(Bảo vệ người tiêu dùng) -
Tiêu Phong (Theo Tầm Nhìn)
Nhiều nhân viên làm việc lâu lăm tại công ty bánh kẹo Kinh Đô khẳng định hàng nghìn quả trứng có dòi được sử dụng làm nguyên liệu.
Công ty Bánh kẹo Kinh Đô Miền Bắc, địa chỉ Km 22, thị trấn Bần, Hưng Yên (một công ty trực thuộc Công ty Cổ phần Kinh Đô) từ lâu được biết đến là thương hiệu nổi tiếng của Việt Nam trong lĩnh vực sản xuất bánh kẹo.
Gần đến ngày Tết Trung thu, công ty Kinh Đô Miền Bắc tuyển hàng nghìn công nhân thời vụ để đáp ứng kịp nhu cầu thị trường trong những ngày sắp tới.
Tuy nhiên, từ đây một sự thật khác đã được hé lộ khi các công nhân lâu năm trong nhà máy khẳng định nhiều năm qua Kinh Đô sử dụng nguyên liệu bẩn sản xuất bánh bán cho người tiêu dùng.
| Người công nhân khẳng định, hàng nghìn quả trứng làm nhân bánh tại Kinh Đô xuất hiện dòi bọ vì bảo quan không đúng cách trong khi vận chuyển. |
| Anh Tùng - công nhân làm việc lâu năm tại nhà máy Kinh Đô - Hưng Yên khẳng định đó là những quả trứng bẩn. |
| Không chỉ có trứng mà cả nước sử dụng tại công ty sản xuất bánh Kinh Đô cũng có mùi khó chịu. |
| Nguyên nhân của việc phải sử dụng nguyên liệu bản là do công ty muốn tranh thủ bán được nhiều hàng trong dịp Tết Trung thu. |
| Hơn một nửa hàng hóa bánh kẹo Kinh Đô bán cho người tiêu dùng đều sản xuất từ nguyên liệu bẩn. |
| Những quả trứng lăn lóc dưới nền nhà được công nhân vô tư nhặt lên. |
Video công nhân tiết lộ sự thật sản xuất bánh kẹo Kinh Đô:
Tiêu Phong
08:33 SA 18/09/2015
c
Câu chuyện con ruồi trong chai nước Dr. Thanh của Tân Hiệp Phát đến giờ vẫn còn âm ỉ, suy cho cùng đó là yếu kém nội bộ về mặt truyền thông của Tân Hiệp Phát, và một phần đóng góp nữa là căn bệnh "ăn theo", bầy đàn và tính trục lợi của nhiều người chúng ta. Con ruồi, hay dây chuyền sản xuất của Tân Hiệp Phát... cũng chỉ là bức bình phong.
Mình có một cái may mắn là được làm trong lĩnh vực sản xuất nguyên liệu thực phẩm, nên cũng có một chút cái nhìn về quy trình sản xuất.
Quy trình sản xuất
Trước hết để kể với mọi người: Thời đại người Việt Nam "nghèo khổ", chỉ cần có cái ăn là tốt, đã qua từ lâu lắm rồi. Hơn ai hết các nhà sản xuất trong ngành thực phẩm là người hiểu rõ nhất, đơn giản bởi vì: họ là người làm kinh doanh. Qua hàng chục năm, càng nhiều vụ bê bối trong An toàn vệ sinh thực phẩm đến đâu, Bộ Y Tế càng bị dân chúng la ó đến đâu, thì doanh nghiệp sản xuất lớn càng bị siết chặt đến đó.Chưa ngành nào, và thời điểm nào, trở nên nhạy cảm trong mọi quy trình từ giấy tờ đến sản xuất và phân phối như ngành thực phẩm hiện nay.
Công thức cơ bản của quy trình sản xuất thực phẩm tại các nhà máy nói chung như sau:
1. Công thức định mức, nói nôm na là công thức làm ra món thực phẩm đó, được nghiên cứu và biên soạn ra từ bộ phận R&D. Đây chính là tối mật kinh doanh của các doanh nghiệp, là đại diện của sản phẩm thực tế được tái hiện trên tờ giấy.
2. Công thức định mức này (kèm theo với sản phẩm làm mẫu) phải được đăng ký kiểm duyệt, được cấp Hồ sơ công bố hợp quy (phù hợp tiêu chuẩn Việt Nam), do các đơn vị phòng lab sinh-hóa-lý được Bộ Y Tế cho phép chứng nhận.
3. Khi đưa vào sản xuất theo công thức, nguồn nguyên vật liệu đầu vào mua từ nhà cung cấp khác cũng phải đi kèm với các Hồ sơ công bố tương tự như trên. Nếu nguyên liệu đầu vào khi nhập kho mà không có Hồ sơ công bố, bản thân doanh nghiệp sẽ bị "làm phiền" và thậm chí là "sách nhiễu" từ các thanh tra y tế, với lý do: nguyên liệu không rõ nguồn gốc, không đảm bảo an toàn, v.v...
