Tình trạng viêm tắc tia sữa khá phổ biến ở những bà mẹ sinh con đầu lòng, biểu hiện của bệnh là hai vú cương cứng, rất đau, nóng, nhiều trường hợp còn bị sốt vừa hoặc sốt cao. Nếu để tình trạng này kéo dài không chữa trị kịp thời sẽ dẫn đến áp xe vú, người mẹ mất sữa. Với những bà mẹ trẻ, không gì tốt hơn là sự sẻ chia kinh nghiệm chân thành từ những người “đồng cảnh ngộ”.

- Đầu tiên, các mẹ mua cây bắp cải về, tách lấy từng lá, rửa sạch đi để ráo nước, có thể cắt bỏ bớt phần lá mềm đi, chỉ để lại phần cọng cứng thôi.
- Dùng phần cọng cứng của lá bắp cải hơ lửa cho thật nóng (càng nóng càng tốt).
- Cởi bỏ áo ngực, đắp lên chỗ bị tắc sữa một lớp khăn, nếu sợ nóng quá thì để vài ba lớp cũng được.
- Cọng cứng bắp cải đã hơ nóng đặt lên chỗ bị tắc sữa dùng tay day thật mạnh. Nóng lắm đấy, đau lắm đấy, nhưng các mẹ cố gắng phải chịu, mà không chịu được thì cứ khóc thoải mái. Nếu đệm nhiều lớp khăn thì bỏ dần ra nhé. Các mẹ nên lấy khăn để thấm sữa chảy, chảy càng nhiều nghĩa là sữa càng thông.
- Bớt nóng thì lại hơ rồi làm tiếp, lá héo thì thay lá khác. Nói chung là nguyên lý của việc làm này là dùng cái nóng làm tan chỗ vón cục.
Em xin chia sẻ 'bí kíp' đã học lỏm được, hi vọng chị em nào gặp phải 'sự cố' giống em thì sớm khỏi và cho bé ti một cách "sung sướng"!
Chúc các mẹ mau khỏi, các con mau lớn!
Chia sẻ của bạn Vương Thị Thu Trang (trangbishop@...)


- Mua lá bắp cải xanh, rửa sạch và để khô. Sau đó để vào tủ lạnh.
- Lấy bớt gân lá, quấn lá xung quanh bầu ngực, để hở đầu ti. Lá cải cần ôm sát bầu ngực và người mẹ cảm thấy lạnh vừa phải.
- Thay 30 phút/lần hoặc sớm hơn nếu lá héo.
- Kiểm tra lại bầu ngực thường xuyên, bỏ lá cải ra và chuẩn bị cho bú hoặc hút sữa ngay khi người mẹ có cảm giác sữa bắt đầu chảy.
- Có thể áp dụng 1-3 lần trước khi cho bú. Tuy nhiên, việc lạm dụng phương pháp này lại làm giảm tiết sữa.
Ngoài ra, cũng có thể sử dụng một miếng gạc mát, giúp giảm sưng hoặc tắm vòi hoa sen với nước ấm. Đặt miếng lót ngực trong ngăn mát tủ lạnh. Sau đó, lấy ra, đệm vào bên trong áo lót. Hơi mát sẽ giúp ngực bớt sưng, nóng và cho cảm giác dễ chịu.

Khi căng sữa, nếu không biết cách nặn bỏ sữa thì mức độ căng sẽ tăng lên, dẫn đến mất sữa do các mô tạo sữa không còn hoạt động. Ngoài ra, người mẹ có thể bị tắc các ống sữa và viêm nhiễm tuyến vú. Lúc này, không nên dùng thuốc làm ngưng tiết sữa. Các thuốc này có thể gây nhiều tác dụng phụ nặng nề và làm căng sữa tái phát khi ngưng thuốc.


- Cho bú thường xuyên. Cố gắng cho trẻ bú 10-12 lần một ngày, trong đêm không nên để quá 3 giờ.
- Cố gắng cho trẻ bú ít nhất 15 phút ở một bên vú trước khi chuyển sang vú kia. Không nên giới hạn thời gian trẻ bú.
- Thay đổi tư thế trẻ bú để làm tăng tiết sữa.
- Người mẹ nên nằm ngửa giữa mỗi lần cho bú.
Nếu bị căng tức sữa thì trước khi cho con bú, người mẹ xoa nhẹ tuyến sữa bằng tay hoặc dùng máy hút sữa để làm mềm. Khi sử dụng máy hút sữa, cần bắt đầu từ áp lực thấp nhất và tăng dần cho đến khi bắt đầu thấy sữa chảy ra, tiếp tục tăng đến khi người mẹ cảm thấy thoải mái và còn chịu đựng được, không cần tăng đến áp lực tối đa. Nếu bầu vú và đầu núm vú quá đau, bạn nên xoa ít dầu lên núm vú trước khi hút.

