Bú mẹ là câu chuyện hết sức riêng tư, chẳng cặp mẹ con nào giống nhau. Một số bé bú rất nhanh, một số khác lại rất từ tốn. Thời gian các cữ bú dao động ở cùng một bé và có thể kéo dài 10-20 phút, thậm chí là 45-60 phút cho một bên vú. Số lần bú cũng dao động từ 6-12 lần/24 giờ trong những tuần đầu.
https://sites.google.com/site/suckhoevangchobeyeu/a-1

Nói chung, trẻ đủ lớn thường bú mẹ hiệu quả hơn và cần 5-10 phút cho mỗi bầu vú, trong khi bé sơ sinh thường cần tới 20 phút cho mỗi bên. Tuy nhiên, nếu bé ngậm bắt vú đúng cách thì việc cữ bú kéo dài bao lâu không hề quan trọng. Yếu tố duy nhất có thể gây tổn thương núm vú là ngậm bắt vú không đúng cách, không phải bú lâu hay nhanh.
Một số yếu tố khiến thời gian bú mẹ của trẻ kéo dài hơn cần thiết:
- Ngậm bắt vú không đúng cách
Nếu ngậm bắt vú không đúng cách, bé sẽ không thể bú mẹ hiệu quả, thời gian cữ bú sẽ kéo dài và bé có thể đòi bú thường xuyên hơn. Ngậm bắt vú sai có thể gây tổn thương hoặc gây đau ở núm vú.
- Bé ngủ thiếp đi khi đang bú mẹ
Nhiều bé thường ngủ thiếp đi trên ngực mẹ khi đang bú (thường khi đã no bụng), rồi tỉnh giấc nhiều lần và có vài động tác mút, xen kẽ giữa những lúc mơ màng. Kiểu bú này có thể gây tổn thương núm vú vì khi ngủ gà ngủ gật các bé thường lười biếng và không ngậm bắt vú đúng cách. Nếu bạn muốn ngừng cữ bú thì hãy nhẹ nhàng đặt ngón tay út vào góc miệng của bé (giữa vú mẹ và môi của con) rồi ấn xuống lợi dưới. Đừng tìm cách rút núm vú, làm vậy có thể gây tổn thương bộ phận này.
Các bé hay ngủ thiếp đi trong khi bú mẹ sẽ đòi ăn thường xuyên hơn. Vì vậy, để đánh thức con, nhiều mẹ chọn cách thay tã giữa bữa bú khi bé bắt đầu mơ màng. Sau khi thay tã, bé thường đủ tỉnh táo để hoàn thành cữ bú. Trường hợp đã thực sự no nê, bé có thể ngủ luôn một mạch kể cả khi được mẹ thay tã, hoặc ngủ lại ngay sau khi thay tã xong.
- Bú chơi
Một số trẻ tiếp tục bú mẹ chỉ để cho vui chứ không phải vì đói. Nếu động tác này của con làm đau núm vú, mẹ có thể chọn cách ngừng cữ bú. Trường hợp ngược lại, nếu không gặp bất lợi, một số mẹ chọn cách cho con bú chơi để dỗ dành hoặc ru bé ngủ. Tuy nhiên, nếu được tiếp diễn tới khi trẻ đủ lớn, thói quen này có thể gây rắc rối, khiến bé không thể đi vào giấc ngủ nếu thiếu ti mẹ. Cũng cần thận trọng với việc cho con bú chơi vào ban đêm. Nhiều bà mẹ đã phải bật khóc lúc tỉnh dậy vào buổi sáng vì núm ví bị xây xát nặng sau một đêm cho bé thỏa sức ‘nhằn’ ti mẹ, trong lúc cả hai cùng ngủ gà ngủ gật.
