Theo mình thì việc mang 1 số người có học hàm GS hay học vị TS ra để so sánh với việc có hay không nhiều bằng sáng chế là 1 chuyện hơi lãng xẹt. Mời các bạn đọc bài báo này để hiểu hơn: http://tiasang.com.vn/Default.aspx?tabid=110&CategoryID=36&News=5976.

Đọc cái tiêu đề đã muốn chửi lều báo, được thêm cái nữa là trong cái topic này lắm mẹ ác khẩu vl nên càng khiến người ta hiểu sai lệch ý nghĩa của việc thành lập cái viện này cũng như cơ chế hoạt động của nó. Thực ra cái con số 651 tỉ là tổng kinh phí cho chương trình trọng điểm phát triển toán học cả nước trong kế hoạch 11 năm 2010-2020 chứ không phải là chỉ tập trung đầu tư cho viện nghiên cứu cao cấp (VIASM). Phát triển ở đây là từ cấp phổ thông lên đến ĐH rồi nghiên cứu chứ không phải là chỉ riêng nghiên cứu đâu nhé, lều báo tìm hiểu thông tin không kỹ nên đánh đồng luôn là 651 tỉ đầu tư cho VIASM nhưng thực ra không phải là như thế. Bản thân VIASM - 1 trong 7 đề án trong chương trình 2010 - 2020, được đầu tư khoảng một nửa cái con số 651 tỉ kia tức là khoảng 300 tỉ trong vòng 10 năm, từ khi thành lập đến nay theo con số chi phí hàng năm được public trên trang chủ http://viasm.edu.vn/?page_id=3801 thì mới chỉ giải ngân được khoảng 4 tỉ năm 2011 (phục vụ cho việc thuê, tu bổ địa điểm + mua sắm trang thiết bị + mua1 cái xe công cho NBC + ....) và dự kiến là 15 tỉ năm 2012, trong đó thì quá một nửa đã là kinh phí mời các GS nước ngoài với lại hỗ trợ nghiên cứu viên ở các trường ĐH đến làm việc chứ thực ra Ban lãnh đạo viện chẳng hề có lợi lộc hay bòn rút được đồng nào như nhiều người vẫn thường lầm tưởng một cách tai hại.
Mình có may mắn được làm việc ngắn hạn cũng như được phép thường xuyên lượn lờ đến đây ngay từ ngày mới thành lập sau khi anh Châu giành giải Fields nên mình biết, khác biệt với toàn bộ cái cơ chế cổ lỗ sĩ chậm cải cách với tham ô tham nhũng tràn lan từ các doanh nghiệp, tập đoàn cho đến các tổ chức nhà nước của VN thì toàn bộ kinh phí chi cho việc hoạt động của viện minh bạch đến mức gần như tuyệt đối, từ việc chi tổ chức hội thảo cho đến kinh phí mời các GS nước ngoài đến làm việc và hỗ trợ các sinh viên giỏi, nghiên cứu sinh và nghiên cứu viên từ các trường ĐH đều được kê khai hết sức rõ ràng và đều phải thường xuyên gửi báo cáo đến Bộ GD. Các mẹ bảo cái tiền đấy thì nên đầu tư xây dựng trường học, cầu cống, đường giao thông,...., thử hỏi xem 4 tỉ 1 năm, thậm chí là 15 tỉ trong năm nay thì xây được mấy cái trường, làm được mấy cái cầu, làm đường có được 1km không? Như riêng cái việc phân làn giao thông ở HN nhếch nha nhếch nhác chả ra làm sao mà tốn đến hai mươi mấy tỉ (trong đó chắc phải đến 1 nửa là vào túi các quan rồi nhỉ) thì vài tỉ cọc cằn của viện chẳng đủ xây cầu cho các mẹ đi đâu mà ngồi nguýt miệng nhé.

