại không vẫn là điều không rõ ràng nhưng nó có thể về bản chất đây là một sự “chuyển khoản” của chính phủ. Đây cũng được coi là một bằng chứng cho những quan ngại về ảnh hưởng của chính phủ TQ hiện tại đối với Huawei.
Một cửa hàng của Huawei tại Bắc Kinh - Ảnh: AFP
Theo CSIS, mặc dù rất khó để có thể nắm rõ được bản chất sự hỗ trợ từ phía chính quyền TQ nhưng từ những thừa nhận của Huawei có thể thấy quan hệ của công ty này với chính quyền là một yếu tố có tính chất quyết định đối với Huawei. Đặc biệt, sự hỗ trợ này có ý nghĩa rất lớn khi vào giai đoạn đầu Huawei vẫn là một công ty còn vô cùng non yếu trong cuộc đấu với những đối thủ lớn.
Ông Nhiệm Chính Phi từng thừa nhận Huawei đã khá “ngây thơ” khi chọn lĩnh vực thiết bị viễn thông để lao vào trong thời kỳ mới thành lập. Theo ông Nhiệm, Huawei đã không chuẩn bị cho một sự cạnh tranh dữ dội như vậy vào thời kỳ trứng nước của mình. “Những đối thủ đều là những công ty quốc tế sừng sỏ với tài trị giá hàng chục tỉ USD. Nếu không có những chính sách bảo vệ (đối với công ty trong nước), Huawei đã không thể tồn tại lâu”, ông Nhiệm nói.
Năm 1996, Huawei đã có 20% thị phần tổng đài TQ, đứng thứ hai chỉ sau Shanghai Bell. Doanh thu từ thị trường nội địa cho Huawei lên tới 2,6 tỉ NDT, đưa Huawei vào danh sách 4 doanh nghiệp thiết bị viễn thông lớn nhất của TQ. Một vài năm sau đó Huawei đã vượt qua Shanghai Bell sau một chiến dịch giảm giá khốc liệt kết hợp với chiến dịch mua sắm địa phương của chính quyền TQ. Huawei tiếp tục từ những thành công này đầu tư vào lĩnh vực di động. Khi mạng GSM bắt đầu nhận được những khoản đầu tư lớn vào giữa đến cuối những năm 90 của thế kỷ trước, Huawei đã ở vào vị trí thuận lợi với công nghệ của mình. (còn tiếp)
http://www.thanhnien.com.vn/the-gioi/cho-soi-huawei-va-nguy-co-cho-an-ninh-vien-thong-viet-nam-ky-2-canh-tay-noi-dai-cua-chinh-quyen-trung-quoc-530084.html
(TNO) Theo báo cáo của CSIS, từ giữa những năm 90 của thế kỷ trước, giới lãnh đạo Trung Quốc (TQ) đã bắt đầu chú ý đến Huawei. Sự hỗ trợ của chính phủ TQ đã đóng một vai trò quan trọng trong sự tồn tại và phát triển của Huawei.
>> 'Chó sói' Huawei và nguy cơ cho an ninh viễn thông Việt Nam - Kỳ 1: Khởi nguồn của 'chó sói' Huawei
Năm 1993, Huawei tung ra tổng đài điều khiển C&C08, sản phẩm chính đầu tiên tự phát triển. Thiết bị này đã đưa Huawei tiến lên vị trí hàng đầu trong nhóm các công ty tương tự ở TQ. Sản phẩm này được triển khai khắp TQ và mặc dù thiếu chi tiết về các vụ mua bán nhưng tạp chí Kinh tế Viễn đông (FEER) đã loan tin rằng lúc đó Huawei đã nhận được một hợp đồng quan trọng cung cấp mạng viễn thông quốc gia đầu tiên cho quân đội TQ. FEER trích dẫn một nguồn tin từ Huawei nói rằng là không đáng kể so với toàn bộ hoạt động của Huawei nhưng là lớn “về mặt quan hệ”.
