Webtretho
Thịnh hành
Cộng đồng
Webtretho Awards 2025
Thông báo
Đánh dấu đã đọc
Loading...
Đăng nhập
Bài viết
Cộng đồng
Bình luận
Về vấn đề sáng tạo trong dịch thuật
Dù là người mở ra group nhưng tôi ít khi phát biểu ý kiến. Tôi cũng không thích mọi người đem việc bên lề ra để nói. Tuy nhiên, ngay từ topic đầu tiên tới topic này, tôi liên tục thấy những bài viết như vậy xuất hiện. Chào mừng chị Vgb đã sang bên group, ở bên đó hiện giờ đã rất đông vui, tranh luận sôi nổi rồi. Chị thấy lỗi gì của Lolita thì cũng cứ đưa ra nhé. Tôi sẽ delete tất cả những comment mang tính bình luận cá nhân
Topic đã đi đến trang 100 và dù tôi rất muốn tham gia thêm ở đây, tôi cũng cảm thấy nhụt chí khi thấy có quá nhiều nick mới lập cứu quote đi quote lại những bài viết nhặt từ đây mang sang tienve rồi lại nhặt từ tienve mang về đây. Không biết làm thế để làm gì? Tôi cảm thấy mục đích của những hành động ấy không có gì tốt đẹp cả. Và một khi đã không có gì tốt đẹp thì ta không nên bị cuốn vào làm gì.
Đây là bài viết cuối cùng để cảm ơn các bạn đã tranh luận và ủng hộ ý tưởng lập nhóm của tôi. Tôi chỉ có một mong muốn duy nhất là những người viết phê bình biết tôn trọng nhau, vì chúng ta đều được cha mẹ cho ăn học để làm người tử tế và lịch sự.
04:28 CH 25/05/2012
Về vấn đề sáng tạo trong dịch thuật
Đây là group trên facebook, tôi không phải là người thạo facebook, cứ làm theo hướng dẫn của họ thì tôi chọn chế độ public, tức là ai cũng có thể join và trả lời.
http://www.facebook.com/groups/295212610572876
09:39 SA 22/05/2012
Về vấn đề sáng tạo trong dịch thuật
Từ điển oxford:
wonder
Pronunciation: /ˈwʌndə/
noun
1 a feeling of amazement and admiration, caused by something beautiful, remarkable, or unfamiliar: he observed the intricacy of the ironwork with the wonder of a child
a thing or a quality of something that causes wonder: have you ever explored the wonders of a coral reef? : Athens was a place of wonder and beauty
2 a person or thing regarded as very good, remarkable, or effective: we all eat cakes from Gisella—she’s a wonder derogatory you’re all a bunch of gutless wonders!
having remarkable properties or abilities: a wonder drug
3 a surprising event or situation: it is a wonder that losses are not much greater
Dịch thành cái gì hay hơn thì các bạn có thể tự quyết định. Nhưng wonder danh từ khó có thể dịch là hoài nghi, chỉ có thể là kinh ngạc.
Một số bạn trong group vừa góp ý rằng nếu dùng google group thì các bạn dùng yahoo mail sẽ rất bất tiện. Có bạn đã suggest là dùng facebook. Tuy nhiên, theo tôi thì Facebook sẽ khiến nhiều người cảm thấy mất tự nhiên. Dẫu vậy, tôi vẫn post ý kiến đó lên đây xem các bạn (cả những bạn đã có trong group và các bạn chưa nhận được invitation bởi gmail không gửi qua yahoo) thấy thế nào? Nếu các bạn cảm thấy OK, tôi sẽ lập group trên Facebook dù thú thật là tôi hiếm khi sử dụng mạng xã hội này.
08:56 SA 22/05/2012
Về vấn đề sáng tạo trong dịch thuật
Thôi bạn burdens đừng giận nữa, bạn accept invitation đi thôi. :)
Vào một diễn đàn thì cũng như sống trong cuộc đời, có những người giống ta, có những người khác ta, có những người khác ta mà ta vẫn yêu quý và có những người khác ta mà ta không chịu nổi. Cách tốt nhất là tránh xa những người ta không chịu nổi, cuộc sống không phải quá dài để ta phải cố chịu đựng những kẻ như vậy. Nhất là khi đa số mọi người ở đây đã qua tuổi mới lớn từ lâu, thời gian để khám phá muôn mặt của cuộc sống đang dần bớt lại. Dành thời gian cho những điều bổ ích và tăng sắc đẹp là hơn.
Bạn nào nếu cảm thấy lấn cấn một chi tiết nào đó trong Lolita, hay bất cứ một cuốn nào khác có thể mở topic mới trong group nhé. Khi bạn mở ra một topic mới, các thành viên trong nhóm sẽ nhận được email thông báo. Hoặc các bạn có thể vào link của nhóm để theo dõi các topic và trả lời.
P/S: Bạn bepnhaminh và bạn Trach_Lam ơi, tôi add hai bạn lên làm manager trong group nhé, vì sắp tới có thể tôi lại đi công tác một tuần.
08:33 SA 20/05/2012
Về vấn đề sáng tạo trong dịch thuật
Tôi đã gửi invitation cho những bạn PM cho tôi. Các bạn vào email để confirm nhé. Nếu chưa biết cách sử dụng google group thì cứ post lên đây để chúng ta cùng chia sẻ kiến thức tin học cái nhỉ?
Đây là những gì tôi đã viết trong phần giới thiệu nhóm. Hoan nghênh tất cả mọi người, chúng ta khác quan điểm chỗ này, nhưng có thể đồng quan điểm chỗ khác, điều quan trọng nhất là giữ thái độ tôn trong lẫn nhau của người có học:

Group của chúng ta để ở dạng public, tức là ai cũng có thể đọc. Tuy nhiên, chỉ những ai là thành viên thì mới có thể post bài mới, trả lời và xem danh sách thành viên.