Toán lý thuyết là nghiên cứu những vấn đề sâu trong toán học ít có giá trị thực tiễn. Ví dụ như cả thế giới đua nhau giải bài toán Fermat đơn giản vì nó là 1 bài toán bí ẩn chứ ko ai rõ nó có giá trị thực tiễn gì cả. Có thể nó có giá trị thực tiễn nhưng ít nhất là sau đó vài trăm năm. Còn hiện tại toán lí thuyết đã đi xa so với sự phát triển của nhân loại cỡ 3-400 năm rồi.
Còn toán ứng dụng tức là toán kinh tế, toán xác suất, thống kê hay toán lập trình. Xin đơn cử toàn bộ nền công nghệ thông tin ngày nay xây dựng trên hệ nhị phân của Lebnitz từ thế kỉ 16, hay phép tính vi phân của Lebnitz được áp dụng ngày này cho các ngành kĩ thuật ứng dụng trong các ngành cơ khí, điện tử, xây dựng v....v
Tóm lại toán ứng dụng là áp dụng các lí thuyết mà người ta đã nghiên cứu ra cách đây vài trăm năm. Còn toán lý thuyết là nghĩ ra các lý thuyết toán cho vài trăm năm tới. Cái này nên để các cường quốc giầu mạnh nó làm tốt hơn. VN lo cho nền khoa học ứng dụng, thì tốt hơn là đi lo cho sự phát triển khoa học ở tầm thế giới như thế.

Bạn này chắc cũng phải dính dáng hay quan tâm ít nhiều đến math nên mới viết được ra mấy dòng này, tuy nhiên suy nghĩ của bạn mới chỉ ở bề nổi chứ về mặt bản chất thì rõ ràng là không ổn. Thực ra Toán lí thuyết (theoretical-pure math) và toán ứng dụng (applied math) có một ranh giới khá lờ mờ mà ngay cả những người làm nghiên cứu khoa học đôi khi cũng cảm thấy khó phân biệt được, trừ những cái ngành điển hình kiểu như number theory or algebra thì không nói nhưng mà nói đến prob hay opt thì ai dám bảo nó là toán ứng dụng? Bản thân nếu một người muốn làm applied math thì trước đó cũng đã phải học khá nhiều kiến thức liên quan đến pure math mà đôi khi nhưng người ở VN ta hay nhầm tưởng là người đó đang làm pure chứ không phải là applied. Nếu nói là VIASM CHỈ nghiên cứu về pure math thì chắc chắn là không đúng vì trong các chương trình của viện tổ chức trong năm nay thì đến 1 nửa là liên quan đến applied math, điển hình là chương trình hội thảo quốc tế về tính toán hiệu năng cao và tối ưu hoá tháng 3/2012 có sự góp mặt của chủ tịch + tổng thư ký Liên đoàn Toán học thế giới và chương trình chuyện biệt về học máy (machine learning) trong khoa học máy tính của GS. Hồ Quốc Bảo (JAIST - Nhật Bản) tháng 6 vừa rồi, cộng với việc đến quá một nửa các nghiên cứu viên đang làm việc hợp đồng ở viện làm về Lí thuyết Tối ưu và Học máy thống kê (chi tiết xem ở http://viasm.edu.vn/?page_id=75) thì đừng nói chắc như đinh đóng cột là VIASM chỉ nghiên cứu Toán lí thuyết bạn nhé, hay là bạn cũng cho rằng Tối ưu với thống kê học máy là Toán lí thuyết?
Pure math dù đi trước applied math nhưng để có được một sự phát triển bền vững thì vẫn cần phải đầu tư cho cả 2 thứ ấy đi song song với nhau và VIASM đang làm rất tốt nhiệm vụ mà nó được giao. Trong cái con số 651 tỉ kia có thể sẽ bị thất thoát hay tham nhũng ở đâu đó chứ chắc chắn 300 tỉ trong con số đó của viện Toán cao cấp sẽ không thể làm béo một nhóm nào đó như suy nghĩ của rất nhiều người. Và cũng hãy đừng đánh đồng viện Toán cao cấp với những tổ chức, tập đoàn nhà nước từng ngày từng giờ bòn rút của cải của nhân dân ở cái đất nước này.