4. Nguyên vật liệu đầu vào sẽ đưa qua bộ phận QC (Quality Control - kiểm soát chất lượng) để kiểm soát bằng mắt và bằng máy. Đây là bộ phận cực kì quan trọng, và nếu nhà máy thực phẩm nào không có bộ phận này xem như là khỏi làm ăn gì nữa hết.
5. Vào quy trình sản xuất, thông thường nhân viên sản xuất phải đi qua khu vực vệ sinh tay chân, mặc đồ bảo hộ, các thiết bị cá nhân, vòng vàng trang sức đều bị cấm, tóc phải buộc bao lại để tránh tóc rớt vào thực phẩm, tương tự vậy đối với khẩu trang, găng tay. Nói một cách dễ hiểu: 80% các vật dụng bảo hộ nhân viên sản xuất, thực ra là để tránh dị vật rơi vào mẻ sản xuất là chính, bên cạnh tác dụng bảo vệ cơ thể người.
6. Quy trình sản xuất thực phẩm thì còn tùy vào mức độ đầu tư của nhà máy, có thể là: thủ công, bán thủ công, tự động hoàn toàn (khép kín). Tuy nhiên về cơ bản của một nhà máy thực phẩm: các cửa ra vào đều có tấm rèm nhựa trong rất nặng, chỉ có người dùng tay đẩy được chứ côn trùng tuyệt nhiên không thể lọt; quạt gió chỉ hút một chiều; sơn của vách, tường, sàn... đều phải là loại sơn phủ dành cho ngành thực phẩm, và bịt khá kín các khe hở. Bên cạnh đó nhà máy còn phải được thanh trùng thường xuyên nhằm tránh khu vực sản xuất nhiễm vi sinh.
7. Thành phẩm sau khi ra, bắt buộc phải đi qua bộ phận QC một lần nữa để kiểm soát từng mẻ một. QC vừa kiểm soát bằng mắt các lô hàng, vừa lấy vài mẫu thử ra để kiểm tra vi sinh. Sau khi kiểm tra xong hết mới chuyển thành phẩm ra kho.
Với một quy trình như trên qua 2 lần QC, có thể khẳng định người ta kiểm soát để đảm bảo đến cái "con vi sinh" (mà mắt thường không thể thấy) còn không lọt vào được (thật ra ở mức độ cho phép), huống gì đến một con ruồi hay thậm chí mới đây là vụ 5 con ruồi trong cùng 1 chai???
(Ảnh)
Ai đó có thể cho rằng quy trình trên có thể đã không được tuân theo, và rằng thanh tra có thể bị hối lộ. Mình hoàn toàn đồng ý với điểm này, tuy nhiên đó sẽ không phải là ở một tập đoàn lớn như Tân Hiệp Phát.
Có một câu nói thế này:
Cam kết không phải là trường tồn, chỉ có lợi ích mới là mãi mãi
Xét về lợi ích thì việc hối lộ thanh tra đối với Tân Hiệp Phát là một hành động "ngu xuẩn" so với việc tự hoàn thiện mình cho thật tốt. Lý do đơn giản bởi vì: Tân Hiệp Phát quá lớn và quá nổi tiếng. Một lần hối lộ thanh tra, Tân Hiệp Phát sẽ tự biến mình thành cái MỎ VÀNG khổng lồ cho các bác thanh tra nhào vô xâu xé và hoạch họe. Điểm ức chế nhất của một người hối lộ (mà mình tin là các bạn đọc bài này đều từng trải qua với các chú CSGT): đã cho tiền mà còn bị nó lên mặt hoạch họe làm cha người ta. Trong khi đó đầu tư thật tốt quy trình, Tân Hiệp Phát vừa được cái tiếng chất lượng, gương mẫu, lại chẳng có thằng ma nào ho he được mỏ vàng của họ.
Chưa kể, thanh tra nhà nước thì còn có thể hối lộ, nhưng các đơn vị cấp chứng nhận ISO 9001:2008, HACCP như tập đoàn Tuv Nord, Bureau Veritas... thì không. Nguyên tắc cơ bản của ISO là: văn bản hóa, chính thức hóa, hệ thống hóa toàn bộ quy trình trong tổ chức, và cam kết thực hiện theo nó. Các đơn vị này sẽ tái kiểm tra thường xuyên các doanh nghiệp đang được họ chứng nhận ISO, HACCP để xem xét sai phạm và quyết định tiếp tục cấp chứng nhận hay không. Đối với những nhà máy lớn, việc này căng thẳng, phức tạp và tốn nhiều thời gian còn hơn là thanh tra nhà nước, đến nỗi nếu đạt được chứng nhận ISO, HACCP, họ tổ chức ăn liên hoan rất lớn và bỏ cả đống tiền PR điều đó đến công chúng. Tân Hiệp Phát đều đạt được các chứng nhận trên và vẫn đang duy trì.
VẬY CON RUỒI TỪ ĐÂU RA?