Chúng ta hoàn toàn có thể giữ kín tên, tuổi tác, nghề nghiệp... nhưng không được chỉ trích cá nhân hay dùng những từ ngữ vô văn hóa.
Đặc biệt, tôi mong các bạn khi bàn về chất lượng các bản dịch thì không quay sang chỉ trích cá nhân dịch giả.
Tôi cũng không có nhiều thời gian và hay phải đi công tác, thế nên, tôi mong các bạn cứ thoải mái trao đổi với nhau, chỉ khi nào có những thành viên giống kiểu mà chắc các bạn cũng biết là ai rồi đấy, thì cứ đề nghị tôi remove nhé. Cảm ơn tất cả mọi người.
Tôi mong là sẽ học hỏi được nhiều điều từ mọi người.

Các thông tin về nhóm:
Group name: Literature Exchange
Description: Nhóm trao đổi về văn học và các vấn đề dịch thuật.
Current web address:
http://groups.google.com/group/litexchange
Current email address:
litexchange@googlegroups.com
08:12 SA 20/05/2012
Về vấn đề sáng tạo trong dịch thuật
Hiện tôi đã gửi invitation cho Burdens, Trach_Lam, TrThuyDung nhé. Các bạn cứ PM địa chỉ email cho tôi, tôi sẽ gửi invitation đến cho các bạn.
05:40 CH 19/05/2012
Về vấn đề sáng tạo trong dịch thuật
Vậy hiện tôi đã tạo ra một group, tạm lấy tên là Literature Exchange. Nếu bạn nào muốn nhận invite thì PM hoặc email cho tôi nhé. Ở trong đó, chúng ta có thể chia theo từng topic cụ thể hơn. Ví dụ đang bàn về dotted line thì chỉ bàn về dotted line, muốn bàn sang ruột thừa thì mở topic ruột thừa, như vậy cho tiện theo dõi.
Giả sử như có member nào phá rối, cố tình gây hiềm khích cá nhân thì chúng ta cũng có thể biểu quyết mà remove, như vậy thì đỡ phải rác mắt nhìn những bài viết thiếu tính xây dựng.
04:25 CH 19/05/2012
Về vấn đề sáng tạo trong dịch thuật
Vậy mong bạn Trach_Lam đứng ra lập thành một group cho mọi người, có gì thì cũng tiện liên lạc với các dịch giả hơn. Chúng ta sẽ cùng trao đổi về các cuốn sách mình thích hoặc cùng chỉ ra những chỗ cần sửa chữa trong các bản dịch hiện nay. Trong quá trình tranh luận, tôi chắc chắn là chúng ta sẽ có được nhiều kiến thức mới. Tôi và bạn bè mình khi có thời gian gặp gỡ cũng vẫn thường trao đổi về sách vở như vậy, rõ ràng là một cách tốt để có thêm hiểu biết.
Tôi nghĩ đây là một topic rất hay, dù có các ý kiến ngược chiều hẳn nhau, văn phong khác nhau, nhưng phần lớn mọi người đều muốn hướng tới việc trao đổi trong hòa khí. Đáng tiếc là một không gian quá mở thì không tránh khỏi những yếu tối gây rối. Ví dụ tôi đang đọc trao đổi của bạn bepnhaminh, Vgb, luckygull, Trach_Lam, gwens83... cảm thấy tình hình đang đi theo hướng tốt đẹp hơn thì bỗng những bài viết mang tính quy chụp và gây rối, làm loãng đề tài và tệ nhất là lại đưa topic này về thời tiền sử (theo lời của một bạn nào đó).
Tôi nghĩ chúng ta có thừa thời gian cho những điều trao đổi nghiêm túc và bổ ích, nhưng luôn thiếu thời gian cho việc phải đọc những bài viết thừa thãi, không có quan điểm và cố tình khiêu khích. Mọi tranh luận chỉ để chúng ta gần nhau hơn, chứ không phải để chúng ta phải cảm thấy tức tối, khó chịu và đâm ra ghét nhau.
Bạn Trach_Lam nếu mở group thì báo nhé, tôi sẽ PM cho bạn email của tôi.
02:26 CH 19/05/2012
Về vấn đề sáng tạo trong dịch thuật
Cảm ơn bạn gwens83 đã xóa bài, dù tôi chưa kịp đọc, có những lúc phải nhìn đời thật bao quát, có những lúc đành phải chọn nhìn những chỗ mình cần nhìn thôi. Tôi đang nghĩ đến một chuyện là lập ra một group trên google dành cho riêng các bạn muốn trao đổi thêm về dịch thuật, mọi người có thể trao đổi với nhau để có thêm cái nhìn về tác phẩm và cách dịch sách trên tinh thần tôn trọng và nghiêm túc. Và quan trọng hơn, là có thể tránh được việc có những thành viên tham gia vào theo kiểu thả sâu vào nồi, cố tình quay ngược đề tài, gây nên bất hòa. Như chữ ký của bạn tigerwoods, lòng người không thể là lòng lợn. Chúng ta có thái độ khác nhau, nhưng không thể là những người vô văn hóa được.
Nếu các bạn cảm thấy có thời gian và đủ quan tâm tới vấn đề dịch thuật nghiêm túc thì phản hồi nhé.
09:59 SA 19/05/2012
Về vấn đề sáng tạo trong dịch thuật

Vì thế, dù rất muốn tranh luận tiếp, nhưng tớ 'sợ' những cái lập luận ấy, cái cảm giác ấy, vì xét đến cùng, nó chẳng đi đến đâu cả, chẳng giải quyết được điều gì cả; đằng nào cũng tịt, thôi thì tịt luôn. Nếu gwens đọc bài post dưới của tớ, gwens thấy tớ kết luận rồi đấy vậy Lolita dịch phục vụ cho người VN, hay phục vụ cho Nabokov và Humbert?