Các bữa bú cần cách nhau bao lâu?
Bé cần được bú 8-12 lần mỗi ngày trong tháng đầu tiên. Khi sữa chưa về đầy đủ, mẹ cần cho bé bú theo nhu cầu (khi bé đói), thường là 1½ tới 3 giờ một lần. Khi lớn hơn, bé sơ sinh có thể hình thành lịch bú ổn định, tuy nhiên cũng không nên để bé nhịn lâu hơn 4 giờ, kể cả ban đêm. Khi được 1-2 tháng, trẻ thường bú 7-9 lần. Nói chung, trẻ bú mẹ cần ăn thường xuyên hơn trẻ bú bình vì sữa mẹ dễ tiêu hơn, di chuyển nhanh hơn trong đường tiêu hóa khiến bé mau đói. Việc cho bé bú thường xuyên cũng giúp kích thích sản xuất sữa trong những tuần đầu.
Cần lưu ý rằng, khoảng cách giữa các cữ bú được tính bằng thời gian từ khi bắt đầu cữ bú trước tới khi bắt đầu cữ bú sau. Chẳng hạn, nếu các cữ bú của bé thường bắt đầu vào 6h, 8h, 10h.., bạn có thể nói bé bú 2 giờ một lần, hay nói cách khác là các cữ bú cách nhau 2 giờ.
Bú một bên hay bú hai bên?
Không nhất thiết phải luôn cho bé bú cả hai bầu sữa trong cùng một cữ bú. Nếu bé cảm thấy mãn nguyện sau khi bú một bên thì trong lần tiếp theo hãy cho bé bú bên còn lại, để đảm bảo cả hai bầu vú đều được kích thích và được bú cạn thường xuyên. Một số bé đòi bú cả hai bên ngay từ những ngày đầu, một số khác chỉ có nhu cầu bú mỗi lần một bên suốt những tuần đầu.
Nếu bé đã bú đủ lâu ở một bên bầu vú và vẫn còn đói thì mẹ có thể cho bé bú tiếp bên kia. Trong lần bú tiếp theo, mẹ nên cho bé bắt đầu ở bầu vú bé đã kết thúc trong lần bú trước. Ví dụ nếu lần cuối bé đã bú bên phải rồi chuyển sang bên trái thì lần tiếp theo bạn nên bắt đầu từ bên trái rồi chuyển sang bên phải. Các bé thường bú mạnh nhất ở bầu vú đầu tiên, trong khi bầu vú thứ hai thường chỉ được coi như của 'thêm nếm'.
Một số trẻ chỉ thích bú ở một bầu vú nhất định và mẹ có thể vô tình nuôi dưỡng sự 'kén chọn' này ở con bằng cách cho bé bú bên này thường xuyên hơn. Mẹ thường làm vậy khi thấy bé bú tốt hơn ở một bên hoặc núm vú bên đối diện bị dẹt, nứt nẻ hoặc đau đớn. Mẹ càng cho con bú thường xuyên một bên thì bầu vú bên này càng sản sinh nhiều sữa và bầu vú đối diện càng sản xuất ít sữa. Điều này có thể tạo nên chiếc vòng luẩn quẩn: bé chỉ nhận đủ sữa từ một bên vú và lại chọn bú ở bên đó nhiều hơn. Một số bé có thể bỏ hẳn bầu vú không yêu thích, khiến việc cân bằng hai bầu vú càng trở nên khó khăn.
Nếu mẹ thấy sữa ở một bên về nhiều hơn thì nên chăm chỉ cho con bú bên ít sữa và bắt đầu các cữ bú bằng bầu vú này. Thông thường trong vòng một vài ngày, nguồn sữa bên bầu vú bị chê sẽ được cải thiện.

