Em nghĩ ngược lại chị ạ, em hiểu ý chị rõ hơn là chị hiểu ý em đấy. Chị đưa ra một hiện tượng mà chị thấy ở châu Âu – hiện tượng dân Hồi hiểu “thoáng” về kinh Koran – và hy vọng đây sẽ là giải pháp cho tình trạng xung đột hiện tại. Chị không đồng ý việc em và một số bạn nữa chỉ ra sự man rợ của câu chữ trong kinh Koran bởi vì chị sợ điều ấy sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến viễn cảnh chung sống hoà bình nhờ hiểu “thoáng” kinh Koran mà chị mong muốn.
Em đánh giá cao thiện ý của chị đối với dân Hồi. Nhưng em không đồng ý với giải pháp đó, vì nó nửa vời, không căn bản. Lý do thì em nghĩ em đã trình bày đủ:
Một là, cách hiểu “thoáng” ấy nó không hề được quy định bởi văn bản, và vì thế, không thuyết phục. Mà đã không thuyết phục thì ai dám đảm bảo rằng đấy sẽ là cách hiểu lâu dài và phổ biến? Chính chị cũng thấy là nhiều đoạn trong Koran hiểu literally là rất phản tiến bộ, vậy chị có thấy cách hiểu literal đó chính là cách hiểu phù hợp nhất, có cơ sở nhất không, vì toàn bộ cuốn kinh đều mang tinh thần chung đó? Một bên là cách hiểu gượng ép không thuyết phục, một bên là cách hiểu rất có cơ sở, rất thuyết phục, chị thấy cái nào dễ phổ cập hơn?
Hai là, cứ cho là có nhiều người hiểu Koran “thoáng” và họ rất tử tế đàng hoàng, nhưng đấy là vì bản chất của họ tử tế sẵn và điều đó dẫn đến việc họ MUỐN hiểu Koran như thế, chứ không phải vì Koran có nghĩa như thế. Khổ nỗi cái bản chất tử tế đó chỉ là tài sản riêng của một vài người, còn cái tài sản chung mà cộng đồng Hồi share với nhau lại chính là món Koran cơ. Bao nhiêu cái gương khủng bố nhãn tiền sờ sờ ra đó, các bạn lại tuyên bố xanh rờn là làm theo Koran, chờ luật pháp xử lý thì có khi được vạ má đã sưng vều ấy chứ.
Ba là, không nên đánh đồng chuyện tìm hiểu và kiểm nghiệm về bản chất kinh Koran với chuyện “đàn áp” tôn giáo. Ai đàn áp ai ở đây? Chuyện phân tích mặt trái mặt phải của một đối tượng bất kỳ như Koran chẳng hạn, là thao tác bình thường của những tư duy tỉnh táo. Việc thừa nhận Koran có những điểm lỗi thời không có nghĩa là bỏ đạo, nó chỉ cho thấy tín đồ có năng lực tự tách khỏi chính đức tin của mình để đánh giá, mà từ góc độ nào đó, hành động này chứng tỏ sự trưởng thành của đức tin. Tại sao người ta có thể yêu cầu dân Christian phân tích rạch ròi Kinh Thánh của họ relevant chỗ nào irrelevant chỗ nào trong thời buổi hiện nay mà với dân Hồi thì không? Chẳng lẽ vì bên này chịu cho người ta “đàn áp” còn bên kia không chịu? Đơn giản tại bạn Hồi dữ hơn, hỏi cái là bạn cho ăn bom nên muốn giữ mạng thì né ra đi. Còn bạn Christianity đã trải qua thời kỳ lửa thử vàng rồi, giờ rất là bình tĩnh nên cứ yêu cầu thoải mái bạn chẳng xách dao chém đâu hehehe.
Cuối cùng, việc họ tin tưởng vào ý nghĩa “thoáng” ở trên là chuyện của họ, việc đánh giá niềm tin ấy có cơ sở và có vững chắc hay không thuộc quyền nhận định của chúng ta. Có hai thái độ em nghĩ phải phân biệt cho rõ ràng ở đây: bao dung tôn giáo và né tránh tôn giáo.