Tôi xin chia sẻ với câu hỏi cuối của bạn một chút: Với tôi thì một cuốn sách phục vụ cho chính nó trước. Nó không phục vụ cho nhân vật của nó, cho tác giả của nó, mà là cho chính nó trước hết, một cách tổng thể. Tiếp sau đó, mới là tác giả hay độc giả. Lý thuyết này nghe có vẻ khó hiểu, nhưng nghệ thuật là như vậy đấy. Một bản dịch vì thế cũng phải phục vụ cho tác phẩm trước hết. Tôi nghĩ rằng đối với một người dịch, điều quan trọng đầu tiên với họ không phải là trách nhiệm phải dịch cho hàng triệu người đọc, mà là niềm vui được chuyển ngữ một tác phẩm mình yêu thích ra ngôn ngữ mẹ đẻ của mình. Thế nên, tôi nghĩ Dương Tường vì với Lolita trước hết chứ không phải vì bất kỳ ai khác. Việc của nhà xuất bản thì hơi khác, họ có những cuốn sách làm ra để cho đa số độc giả thích, cũng có những cuốn sách làm ra để họ được tận hưởng niềm vui được làm đơn vị xuất bản nó. Tôi không biết Lolita thuộc nhóm nào đối với công ty Nhã Nam, nhưng nếu tôi là họ, thì tôi chỉ cho xuất bản Lolita để... tự sướng đầu tiên. :D (Đừng nhầm tôi là Nhã Nam nhé,chết dở đấy).
Tôi dù tham gia vào chuỗi topic này đã lâu nhưng rất ít khi đưa ra bình luận về từng câu chữ. Có thể là vì tôi cũng nghĩ như bạn tigerwoods đây, mọi tranh cãi chỉ là vô bổ, cùng lắm là giúp cho mọi người có thêm cơ hội bắt mình đi tra cứu. Nếu bạn đối thoại trực tiếp với cụ Dương Tường thì khác. Đằng này toàn những người không thể can thiệp vào bản dịch, thích thì đọc, không thích thì thôi, không ai cấm, cãi nhau, sỉ vả nhau làm gì. Hầu như bài viết nào tôi cũng chỉ cố gắng nói mọi người nên giữ lấy văn hóa ứng xử. Bởi vì tôi thậm ghét suy nghĩ quy chụp, đổ đống. Mới thấy được một hai cái lỗi đã hê lên là bản dịch đó vứt đi, mới thấy được một hai dịch giả không vừa mắt, đã phủ nhận tất cả dịch giả khác, mới thấy được một vài độc giả đã đưa ra kết luận về cả nền văn hóa đọc. Ở cả hai phía bênh Dương Tường và không bênh Dương Tường, tôi đều thấy có những người quá khích. Thế nhưng, tôi quý các bạn bênh Dương Tường hơn, vì các bạn ấy không chửi ai là ngu si, dốt nát, mất dạy... nhưng từ mà người ta chỉ nên dùng ngoài đường ngoài chợ chứ không phải khi nói về công việc dịch thuật. Nếu không vì có chị tigerwoods hay bepnhaminh vào đây nói chuyện, tôi có khi đã tưởng rằng chỉ có các bạn kém ý thức văn hóa mới không thích bản dịch của DT. (Mà này, cứ suy nghĩ theo lối ấy, nếu tôi cứ thấy những em ăn vạ nói có rồi thành không như em A.A, có khi tôi đã mau chóng kết luận là cả Webtretho toàn người vừa ném đá vừa la làng đấy).
Tôi, có lẽ vì ảnh hưởng bởi công việc của mình, luôn chọn việc nói có sách, mách có chứng. Nếu có cơ hội kiểm tra tận gốc, thì nên kiểm tra, không nên đoán mò hay hóng chỗ nọ, nghe chỗ kia góc đường xó chợ rồi kết luận. Mọi suy đoán phải được đặt sau từ "tôi cho rằng", không nên đặt ở câu khẳng định, như thế sẽ đỡ mất lòng nhau hơn.
Việc chị tigerwoods bảo ra đi thì cũng đáng tiếc, thế nhưng tôi nghĩ cũng đã tới lúc hạ màn cho việc này rồi. Tha cho Lolita đi, cô bé mới 12 tuổi thôi đấy :D.
Bản thân tôi thì vẫn cứ yêu quý Lolita tiếng Việt. Các bạn có thể bảo nó dịch như bổ củi còn với tôi thì nó chỉ là một bản dịch tốt, dù có vài chỗ nên sửa chữa. Tôi đoán rằng 10 năm, 20 năm nữa, những cháu bé như con Mẹ Lim và Lem, con chị Tigerwoods hay chị Mẹ Bống... lớn lên, các cháu sẽ có một lúc nào đó nói về Lolita và sẽ vẫn tranh luận. Thế nhưng, chắc chắn là nếu học được lối ứng xử tốt đẹp từ các mẹ thì các cháu sẽ không rơi vào một trận cuồng phong thịt lẫn nhau như thế này.
Bắt chước các bạn cũng pi-et: Tôi cũng đến ngấy những bạn cứ phải lôi quan điểm của cụ Hạo, cụ Đạo vào để nói thay cho lời mình. Mình cũng có quan điểm thì nói luôn ra, lôi các cụ vào để dọa ai? Mà đấy là chưa kể các bạn dường như không thể nào phân biệt nổi là những người tham gia vào đây có làm công việc gì trong xã hội, thì họ đang tranh luận với bạn với tư cách là những người đọc Lolita, không phải là người dịch Lolita. Họ bất đồng quan điểm với bạn, không phải là vì họ cứng đầu không chịu tiếp thu, họ có quan điểm của mình. Và giả sử họ nhận sai, thì sự tiếp thu ấy cũng không thể tác động vào bản dịch Lolita được, họ đâu phải Dương Tường. Việc đưa ra những lời bình luận tiêc cực, mạt sát về giới dịch sách nói chung chỉ vì bạn bất đồng quan điểm với vài người trong một topic có lẽ là hành động quy kết mà tôi thấy đáng ghét nhất.