Quy trình sản xuất là thế, nhưng Tân Hiệp Phát không thể đảm bảo những gì nằm ngoài quy trình này, trong đó bao gồm rất nhiều khâu nằm ngoài sự kiểm soát chất lượng của Tân Hiệp Phát (lưu kho ngoài, cảng, hệ thống phân phối, đại lý, v.v...). Và như kết luận điều tra: hầu hết các sự việc đều có tác động lực từ bên ngoài (nắp chai đã bị mở và đóng lại).
Thậm chí chúng ta không thể bỏ qua cả những giả thiết mang tính "trinh thám" như: có nhân viên nào đó do đối thủ cài vô nhằm phá hoại dây chuyền bằng mọi giá.
TÂM LÝ BẦY ĐÀN VÀ HÔI CỦA
Nếu để ý một chút, không khó để nhận ra làn sóng tố ruồi và đòi hỏi điều gì đó, sau phát súng đầu tiên là con ruồi nửa tỷ. Tâm lý "ăn xổi ở thì" có mặt ở rất nhiều người trong xã hội chúng ta, đặc biệt là những khu vực lao động, bình dân, bởi vì"cơ hội có thể ngon ăn thế, chỉ có thằng dở hơi ấm đầu mới bỏ", mà bỏ qua ý thức về đạo đức nhân bản của con người trong hành động. Ấy thế mà hầu hết các vụ việc báo ruồi này nọ đều đến từ những khu vực bình dân, hơn là những khu vực ý thức cao hơn. Chuyện này lại gợi nhớ đến mấy vụ hôi bia trên xe bị lật, hôi của từ những người bị bung bọc tiền, hôi "lì xì" của chương trình tặng tiền đầu năm khi giao dịch của các ngân hàng, những trò chơi giựt hụi và giựt cô hồn, v.v...
Tâm lý bầy đàn còn đến từ sự thiếu thông tin và thiếu kiến thức của công chúng, đặc biệt là khu vực giới trẻ, nên khi chưa rõ chân tướng thế nào đã vội phát động tẩy chay, viết những bài miệt hạ, hay kêu gọi Tân Hiệp Phát "buông tha nạn nhân" là người "tố cáo". Mình không phản đối hành động của mọi người, nhưng hãy là người "phản đối" thông minh, bởi vì mình cực kì ghét những luận cứ không có minh chứng xác thực và hô hào theo phong trào mà thực ra chưa hiểu gì về ngọn ngành.
KẺ MỈM CƯỜI
Thật không quá khó khăn để nhìn ra những người đang rung đùi ngồi xem Tân Hiệp Phát vùng vẫy trong vũng bùn, đó chính là: các tập đoàn nước giải khát nước ngoài. Trong khi đó, Tân Hiệp Phát có thể được xem như là doanh nghiệp của người Việt Nam duy nhất trong cả nước dám "chơi tay đôi" với những đại gia beverage như Coca-Cola và Pepsi tại thị trường Việt.
Miếng bánh beverage ở Việt Nam chia làm 3 phần cơ bản bằng nhau như sau: Nước có ga, Trà xanh đóng chai, và Nước suối (tinh khiết, khoáng, v.v..); còn lại các món nước khác đóng góp rất nhỏ và không đáng kể. Trong 1/3 thị trường Beverage mà trà xanh đóng chai đang nắm giữ, Tân Hiệp Phát chiếm đến hơn 60% thị phần.
(Ảnh)
Tuy nhiên gã khổng lồ người Việt đó lại không có nhiều kinh nghiệm về truyền thông và xử lý khủng hoảng truyền thông như các tập đoàn đa quốc gia. Đó chính là lỗ hổng dẫn đến tình hình ngày hôm nay. Mở cửa nhà máy là một bước đi đúng đắn của Tân Hiệp Phát và cũng là bước đi can đảm, vì nhà máy thường chứa nhiều bí mật công nghệ dẫn đến thành bại, chứng tỏ quyết tâm muốn "phục hồi danh dự" của họ.
Có thể bạn không bao giờ muốn dùng hàng của Tân Hiệp Phát nữa, đó là quyền tự do của bạn, và là kết quả cho sự yếu kém về truyền thông của Tân Hiệp Phát, họ đáng bị như thế. Tuy nhiên mình mong là bạn, những ai đã đọc đến đây, đừng chỉ lên mạng nghe tin tức (mà phần nhiều trong đó không rõ thực hư) rồi hòa mình theo dòng "tẩy chay" không biết suy nghĩ, mà giết chết một doanh nghiệp mạnh đại diện cho thương hiệu Việt. Hãy thôi những bài cười mỉa hùa theo "công lý thiếu thông tin" và tỉnh táo tìm hiểu câu chuyện đầu đuôi.
Nam Nguyễn
https://www.linkedin.com/pulse/t%C3%A2n-hi%E1%BB%87p-ph%C3%A1t-b%C3%A0i-h%E1%BB%8Dc-%C4%91i%E1%BB%83n-h%C3%ACnh-cho-ng%C3%A0nh-nh%E1%BA%A1y-c%E1%BA%A3m-t%C3%A2m-nam-nguy%E1%BB%85n