Vào thời điểm này các công thiết bị viễn thông nước ngoài đã thâm nhập vào vào thị trường viễn thông dành cho các tập đoàn, công ty, đô thị lớn tại TQ. Huawei nhìn thấy một cơ hội. Nhiệm Chính Phi - ông trùm quyền lực của Huawei - đã thực hiện theo chiến lược “dùng nông thôn bao vây thành thị” của Mao Trạch Đông. Năm 1992 khi Ericsson chỉ có vài nhân viên hoạt động tại Hắc Long Giang thì Huawei có tới 200 người len lỏi khắp các huyện, thị của tỉnh này.
“Huawei phải có tinh thần chó sói” là phương châm được ông Nhiệm truyền bá và quán triệt đến toàn bộ đội quân của Huawei. Theo đó, các nhân viên Huawei cần phải có sự nhạy bén cao độ, bản năng sinh tồn và tinh thần chiến đấu bằng mọi giá để đạt được mục đích.
Các chiêu bán hàng của Huawei được cho là không tuân theo chuẩn mực đạo đức thông thường và luôn gắn liền với chuyện tham nhũng, hối lộ. Tại nhiều tỉnh, Huawei thiết lập các liên doanh hoặc một hình thức đối tác tương tự với các cơ quan viễn thông địa phương để khuyến khích việc mua thiết bị Huawei và rót lại qua các khoản “cổ tức”.
Theo nhà nghiên cứu Cheng Li (Viện Brookings, Hoa Kỳ), “hoạt động kinh doanh này do Huawei thực hiện, mặc dù gây tranh cãi, nhưng đã không bị cấm. Qua những lợi ích được chia sẻ, các cơ quan địa phương đã giúp thúc đẩy bán hàng và bảo trì các thiết bị viễn thông do Huawei sản xuất”.
Năm 1994, ông trùm quyền lực của Huawei Nhiệm Chính Phi đã có cuộc gặp với ông Giang Trạch Dân, người sau đó đã trở thành Chủ tịch nước kiêm Tổng bí thư Đảng cộng sản TQ. Trong cuộc gặp với ông Giang, ông Nhiệm được cho là đã đưa ra quan điểm về vai trò của công nghệ thiết bị tổng đài với an ninh quốc tế. Ông Nhiệm khẳng định “một quốc gia không có những thiết bị tổng đài của mình thì cũng giống như là không có quân đội riêng”. Ý kiến này của ông Nhiệm đã được ông Giang Trạch Dân ghi nhận.
Năm 1996, chính phủ TQ bắt đầu hỗ trợ một cách rõ ràng đối với các công ty viễn thông nội địa, chấm dứt chính sách nhập khẩu đặc biệt đối với thiết bị viễn thông. Cả chính phủ và quân đội TQ bắt đầu tung hô Huawei nhưng một “nhà vô địch quốc gia”.
Cũng trong năm 1996, cả Lưu Hóa Thanh, Phó chủ tịch Quân ủy T.Ư và Ngô Bang Quốc, Phó thủ tướng TQ, đã có chuyến thăm rình rang đến trụ sở Huawei tại Thâm Quyến. Tháng 6.1996, Phó thủ tướng Chu Dung Cơ đi thị sát Huawei. Trong chuyến thăm này, ông Chu Dung Cơ đã bày tỏ kỳ vọng việc tổng đài điều khiển tự động của Huawei có thể thâm nhập thị trường quốc tế, ông Chu cũng đã yêu cầu giám đốc của 4 ngân hàng đi tháp tùng phải hỗ trợ cho Huawei về tài chính. Nhờ ảnh hưởng của ông Chu Dung Cơ, đến nửa cuối 1996, ngân hàng China Merchants bắt đầu hợp tác với Huawei.