Nguyên nhân gây tắc tia sữa theo Đông y là do thấp nhiệt, do can phong làm cho kinh lạc bị trở trệ, huyết dịch lưu thoát không tốt, gây ứ đọng làm cho nhũ phòng bị cương tụ, tuyến sữa ách tắc, gây đau đớn, làm người mẹ không ăn uống, không ngủ được, đặc biệt là thiếu sữa cho em bé. Xin giới thiệu một số bài thuốc trị chứng này để chị em tham khảo.

Bồ công anh 20g, lá đinh lăng 20g, ngân hoa 10g, liên kiều 12g, huyền sâm 12g, bạch linh 12g, mộc thông 10g, trần bì 12g, hương phụ 12g, xuyên sơn giáp 2g. Sắc uống ngày 1 thang chia 3 lần. Công dụng: thanh nhiệt, nhuyễn kiên, chống viêm, thông kinh lạc.


Thạch xương bồ 16g, kinh giới 12g, lá đắng 12g, đinh lăng 16g, hy thiêm 16g, xuyên sơn giáp 2g, bạch truật 16g, bạch linh 12g, hương phụ 12g, hoài sơn 16g, nga truật 12g, nhân trần 10g, mạch môn 16g, cát căn 16g, trần bì 10g, cam thảo 12g. Sắc uống ngày 1 thang, sắc 3 lần uống 3 lần. Công dụng: trừ phong thông nhũ, giảm đau, tán kết.
Bạch thược 16g, bạch truật 16g, đương quy 12g, thục địa 12g, hương phụ 12g, đan bì 10g, chi tử 12g, hồng hoa 10g, tô mộc 16g, nga truật 16g, đan sâm 16g, kê huyết đằng 16g, đinh lăng 16g, bồ công anh 16g, thông thảo 5g, nam tục đoạn 16g, cam thảo 12g, trần bì 10g, đại táo 7 quả. Sắc uống ngày 1 thang, sắc 3 lần uống 3 lần. Công dụng: tiêu viêm thanh nhiệt, tán kết, thông nhũ.

Lá dấp cá, lá đinh lăng mỗi thứ một nắm. Cho hai thứ vào cối giã nhỏ, đắp tại chỗ rồi băng lại.


Lá tía tô, lá và ngọn rau dừa nước mỗi thứ 1 nắm, giã nhỏ, đắp tại chỗ và băng lại.
Lá bồ công anh, lá gấc mỗi thứ một nắm, giã nhỏ, trộn vào một chút rượu, đắp tại chỗ rồi băng lại. Công dụng: các bài thuốc đắp làm cho nhiệt độ tại đó giảm xuống, làm hết cương tụ, huyết mạch lưu thông, giảm đau nhức, thông tuyến sữa.
Cháo chân giò đinh lăng là món ăn tốt cho phụ nữ sau sinh bị đau vú, tắc tia sữa.

Cháo bí đỏ - thịt nạc: Gạo tẻ 100g, bí đỏ 150g, thịt nạc 100g, gia vị, rau thơm vừa đủ. Bí đỏ gọt vỏ thái miếng, gạo vo sạch, thịt nạc băm nhỏ trộn gia vị cho thấm. Cho bí đỏ và gạo vào nồi đổ nước nấu thành cháo, khi cháo chín cho thịt nạc vào nấu tiếp cho chín kỹ, nêm gia vị và rau thơm. Ăn nóng. Công dụng: chống viêm, lợi sữa, tăng tiết sữa.


Cháo chân giò - đinh lăng: Gạo tẻ 100g, móng giò lợn 1 cái, lá đinh lăng phơi khô 24g, gia vị vừa đủ. Móng giò lợn làm sạch, lá đinh lăng cho vào ấm đổ nước nấu sôi 15 phút, lọc bỏ bã lấy nước. Cho nước thuốc vào cùng gạo, móng giò hầm kỹ thành cháo. Khi cháo chín cho gia vị, ăn nóng. Công dụng: lá đinh lăng chống viêm, giảm đau. Móng giò bổ âm sinh thủy, lợi sữa. Gạo tẻ bổ tỳ, dưỡng cơ nhục. Món này phù hợp với sản phụ bị đau vú, sốt nhẹ, tắc tia sữa hoặc trường hợp sản phụ da xanh, gầy yếu, thiếu máu, cơ thể suy nhược, ăn uống kém…