Tất nhiên, việc tôi ghét chắc sẽ không thay đổi được gì cả nên tôi có lẽ nên thực hiện lối sống mà Đảng và Bác đã dạy, tôi tập thể dục đều đều và nghĩ tới những điều tích cực thì hơn. :)
08:50 SA 18/05/2012
Về vấn đề sáng tạo trong dịch thuật
Đúng như mình từng phân vân về từ Vô Tri, hôm nay tra mấy cuốn từ điển thì Vô Tri có nghĩa là không còn ý thức, không còn nhận thức (vô tri vô giác). Từ tiêng Anh tương đưong là Unconsciousness (danh từ) tính từ thì tương đương Unconscious hoặc Inanimate , tóm lại nókhông phải là từ tiếng Việt tương đưong của Ignorance.
(Có thể đối với tiếng Trung thì Vô Tri có nghĩa là Không biết đến , Không có kiến thức , tri thức, nhưng tiếng Việt thì Vô Tri e là chỉ có nghĩa là không còn nhận thức, mất ý thức vv)
Vậy thì L'Ignorance dịch ra là Vô Tri đã đúng chưa?

Thôi, tôi nói nốt cái này với bạn Nguoi_Ha_Noi rồi tôi nhường lại chiến trường thảm sát dịch giả cho các bạn. :D Bạn thích dịch L'ignorance thành cái gì, đó là việc của bạn thôi. Bạn không phải là dịch giả, bạn có thể chưa đọc L'ignorance, bạn không phải là cụ Trần Thiện Đạo, cách dịch của bạn không làm tôi hoang mang hay gì cả. Tôi chỉ đang quan tâm tới việc Vô tri hay Lạc lõng mới là cách dịch chính xác hơn (bạn chú ý dùm tôi hộ chữ "hơn" nhé). Bởi vì tôi biết L'ignorance nghĩa là gì, tôi cũng biết tra từ điển đấy (tôi có học tiếng Trung Quốc) và tôi đã đọc cuốn sách này rồi.
Tại sao tôi cứ chờ các bạn như Inception hay fastfive cho tôi một đoạn giải thích cái từ ấy ra tiếng Anh hay tiếng Pháp mà không tự gửi cho cụ Kundera cho rồi? Cái này tôi nói từ đầu rồi. Tôi có thể giải thích từ Lạc lõng theo cách của tôi và gửi cho cụ Milan Kundera. Thế nhưng, tôi muốn chính những người khẳng định cách dịch L'ignorance thành "Lạc lõng" là rất siêu tự viết, để họ không bao giờ có thể cãi lại rằng: "Chúng tôi có hiểu lạc lõng như thế đâu, tự chị bịa ra đấy chứ!"
Rất tiếc là có mình bạn mysons gửi cho tôi, mà cả bạn fastfive, Inception... dù tôi đã hai lần hỏi ý kiến là có đồng tình với cách giải thích của bạn mysons hay không, họ vẫn lờ tôi đi (trong khi vẫn cảm ơn, vẫn trả lời người khác). Thay vào đó, bạn Inception chỉ viết thêm một bài sỉ vả những người khác cho rằng dịch L'ignorance là Vô tri là "ngọng", là ngu và hoàn toàn bỏ lơ lời đề nghị của tôi. Với thái độ ấy của họ, tôi không tránh khỏi nghi ngờ rằng họ ngại cụ Milan Kundera sẽ bảo thế là sai (mà trong khi cả bản thân tôi đây cũng chỉ dám hy vọng một nửa vào việc cụ ấy sẽ trả lời, vì chắc chắn trên thế giới này người ta đã tranh luận về chuyện dịch từ ngữ của cụ không ít. Và có thể chính tôi cũng sai chứ). Tôi nghĩ mình sẽ chẳng gửi cái gì cho cụ Kundera nữa cả ngoài mấy lời hỏi thăm, xin lỗi bạn mysons nhé (tôi hứa là nếu có một dịp nào đó cần liên lạc với cụ về công việc, tôi sẽ tranh thủ hỏi và sẽ PM cho bạn).
Tôi không phải là cố hướng trận địa sang cụ Trần Thiện Đạo, vì nếu có ai ném đá cụ một cách cố tình thì tôi cũng sẽ phản đối. Thế nhưng, đây là một trường hợp cho thấy, dù là ai, dù sống ở môi trường văn hóa bản địa thế nào đi nữa, thì không phải lúc nào cũng có thể đưa ra một cách dịch mà tất cả mọi người đều thỏa mãn. Tôi nghĩ, riêng trường hợp Lolita, không có học giả, dịch giả lớn nào lên tiếng công kích nó theo kiểu "thảm họa" hay kiểu "phải dịch lại" là bởi họ là người làm việc, họ hiểu mức độ công sức của một người dịch phải bỏ vào đó và mức độ thành công của bản dịch đó (dù có thể nó chưa hoàn hảo).
Bạn hoàn toàn có thể nói mình không hiểu cách dịch của DT, không ai có quyền chê bạn dốt. Tôi đây có hiểu được cái hay ho của dòng nhạc K-Pop đâu. Thế nhưng, khi bạn không hiểu mà bạn lại bảo những người khác (những người bảo là họ hiểu) là cố tình bênh vực cho một bản dịch dở và tiện thể bảo luôn họ là ngu dốt thì lại là một kiểu khác mất rồi. Và tất nhiên là ngược lại, những người kia cũng không thể bảo thế với bạn.