Dạ dày của trẻ sơ sinh rất nhỏ. Khi vừa chào đời, nó chỉ bé bằng quả cherry, đủ sức chứa 5-7 ml sữa (1-1,4 thìa cà phê). Đến cuối tuần thứ nhất, dạ dày của bé có thể chứa khoảng 60 ml sữa. Thời gian đầu, cơ thể mẹ chỉ sản xuất một lượng sữa nhỏ, cho phù hợp với kích thước ‘tí hon’ của dạ dày trẻ sơ sinh.
https://sites.google.com/site/suckhoevangchobeyeu/kham-benh-nhi/be-va-me/home

Ở độ tuổi 1-6 tháng, khi đã quen với việc bú mẹ, một em bé được nuôi bằng sữa mẹ hoàn toàn thường bú khoảng 600-900 ml sữa mỗi ngày, trung bình là 750 ml. Bé bú mẹ 8 lần/ngày sẽ nhận khoảng 90 ml mỗi cữ bú. Tất nhiên, đây chỉ là con số trung bình, không thể áp dụng cho mọi trẻ. Lượng sữa mẹ mà bé bú sẽ không đổi trong suốt thời gian từ 1 tháng tới khoảng 6 tháng. Tuổi và trọng lượng cơ thể của bé không ảnh hưởng tới lượng sữa mẹ được bú mỗi ngày. Tuy nhiên, tại các giai đoạn tăng trưởng mạnh (thường xuất hiện lúc bé 1-3 tuần, 6-8 tuần, 3 tháng và 6 tháng tuổi), bé có thể bú nhiều hơn bình thường trong vòng 2 - 3 ngày.
Diễn biến sản xuất sữa mẹ vài tuần đầu sau sinh
Thời gian
Sữa
Bé
Mẹ
Khi sinh
Cơ thể mẹ sản sinh một lượng nhỏ sữa non (sữa đặc quánh, màu vàng). Sữa này giúp bảo vệ bé khỏi bệnh tật.
- Có thể tỉnh táo trong giờ đầu sau khi sinh.
- Đây là thời điểm tốt để mẹ cho con bú.
Mệt mỏi nhưng hào hứng.
12-24 giờ đầu
Bé nhận được khoảng 1 thìa cà phê sữa non trong mỗi cữ bú. Mẹ có thể nhìn thấy hoặc không nhìn thấy sữa non tiết ra nhưng lượng sữa này vừa đủ để đáp ứng nhu cầu của bé.
- Sẽ không có gì lạ nếu mẹ thấy bé ngủ mê mệt. Bé vừa trải qua một hành trình vô cùng vất vả. Một số bé sẽ không đủ tỉnh táo để nắm bắt vú đúng cách.
- Các cữ bú có thể sẽ rất ngắn và chẳng theo giờ giấc. Khi bé tỉnh, hãy tận dụng bản năng bú rất mạnh của bé và cho bé bú mỗi 1-2 giờ.
-Nhiều bé thích bú hùng hục, nghỉ, rồi nhấm nháp, mơ màng, rồi lại bú.
Mẹ cũng mệt mỏi. Hãy cố gắng nghỉ ngơi.
3-5 ngày tiếp theo
Sữa trắng sẽ về. Lúc đầu, sữa có thể có ánh vàng.
- Bé sẽ bú rất nhiều (điều này giúp vú mẹ sản sinh nhiều sữa), ít nhất 8-12 lần/24 giờ. Thời gian đầu, bé sẽ bú không có giờ giấc.
- Vì sữa mẹ dễ tiêu hơn sữa công thức, bé bú mẹ sẽ bú thường xuyên hơn bé bú bình. Bé có thể đòi bú 2-3 giờ một lần rồi ngủ thiếp đi 3-4 tiếng.
- Cữ bú có thể kéo dài 15-20 phút mỗi bên. Nhịp mút của bé chậm và dài. Bạn có thể nghe tiếng bé nuốt.
Ngực bạn có thể căng và rỉ sữa.
4-6 tuần đầu
Sữa trắng tiếp tục tiết ra.
- Bé bú giỏi hơn và dạ dạy đã lớn hơn để chứa được nhiều sữa.
- Các cữ bú sẽ ngắn hơn và cách xa nhau hơn.
Cơ thể mẹ đã quen với việc cho con bú, vì vậy ngực sẽ mềm hơn và ít bị rỉ sữa hơn.
Khi nào cần cho bé bú ?
https://sites.google.com/site/suckhoevangchobeyeu/kham-benh-nhi/be-va-me/home
Các chuyên gia y tế khuyên mẹ cho bé sơ sinh bú theo nhu cầu, khi bé đói. Nhiều mẹ thường bắt đầu cho con bú khi thấy bé khóc. Tuy nhiên, khóc là một biểu hiện muộn của đói. Không nên chờ tới lúc này mới cho bé bú vì đói quá có thể khiến bé trở nên bực bội, khó dỗ.
Cũng cần để ý rằng rất nhiều khi bé khóc không phải vì đói. Đôi khi bé chỉ cần được ôm ấp hoặc thay tã là đủ. Hoặc cũng có khi bé khóc vì nóng quá, lạnh quá, vì phấn chấn quá hoặc buồn tẻ quá.
Các dấu hiệu cho thấy bé đã muốn bú:

Ngọ nguậy đầu
Há miệng
Thè lưỡi
Cho bàn tay hoặc cả nắm tay vào miệng
Chụm môi như đang bú
Rúc vào ti mẹ
Thể hiện phản xạ tìm kiếm (miệng bé quay về phía có vật chạm vào má).


https://sites.google.com/site/suckhoevangchobeyeu/kham-benh-nhi/be-va-me/home
Làm sao biết bé đã bú đủ?
Có thể đánh giá việc trẻ đã bú no hay chưa dựa vào hai biểu hiện chính: bé hài lòng và tăng cân đều sau tuần đầu tiên.
Tăng cân