Bao dung ở chừng mực ta không bĩu môi hay nhăn nhở cười khi thấy họ đội Koran lên đầu rồi bảo đấy là lời của thánh thần, là chân lý vĩnh cửu. Nhưng nếu tự khoá đầu óc mình lại, miễn đánh giá miễn bình luận một cách khoa học và logic về văn bản Koran và những diễn giải Koran của họ, chỉ vì sợ họ nghe thấy sẽ nổi giận, thì gọi là né tránh. Hay chính xác hơn, là khiếp nhược.

Chị bepnhaminh,
Em đã đọc kỹ link chị đưa, và đã nghĩ đến những trường hợp người ta có thể hiểu văn bản rộng hơn, khác hơn ý nghĩa literal của nó, ví như công án thiền “Phùng Phật sát Phật, phùng tổ sát tổ” chẳng ai đi hiểu là phải cầm dao giết Phật thật. Vì vậy em đã đọc lại kinh Koran thật cẩn thận để xác định có thể hiểu như thế được hay không. Thì thấy như thế này:
1. Hai trường hợp này hoàn toàn khác nhau. Công án thiền phải được hiểu trong context chung của tinh thần “giáo ngoại biệt truyền, bất lập văn tự” mà sư tổ Bồ đề đạt ma đã đưa ra ngay từ đầu, vì vậy cách hiểu literal là vô lý và vô nghĩa. Còn kinh Koran, không những sự thù hận đối với unbelievers nó đậm đặc từ đầu đến cuối, mà còn chi chít những chi tiết hướng dẫn cụ thể phải “thịt” người ta như thế nào (không trích lại vì quá gớm). Tinh thần chung của kinh Koran là cho dân unbelievers là ở level thấp kém, dưới mức con người, nên nếu không “nâng” họ lên bằng cách cải đạo cho họ được thì cứ thịt tuốt, thánh Allah ok hết và sẽ tưởng thưởng ngon lành cho hành động đó (có nói rõ là thưởng bằng virgins đàng hoàng luôn ak ak). Trong tinh thần chung bao trùm nguyên bộ kinh như thế, cách hiểu “thoáng” mà chị nói ấy rõ ràng là không có cơ sở văn bản, hay nói thẳng ra là gượng ép. Cách hiểu đó không được văn bản quy định (văn bản kinh Koran nó đâu có mở đến thế), mà nằm ở sự áp đặt của người diễn giải. Có vẻ đây là sản phẩm của những thầy tu muốn “xơi cả hai mâm”, vừa muốn giữ nguyên sự tôn kính đối với Koran vừa muốn dung hoà nó với tinh thần dân chủ phương Tây, mà khổ quá hai cái này vốn dĩ nó đánh nhau như chuột với mèo mà giờ muốn hai bạn ôm nhau hun nhau chụt chịt rồi live happily ever after thì có challenging người ta quá đáng lắm không?
2. Bất kỳ tư tưởng nào của con người cũng đều chịu những ràng buộc, rào cản của thời đại sinh ra nó. Chẳng ai bắt buộc cái ông Muhammad sống từ thời nảo thời nào phải suy nghĩ tư duy nhân văn như người hiện đại hết, nhưng người hiện đại mà đứng nguyên xi không nhúc nhích ở trình độ văn minh của ông Muhammad mấy ngàn năm trước thì thiệt là quá nhọ cho người ta và quá nhục cho trí tuệ nhân loại. Tại sao ông Dostoevski tín đồ Chính thống giáo Nga có thể chất vấn toàn bộ lịch sử của giới tăng lữ, cho đó là nô dịch hoá nhân loại, mà dân Hồi không thể thừa nhận rằng Koran đã lỗi thời? Thừa nhận như thế có gì là báng bổ đâu, vì Koran đúng là sản phẩm của thời tiền dân chủ mà? Tại sao phải đi cố công chứng minh rằng cái sản phẩm đó nó cũng phù hợp với dân chủ hiện đại làm chi cho khổ, mà vừa khổ mình lại vừa chẳng thuyết phục được ai?