Còn riêng với cá nhân tôi, tôi cực kỳ khó chịu với những ai khoe mình làm chỗ này, sống ở nước nọ, học hành chỗ kia chỗ đấy... Thì sao? Nếu bạn học hành nhiều, đi qua nước này nước kia, mà bạn không thể làm cho ai khâm phục được các kiến thức của bạn, lý lẽ của bạn hay thậm chí cả thái độ của bạn nữa, thì bạn nên lấy làm xấu hổ chứ không nên khoe ra làm gì.
06:40 CH 15/05/2012
Về vấn đề sáng tạo trong dịch thuật
Tôi đã mỏi mắt đọc hơn 12 trang topic mà vẫn chưa thấy bạn Inception phản hồi gì về câu hỏi của tôi nhỉ. :) Tôi chỉ đang băn khoăn chờ xem có ai ngoài bạn mysons giải thích cho tôi cái cụm Lạc lõng ra tiếng Pháp để tôi gửi cho cụ Milan Kundera, hay ít nhất là có ai đồng ý với cách giải thích của bạn ấy không. Nhiều người đem hết lý thuyết dịch thuật ra, khen cụ Trần Thiện Đạo siêu đủ thứ, thế mà ngay sau đó tôi chỉ xin một đoạn giải thích để đem đi xác nhận, bởi tôi hoang mang quá, cũng không ai cho. Buồn thật đấy.
Cuối cùng vẫn thấy mọi người xoay quanh cụ DT. Có lẽ mục đích của tất cả những topic ở đây không phải đi tìm ra cái sự chuẩn xác đúng hay sai trong dịch thuật mà chỉ có hai mục đích chính:
1. Chứng minh cụ Dương Tường dốt. Lolita vứt đi.
Và vì trường hợp này hơi khó, không phải dễ nhìn thấy như bản dịch Bản đồ và vùng đất hay Mật mã Da Vinci bản đầu tiên nên chắc còn cãi nhau lên bờ xuống ruộng.
2. Chứng minh là ta giỏi.
Chà, giá cụ Nabokov còn sống. Tôi thì tôi chỉ tin vào lời tác giả, sự giải thích của tác giả. Còn nếu không được, tôi vẫn thích cụ Tường hơn. Cụ làm việc. :)
05:15 CH 14/05/2012
Về vấn đề sáng tạo trong dịch thuật
Đồng ý với bạn. Tôi cũng cho rằng cái cảm giác Ignorance mà Milan Kundera muốn nói đến, chính là cảm giác bị những người xung quanh phớt lờ, coi như không tồn tại, không xuất hiện. Và về mặt văn chương thì nó liên quan đến Nostalgia - sự day dứt, hoài niệm quá khứ, thương nhớ đồng quê, mái nhà tranh, con trâu giếng nước sân đình, cô gái nhà bên tắm truồng trong ánh trăng bên cầu ao,... mà mình đã bỏ lại sau lưng. Ngay trong cuốn sách cũng giải thích Nostalgia là trạng thái cảm xúc mà bạn rơi vào Ignorance, và không còn tri giác được minh mẫn nữa.
Nói chung dịch tên tác phẩm L'Ignorance thành Lạc lõng như cụ Trần Thiện Đạo là quá siêu. Vì cụ ấy sống ở Pháp gần 60 năm nên coi như là một người Pháp đến tận loins rồi ;). Chú Tễu trình còi, vừa dốt tiếng Việt, vừa kém tiếng Pháp, nên cứ dịch kiểu Google, L'Ignorance dich loạn thành Vô Tri. Tôi nhớ có hồi Dịch Cao còn cãi nhau văng mạng với một con mẹ cũng ngu dốt chả kém, là cái gì Huy tôi quên tên. Bà thì bảo L'Ignorance là Sự không biết, Bất tri. Ông thì cứ gân cổ lên là Vô Tri.
Rút cuộc hoá ra là cả hai đều chả hiểu gì. Đúng là:
Một đàn thằng ngọng đứng xem chuông
Nó mới bảo rằng: ấy ái uông!

Vâng cảm ơn bạn Inception, tôi nhớ chính bạn là người bảo ở Việt Nam chỉ có hai loại dịch giả, một là quá dốt hai là quá háo danh, không rõ bạn xếp cụ Trần Thiện Đạo vào nhóm nào? :)
Tôi rất tôn trọng viêc bạn cho rằng cụ Trần Thiện Đạo dịch như thế là quá siêu. Thế nhưng, việc cụ sống ở Pháp bao nhiêu năm là cái may mắn của đời cụ, không phải là tiêu chí để bảo cụ dịch chuẩn trong trường hợp này. Tôi vẫn muốn nghe ý kiến của Milan Kundera hơn, bạn có đồng ý với cách giải thích nghĩa của bạn mysons từ Lạc lõng thành:
"Tôi giải nghĩa từ này trong tiếng Anh theo cốt truyện nhé:
"to be ignored/ outcast in her homeland by her friends".

hay không? Bạn có vẻ thông thạo tiếng Pháp, bạn có thể cho tôi một đoạn giải thích bằng tiếng Pháp được không (tiện thể, có người khác ở đây là chị fastfive cũng đồng ý, tôi mong nghe ý kiến của chị nữa, nếu được)? Tôi sẽ gửi hai cách dịch này tới cho cụ Milan Kundera thông qua người đại diện để nghe ý kiến của cụ.