Cùng thời gian này, Huawei đã có những bước tiến dài về mặt phát triển sản phẩm và doanh số bán hàng. Sản phẩm của Huawei đã vươn ra khỏi thị trường nông thôn. Theo FEER, Huawei đã giành được những hợp đồng lớn tại các đô thị lớn như Bắc Kinh, Quảng Đông, cũng như với cơ quan đường sắt quốc gia, nơi chịu trách nhiệm về phát triển hạ tầng tại thung lũng sông Hoàng. FEER nhận định điều này đã giúp Huawei tháo gỡ những vấn đề về tài chính.
Năm 1998, Ngân hàng Xây dựng TQ đã cho Huawei vay khoản tín dụng 3,9 tỉ NDT, chiếm khoảng 45% tổng các khoản tín dụng mở rộng trong năm đó của ngân hàng này. Đã có những thông tin cho rằng chính phủ TQ đã cung cấp các khoản vay này như một hình thức “trả nợ” cho một số cơ quan nhà nước đã mua thiết bị của Huawei mà không trả tiền. Việc các khoản vay này sau đó có được Huawei trả lại không vẫn là điều không rõ ràng nhưng nó có thể về bản chất đây là một sự “chuyển khoản” của chính phủ. Đây cũng được coi là một bằng chứng cho những quan ngại về ảnh hưởng của chính phủ TQ hiện tại đối với Huawei.
Một cửa hàng của Huawei tại Bắc Kinh - Ảnh: AFP
Theo CSIS, mặc dù rất khó để có thể nắm rõ được bản chất sự hỗ trợ từ phía chính quyền TQ nhưng từ những thừa nhận của Huawei có thể thấy quan hệ của công ty này với chính quyền là một yếu tố có tính chất quyết định đối với Huawei. Đặc biệt, sự hỗ trợ này có ý nghĩa rất lớn khi vào giai đoạn đầu Huawei vẫn là một công ty còn vô cùng non yếu trong cuộc đấu với những đối thủ lớn.
Ông Nhiệm Chính Phi từng thừa nhận Huawei đã khá “ngây thơ” khi chọn lĩnh vực thiết bị viễn thông để lao vào trong thời kỳ mới thành lập. Theo ông Nhiệm, Huawei đã không chuẩn bị cho một sự cạnh tranh dữ dội như vậy vào thời kỳ trứng nước của mình. “Những đối thủ đều là những công ty quốc tế sừng sỏ với tài trị giá hàng chục tỉ USD. Nếu không có những chính sách bảo vệ (đối với công ty trong nước), Huawei đã không thể tồn tại lâu”, ông Nhiệm nói.
Năm 1996, Huawei đã có 20% thị phần tổng đài TQ, đứng thứ hai chỉ sau Shanghai Bell. Doanh thu từ thị trường nội địa cho Huawei lên tới 2,6 tỉ NDT, đưa Huawei vào danh sách 4 doanh nghiệp thiết bị viễn thông lớn nhất của TQ. Một vài năm sau đó Huawei đã vượt qua Shanghai Bell sau một chiến dịch giảm giá khốc liệt kết hợp với chiến dịch mua sắm địa phương của chính quyền TQ. Huawei tiếp tục từ những thành công này đầu tư vào lĩnh vực di động. Khi mạng GSM bắt đầu nhận được những khoản đầu tư lớn vào giữa đến cuối những năm 90 của thế kỷ trước, Huawei đã ở vào vị trí thuận lợi với công nghệ của mình. (còn tiếp)
http://www.thanhnien.com.vn/the-gioi/cho-soi-huawei-va-nguy-co-cho-an-ninh-vien-thong-viet-nam-ky-2-canh-tay-noi-dai-cua-chinh-quyen-trung-quoc-530084.html
05:45 CH 04/02/2015
09:04 SA 18/12/2014
h
Thâm vãi, từ caption "tiếng Quan thoại" cho đến mấy cái vỏ ốc rơi vãi bên dưới.
Tranh và caption của Lê Anh Phong- báo Tuổi trẻ cười.