Mà nói cho cùng, chỉ có một con đường duy nhất để một tư tưởng bất kỳ nào đó đảm bảo được giá trị của nó qua thời gian: đó là hãy để cho người ta kiểm nghiệm đi, đừng khăng khăng mình là chân lý bất chấp thời gian bất chấp mọi hoàn cảnh nữa. Quá trình kiểm nghiệm có thể nghiệt ngã, có thể đau đớn, nhưng chỉ có qua đó thì những giá trị đích thực mới được chắt lọc và bảo tồn. Chị có đồng ý với em không?

Em cũng tò mò search kinh Koran ra đọc, trời ơi ta nói, tín ngưỡng của họ với những giá trị phương Tây nó trái ngược, loại trừ nhau hoàn toàn như thế này thì yêu cầu tôn trọng, chung sống hoà bình là yêu cầu hơi xa xỉ, đối với cả hai bên. Nếu có những người Hồi giáo ôn hoà, thì phải là những vượt qua được gánh nặng của cái món Koran này, mà làm sao người ta đảm bảo được điều này khi họ vẫn cầu nguyện liên tục và thành kính mỗi ngày?
Giờ thì em hiểu tại sao bọn IS lôi kéo được nhiều người như thế, kể cả những người được phương Tây cưu mang. Đó là vì họ thực hành gần như literally những lời răn trong Koran.
4:56. Those who reject Our revelations-We will scorch them in a Fire. Every time their skins are cooked, We will replace them with other skins, so they will experience the suffering. God is Most Powerful, Most Wise. :-&
8:12. Your Lord inspired the angels: "I am with you, so support those who believe. I will cast terror into the hearts of those who disbelieve. So strike above the necks, and strike off every fingertip of theirs. :-&
9:5. When the Sacred Months have passed, kill the polytheists wherever you find them. And capture them, and besiege them, and lie in wait for them at every ambush. But if they repent, and perform the prayers, and pay the alms, then let them go their way. God is Most Forgiving, Most Merciful. :-&
Đọc mấy chương đầu thôi, không đọc tiếp nữa, ớn óc quá.

Bạn bepnhaminh có chồng là người Hồi đúng không? Hoặc chí ít có người thân liên quan đến đạo Hồi mới có lối tuyên truyền kiểu đó. Đây không phải là lần đầu tôi gặp cách nói chuyện kiểu đó, đây là lần thứ n, và n-1 lần trước là từ những người hoặc đạo Hồi hoặc có liên quan đến người Hồi. Nếu đúng thì tôi thấy bạn nên thuyết phục những người quen mà còn giữ tư tưởng phải tôn trọng niềm tin tín ngưỡng (kiểu như không được chỉ cái sai của Hồi giáo...) của bạn thay đổi tư tưởng vì tương lai cho chính họ lẫn con cháu họ hơn là cố gắng biện hộ cho họ.
Bạn nói đúng một phần kiểu như không phải người đàn ông Hồi nào cũng đánh phụ nữ nhưng không đi sâu vào bản chất, ngày xưa vua chúa Hồi cũng có những người không đánh đập mà đối xử lịch thiệp với phụ nữ. Nhưng tại tầng lớp bình dân phụ nữ như một cỗ máy đẻ, nô lệ không hơn không kém.
Ngày nay, dù cố diễn giải nhưng tệ nạn bé gái bị cắt âm vật, đàn bà bị ném đá đến chết vì tội ngoại tình (họ ngoại tình thật thì cũng có thể hiểu, đằng này cái sự "ngoại tình" ở nhiều vụ án nó rất quái đản, thiếu chứng cớ và đầy sự vu khống), trích dẫn kinh Koran để thánh chiến vẫn diễn ra rầm rộ và người ta nhân danh tôn giáo để làm điều đó nên bạn đừng đánh lận con đen là dù tôn giáo khác hay nghèo đói, lạc hậu vẫn làm điều đó (họ có làm nhưng không nhân danh tôn giáo như Hồi giáo).
Giới lãnh đạo Hồi giáo nói thẳng ra nhiều người muốn bỏ kinh Koran nhưng không dám công khai, ngày nay chính tổng thống Ai Cập Abdel Fattah el-Sisi đòi chính dân Hồi phải có một cuộc cách mạng tư tưởng nhưng ông ta vẫn chưa thành công. Ngay cả tín hiệu về cuộc thắng thể của chủ nghĩa thế tục tại Tunisia vẫn giậm chân và đang có nhiều vấn đề bên trong, thánh đường bị đóng cửa vì tuyên truyền tư tưởng cực đoan (tức trích dẫn đúng kinh Koran) không giải quyết tận gốc được. Thổ Nhĩ Kỳ thì Erdogan đi theo con đường kêu gọi sự ủng hộ từ đám islamist để củng cố quyền lực. Tôi chưa thấy điểm sáng thực sự thế giới Hồi giáo.