Và nếu bạn trả lời câu hỏi này của tôi, làm ơn đi thẳng vào vấn đề. Đừng lan man dài dài, chửi nọ mắng kia, sỉ vả người này mắng nhiếc người khác rồi bẻ sang một đề tài mới. Tôi nghĩ một người quen biết với Tây nhiều như bạn chắc phải quen với kiểu đi thẳng vào vấn đề rồi.
11:15 SA 13/05/2012
Về vấn đề sáng tạo trong dịch thuật
Chị fastfive đừng vướng vào cái bẫy "dịu dàng" mà các "dịch giả" và đám nhân viên Nhã Nam đem ra để ngăn chị tìm các lỗi khác. Thực ra họ luôn cãi bằng được, trừ những dạng lỗi kiểu miền Columbia, tóc nâu bồng, chó rách việc, hỗn hống gen,... tức là những lỗi không còn cãi vào đâu được vì ngu dốt quá. Còn chuyện dịch lủng củng, khó hiểu, không thoát ý, thì họ cãi đến cùng. Cái đó chị nên thông cảm, miếng cơm manh áo của họ mà. Dù là miếng cơm đó nó cũng thảm, cả ngày dịch được vài chục ngàn thôi, nhưng chắc họ cũng không biết làm gì hơn!
Đến cái câu dịch quá ngu là bố tôi có tử cung, mà có ông bà còn bênh được, thì biết là đám "dịch giả" VN mình nó trơ tráo, thiển cận, bảo thủ, bè cánh, dốt nát đến đâu. Vì thế chị đừng lo mọi người không nhận ra ai đúng ai sai, mong chị đừng mất công tranh cãi với họ những chuyện nhỏ xíu. Nếu có thời gian chị cứ đưa ra lỗi là được rồi ạ.

Bạn Yesterday thân mến, một lần nữa tôi lại tranh luận riêng với bạn. Đừng quy kết. Những người vào đây tranh luận có phải là nhân viên Nhã Nam hay không, không ảnh hưởng tới chuyện ý kiến của họ có đáng nghe hay không. Ví dụ như tôi, mười mươi, không phải nhân viên Nhã Nam, thế thì lời nói của tôi có ý nghĩa hơn chăng? Việc đem chuyện công việc của người ta ra nói quả là một hành động ngụy biện và tiểu nhân. Tôi hoàn toàn có thể nói chị fastfive, không rõ làm việc cho công ty nào, nhưng phim dịch thiếu, dịch sai vẫn xuất hiện ngoài rạp, chẳng lẽ vì thế mà tôi đả kích chị ấy là vì vài đồng để tồn tại ở nước Mỹ bất công mà cũng cố cắn răng làm. Mà tôi làm sao chắc được chị fastfive làm cho công ty nào, nhỡ chị ấy hay chính bạn là người của các công ty khác, đối thủ với Nhã Nam chỉ tìm cách dìm hàng sách Nhã Nam xuất bản thì sao? Các bạn cũng vì miếng cơm manh áo, dăm ba đồng bạc cả thôi. Nhưng không, tôi chỉ nghe ý kiến của chị ấy và bạn ở đây thôi, có chỗ tôi đồng ý, có chỗ tôi không. Chị fastfive có học đến tiến sỹ ở Harvard, hay bạn có là chuyên gia ngôn ngữ học tại Anh mà tôi không đồng ý, thì tôi cũng không đồng ý vậy.
Tôi chưa thấy ở đây có ai bênh cái lỗi bố em bị ung thư tử cung, bạn nói thế là một lỗi quy kết to đùng hơn. Ngoài ra, bạn nên phân biệt trường hợp này, đây không phải là lỗi của Dương Tường mà là của Cao Việt Dũng, đây cũng không phải lỗi của Nhã Nam mà là của Trung tâm văn hóa Đông Tây. Giả sử các bạn ở đây là nhân viên Nhã Nam thì họ bênh để làm gì? Bạn tưởng chỉ có bạn và "bè cánh" của bạn thông minh hay sao? Bạn đem quá nhiều lời ra sỉ vả người khác, thử hỏi tại sao họ cũng không nói về bạn y như vậy? Mà tôi nói với riêng bạn, chỉ là vì bạn đã từng đáp lại rằng nếu ai nói năng tôn trọng bạn, bạn cũng sẽ đáp lại như vậy. Người ta đang tranh luận rất bình tĩnh với riêng chị fastfive, sao bạn phải chen vào cố làm một bài đọc rất căng thẳng thế này? Xem ra cái lý thuyết ấy chưa được áp dụng triệt để lắm nhỉ?
Mấy hôm trước tôi bận, chưa kịp đưa ra ý kiến về chuyện dịch tên cuốn L'ignorance của cụ Trần Thiện Đạo thì topic kia đã bị khóa mất. Vì công việc, tôi có làm việc vài lần với người đại diện của Milan Kundera. Tôi rất muốn nhờ một ai đó trong số các bạn ở đây, đứng ở quan điểm dịch thành Lạc lõng là đúng, chuyển hộ tôi cái từ đấy sang tiếng Anh hoặc tiếng Pháp, hoặc một đoạn giải nghĩa (các bạn tự chuyển sẽ khách quan hơn là tôi chuyển). Tôi sẽ gửi cả hai cách dịch ấy sang cho người đại diện của Milan Kundera để nhờ bà ấy hỏi tác giả xem cách nào chính xác hơn. Cái này tôi không hứa trước là sẽ có trả lời vì tác giả đã rất già và tránh khỏi công chúng. Thế nhưng, không mất gì để không thử.
11:00 SA 12/05/2012
Phòng thí nghiệm Lolita
Tôi thì tôi nghĩ thế này. Với một cuốn sách như Lolita, đúng như cụ Dương Tường đã nói, quá khó để mà dịch cho thành hoàn hảo. Việc khi đó, có những chỗ phải băn khoăn là đương nhiên, tôi nhiều khi đang đọc Lolita tiếng Việt, cũng phải giở lại cuốn tiếng Anh để đọc lại xem sao. Và như tôi đã nói nhiều lần ở topic trước và cả ở đây, đúng là có những chỗ có nghĩ: nếu là mình, thì mình đã dịch khác. Thế nhưng, nếu bảo có tới hàng trăm lỗi sai, hay lỗi ngớ ngẩn, thì tôi thấy rất khó. Ngay cả cái cụm lab lab này, tôi quả thực không hiểu tại sao các bạn cứ bảo nó không thuần Việt. Bởi vì tôi không gặp vấn đề nào với chuyện hiểu nó cả. Thế nhưng, giả sử có 100 người không hiểu, thì tôi cũng đành chấp nhận là họ khác mình. Còn cụ Dương Tường có coi rằng việc 100 người kia không hiểu được Lolita của cụ dịch có đủ là lý do khiến cụ phải đổi cách dịch hay không lại là chuyện khác.
Tranh luận cho vui thì cũng hay.
Dẫu vậy, tôi nghĩ ai cũng thế, làm xong đều mong có phản hồi. Các bạn như Yesterday trên đây, hay bạn Tigerwoods, hay bạn Burdens, Trach_Lam... đều là những người có học có hành và đều đang cần mẫn làm việc cả, thế nên việc cố gắng giữ lấy được tác phong nghiêm túc, phê bình với thiện chí là điều cần đặt lên trên hết. Dù phê bình bản dịch của Dương Tường hay phê bình cách phê bình của người khác, tôi nghĩ đều cần giữ một thái độ tôn trọng nhất định. Tôi nhớ bên topic cũ có một bạn (quên tên rồi) đã viết: Tôn trọng người khác là tôn trọng chính mình. Tôi thấy câu đấy cực chuẩn xác. Sỉ vả, đặt lời của mình vào miệng người khác, tự suy diễn ra mọi thứ... dù đang đứng ở bên nào là một hành động tôi thấy rất khó chấp nhận.
Ở đây có một số người, mà thôi tôi không buồn nêu tên nữa, cứ nhất định phải dùng những từ ngữ rất nặng nề hay đem trích những câu nói nằm ngoài văn cảnh ra để chê bai và mỉa mai. Đọc thấy rất chướng mắt, và giả sử họ có ý tốt đi chăng nữa, thì đã khiến cho người khác bực mình trước khi tiếp thu ý kiến của họ. Và hơn nữa, tôi cảm thấy khá buồn cười khi các bạn cứ quy đồng mọi thứ vào số đông, một hai người làm nghề dịch ở đây không đại diện cho tất cả dịch giả ở VN, một hai độc giả ở đây, không đại diện cho mấy triệu người đọc. Vì thế, khi nói, chỉ nên đại diện cho chính mình.
Tôi vào đây vốn chỉ để nói rằng: đừng vì một hai lỗi mà phủ nhận cả Lolita tiếng Việt mà DT dịch. Nhưng giờ tôi thấy vài người trên báo chí và ở đây đang phải cố chứng minh rằng nó có rất nhiều lỗi, để cho thấy bản dịch ấy là vứt đi. Thế nhưng, quả thực, ai đã đọc Lolita tiếng Anh rồi mới thấy được sự khó khăn khi chuyển ngữ sang tiếng Việt. Tôi cũng chưa thấy ai chỉ ra được những chỗ mà tôi tâm phục khẩu phục rằng DT dịch thế là hỏng hẳn rồi. Tôi luôn trân trọng nỗ lực của Dương Tường, và mong là nếu Lolita có tái bản lại, cụ sẽ sửa chữa nốt những chỗ cụ cho là chưa đạt dù tôi tin chắc rằng, sẽ có khối bạn sau khi thấy cụ đã sửa vẫn cho rằng cụ sửa chưa hết.
Nhưng có sao đâu, một đất nước có bao nhiêu người giỏi tiếng Anh trẻ khỏe, mà để đến nỗi một cụ già 80 tuổi phải lọ mọ đi dịch một cuốn sách phức tạp đến như thế. Nhiều khi tôi nghĩ mà cũng đau lòng. Dịch xong, người phê bình có thiện chí thì ít, đa số chỉ tìm cớ mà ném đá, đám nhà báo dốt nát đi cóp nhặt kiếm chác trên cái sự ném đá ấy. Chưa cần bàn tới chuyện cụ dịch được bao nhiêu %, chỉ nghĩ tới đoạn ấy thôi, có lẽ đám hậu sinh này phải lấy thế làm xấu hổ.
04:45 CH 05/05/2012
Phòng thí nghiệm Lolita

3. Tớ, một nông dân VN biết đọc nên mới mạo muội nhận mình đại diện cho đông đảo quần chúng, nếu không phải thì thôi, rút lại những đoạn nào có quần chúng. Khẳng định Lolita tiếng Việt kén người đọc, đọc phải hiểu cách dùng từ thì thôi, tớ đành chừa giống chừa xem tranh hiện đại. Hơi tiếc, vì tớ là đàn ông nên cơ bản thích loại truyện thế này. Có khi cũng phải đọc dấu các bác trên này rồi nhằn sạn theo thói quen, thích thì cố mà nhích vậy. Ai bảo đã không biết đánh vần tiếng Anh, có tiếng Việt mà đọc còn tinh tướng.

Bạn yesterday2011 ơi, trừ phi tớ được bầu làm đại diện nhóm fun, :D, hay quần chúng bầu bạn làm đại diện, hay các bạn dịch giả bầu bạn Trach_Lam làm đại diện thì chúng ta hẵng nói với tư cách người đại diện cho số đông. Còn nếu không, cứ đại diện cho chính mình thôi. Ở trong này, rõ ràng tớ ủng hộ cách dịch của DT, nhưng tớ không vì thế mà đại diện nốt cho các bạn có chung quan điểm ấy. Người là người, mình là mình. Tớ chỉ có thể nói tớ đồng ý với bạn, hoặc không đồng ý với bạn, chứ không thể đại diện cho bạn hay những người đối lập được. Đại khái là thế.