Ngày nay nhiều nơi có những người đang cố diễn giải lại kinh Koran như bạn nêu nhưng bạn có thấy cách diễn giải ấy gượng ép hay không? Cũng như một người diễn giải từ "đánh" thành "đánh yêu" thì điều đó không giúp giải quyết vấn đề cốt lõi. Như tôi nói, họ phải có một cuộc cách mạng tư tưởng dám chống lại tư tưởng toàn trị tuyệt đối tôn giáo, không là họ sẽ mãi nội loạn và đói nghèo, kém phát triển.
Bạn nào muốn thực sự tìm hiểu đạo Hồi thì nên biết rõ nguyên nhân cốt lõi tại đâu. Châu Âu nhờ dám nói cái sai của Thiên Chúa Giáo (chứ không phải diễn giải lại nó) mà mới có ngày hôm nay. Đạo Hồi chưa đi đến bước đó, mà có lẽ trong tương lai cả thế kỉ cũng khó đi đến bước đó.
Về mặt thế giới, nó lại đang càng cực đoan hơn trong những năm gần đây khi luật Sharia lỗi thời được áp dụng ồ ạt, tôi chẳng mấy lạc quan về tôn giáo này. Những người theo đạo Hồi là nạn nhân của chính tôn giáo của họ nhưng một số rất đông trong họ không dám và vẫn bị tẩy não mỗi ngày nên chẳng dám phủ nhận nó.

Bạn xanthippe nhìn đời màu hồng quá!
Chả phải tự dưng mà bao ng trên cái thế giới này ko có thiện cảm với dân Hồi giáo. Bạn thử ngẫm xem có bao nh cuộc bạo loạn, thánh chiến, khủng bố do ng đạo Phật hay đạo Thiên Chúa, ... gây ra? Hay chỉ toàn xuất phát từ ng Hồi giáo?
Vấn đề nữa là dân Hồi giáo có đức tin rất mãnh liệt vào tôn giáo của họ, chính vì thế nên tôn giáo nó lấn át hết cả dân chủ, tự do.
Chỗ mình ở có khá nhiều dân Somali (Phần Lan nhận tị nạn Somali khá nhiều), dân bản địa họ ko ghét nhưng mà họ tránh, vì cung cách sinh hoạt của những ng này khác ng, lắm khi gây phiền toái: hơi tí ầm ĩ, cãi nhau, choảng nhau, phụ nữ trẻ em thì đi đâu đi hàng đoàn, một lũ trẻ con bám theo, vào siêu thị léo nhéo í ới ko khác j khách du lịch TQ, lật bới đồ lung tung xong vứt bừa bãi, ăn uống cũng bừa bãi, chưa kể có hoạt động chung j đó thì cũng chả qtâm tới các quy định cộng đồng đâu ạ. Mà phụ nữ thì đẻ rất nh xong cũng ko đi làm đi học cái j chỉ ở nhà nhận tiền trợ cấp thôi.

Lần đầu tiên thấy mận to như vậy! Bởi vậy ít khi nào mua trái cây ngoài đường, sợ chết đi được! Bọn khựa chắc nó cũng chẳng dám ăn, để đanh bán cho mình thôi!

Chừng nào mà còn NT3 và Ngoại tình thì một xã hội đề cao đạo lý biết hướng tới những giá trị sống tốt đẹp sẽ còn lên án , dè bỉu ngoại tình và NT3.
Chúng tôi lên án ko phải vì mong chấm dứt NT hay NT3, mà chỉ là vì muốn hướng tới nhứng giá trị sống tốt đẹp, Vì ko muốn bàng quan với cái xấu.
quan trọng hơn, là muốn đặt mọi việc đúng vị thế của nó. Đã làm NT3, ngoại tình, thì đừng nên treo cái biển hiệu Đạo đức, nền nếp gia phong vv.