Mà tớ cũng chỉ là một độc giả, nhưng tớ nghĩ khác bạn đấy, bạn đừng bảo tớ là tinh tướng nhé. Nếu tớ bảo Lolita là một cuốn khó đọc, nhưng bạn nghĩ nó đâu có khó đọc đâu, thì cũng là việc của bạn thôi.
Tớ ủng hộ bác DT là vì tớ không đi theo quan điểm dịch là phải nôm na, diễn giải hết cho mọi người cùng hiểu. Sách cũng như phim, như nhạc, như tranh hay thậm chí như truyện tranh. Mỗi tác phẩm có độc giả riêng của mình. Cách dịch của bác Tường, cá nhân tớ cho là hợp với Lolita. Đặc biệt là những đoạn miêu tả sự rối bời của Humbert Humbert khi chỉ muốn thủ tiêu bà mẹ để có được cô con, rất DT, rất Nabokov. Tớ rất thích. Thế nhưng tớ không tinh tướng đâu, tớ thề. :))
09:43 SA 05/05/2012
Phòng thí nghiệm Lolita
Đọc các bài vừa post ở đây, muốn nén tiếng thở dài mà không được.
Nếu những người ồn ào trên này mà chịu khó đi mua sách thì chắc dịch giả cũng được trả tới 250 triệu đấy. Chỉ có điều, có những kẻ đến việc cái lỗi nào nằm trong bản dịch nào cũng không rõ, không cần đọc sách mà đã ném đá ầm ầm lại cứ lo lắng cho số phận nền dịch thuật nước nhà thay vì đi mua sách. Quả là nẫu. Ngành xuất bản nếu có được một thị trường là những người thực sự đọc, thực sự yêu thích sách chứ không phải chỉ ồn ào, to miệng thì chắc đã phát triển lắm rồi. Dân số đứng thứ mười mấy về độ đông trên thế giới, thế mà số bản trên mỗi đầu sách bán ra thì ít ỏi đến bàng hoàng. Tự nhiên lại mơ tới việc người ta đọc sách khắp nơi như tôi từng nhìn thấy ở Nhật Bản. Khi ấy, không chỉ các dịch giả kém cỏi sẽ không có cửa để dịch sách, mà ngay cả những kẻ dốt nát, tát nước theo mưa cũng không thể nói được gì cả. Chỉ trong một xã hội nhiễu nhương, những em như em A.A, đã nói sai lại còn bảo người ta vu khống vẫn tiếp tục hò hét và được khen hay, còn những người như CVD hay DT, đã cố nhận lỗi hay nhún mình vẫn còn bị coi là kênh kiệu.
Chắc phải giải tán cả cái ngành xuất bản này mất thôi.
Thế nên, càng ngẫm càng đau lòng mà thôi. :) Các bạn dịch sách thôi cứ quay về mà dịch sách, việc ai người đấy làm đi ạ. Còn bản thân tôi, giờ tôi quay về tập trung với việc đọc sách. Yêu sách thì đọc sách, thấy dịch còn kém thì đọc tiếng Anh, tiếng Pháp chứ tranh luận mãi, rồi lại quay về chuyện chửi người này ngu, người kia dốt thì thật là lãng phí thời gian lắm.
09:30 SA 05/05/2012
Phòng thí nghiệm Lolita
Tuy bạn vedephoangda hỏi bạn Mar, nhưng tôi xung phong trả lời. Một bản dịch không bao giờ có khái niệm chính xác và hoàn hảo 100%. Thế nên, khi bác Dương Tường nói có vài chục lỗi sai thì chẳng qua là cách nói của một người biết mình biết người, thể hiện cho đức tính khiêm nhường của bác ấy. Và cái lỗi ấy, có phải sai hay không, hay chỉ là chuyện bác ấy chưa ưng, cần phải sửa thêm cho hay hơn còn phải bàn.
Và chuyện rõ ràng đơn giản hơn là những chỗ các bạn đang chỉ ra là sai có thuộc nhóm bác Tường cho rằng dăm chục lỗi sai kia không, chỉ có bác Tường mới trả lời được. Bạn Mar bạn ấy không thấy sai, bạn ấy có quyền nói. Không phải vì bác Tường bảo sách tôi dịch có dăm chục lỗi sai, thì mặc nhiên cái lab lab kia cũng là sai được.
Chuyện này cũng giống như bạn bảo cái nhà này có dăm chỗ cần sửa, không có nghĩa là người khác mặc định được ngay chỗ sửa phải là cái cửa ra vào. Bởi có khi bạn và rất nhiều người khác thấy cái cửa ấy đẹp rồi.
05:06 CH 04/05/2012
Phòng thí nghiệm Lolita
Các bạn cứ tranh cãi là rơi vào bẫy của bạn A.A đấy. :)) Bạn ấy đang chờ có cái gì hay, giật gân để tung tiếp đòn lên một tờ báo Việt Nam Ngày Cũ nào đó cho mà xem. Phải hông, bạn A.A?
(Mình đang bắt chước bạn yesterday bày tỏ tình yêu với bạn A.A thôi) :))
03:44 CH 03/05/2012
Về vấn đề sáng tạo trong dịch thuật
Cảm ơn cả hai bạn. Dù thế nào thì tôi cũng đã có những thông tin hay. :)
08:01 SA 02/05/2012
f
funn
Bắt chuyện
752Điểm·0Bài viết
Báo cáo