Trẻ sơ sinh có thể mất khoảng 7% cân nặng trong 3-5 ngày đầu sau sinh.
Thường không tụt cân kể từ ngày thứ 5, khi sữa đã về đủ.
Cân nặng trở lại bằng khi mới sinh trong vòng 1-2 tuần.
Từ khi sinh tới 3 tháng, trẻ tăng trung bình 20-30 g mỗi ngày.
Bé sẽ trải qua một số giai đoạn tăng trưởng mạnh (khi 1-3 tuần, 6-8 tuần, 3 tháng và 6 tháng tuổi). Lúc này cân nặng tăng nhanh trong một thời gian, sau đó chững lại rồi tăng ít hơn. Điều này không có nghĩa là mẹ không đủ sữa, nhất là nếu bé vẫn sinh hoạt bình thường, đi tiểu bình thường.

Một số biểu hiện khác để nhận biết bé đã bú đủ:

Bé nhanh nhẹn, tỉnh táo, khóc to, môi hồng hào và ẩm ướt.
Bé thỏa mãn và thư giãn sau cữ bú.
Bầu vú mẹ mềm hơn sau mỗi lần cho con bú.
Bé đi tiểu tiểu đủ, nước tiểu trong hoặc vàng nhạt, không có màu vàng đậm hay da cam, không có mùi khó chịu (xem bảng dưới).
Bé đại tiện đủ (xem bảng dưới).

Số lần tiểu tiện và đại tiện tối thiểu của bé trong tuần đầu sau khi sinh
Tuổi của bé
Số lần
tiểu tiện
Số lần
đại tiện
Màu và tính chất phân
Ngày 1
(24h đầu sau sinh)
1
Đại tiện phân su lần đầu tiên trong vòng 8 giờ sau khi sinh.
Phân đặc dính, đen như nhựa đường.
Ngày 2
2
3
Phân đặc dính, đen như nhựa đường.
Ngày 3
5-6
3
Phân loãng hơn, màu hơi xanh hay vàng.
Ngày 4
6
3
Phân mềm, màu vàng, có lẫn nước.
Ngày 5
6
3
Phân loãng và lổn nhổn, màu vàng.
Ngày 6
6
3
Phân loãng và lổn nhổn, màu vàng.
Ngày 7
6
3
Phân loãng và lổn nhổn, màu vàng, số lượng nhiều hơn.

Đa số trẻ sinh non đều có thể bị nôn hay táo bón tại một thời điểm nào đó. Sự tăng trưởng của trẻ là điều có thể dự đoán, nhưng hầu hết các bé đều có lúc háu ăn hoặc khảnh ăn. Vì vậy cha mẹ khó biết liệu hành vi ăn uống của con có bình thường hay không, và liệu con có nhận đủ chất dinh dưỡng hay không.

Những rắc rối thường gặp
https://sites.google.com/site/suckhoevangchobeyeu/kham-benh-nhi/be-va-me/home
Nôn trớ
Cha mẹ cần học cách phân biệt nôn trớ, đa phần là bình thường, và trào ngược dạ dày- thực quản, có thể nguy hiểm hơn. Trào ngược là hiện tượng bình thường ở trẻ sơ sinh và trẻ đẻ non. Rất nhiều trẻ bị trào ngược vẫn khỏe mạnh và tăng trưởng bình thường. Tuy nhiên, nếu trào ngược đi kèm các dấu hiệu nặng như ngừng thở, thở khò khè, suy hô hấp, hoặc khiến trẻ đau đớn hay không tăng cân thì cần đưa bé đi khám bác sĩ.
Thông thường, hiện tượng trào ngược sẽ tự mất đi khi bé được 6 tháng tuổi. Sau 6 tháng bé đã lớn hơn, bắt đầu ăn đồ ăn đặc và dành nhiều thời gian ở tư thế thẳng đứng hơn, vì vậy trào ngược sẽ được hạn chế.
Táo bón
Táo bón cũng là rắc rối thường gặp ở trẻ sinh non. Việc bé vài ngày không đại tiện có thể khiến cha mẹ lo lắng nhưng không phải chuyện quá đặc biệt. Nếu ngoài triệu chứng táo bón, trẻ còn có rối loạn khác ở hệ tiêu hóa hoặc ăn uống kém thì vấn đề có thể nghiêm trọng hơn. Cần đi khám bác sĩ nếu bé táo bón thường xuyên và kéo dài.
Làm sao biết bé đã bú đủ
Nhiều khi cha mẹ rất băn khoăn không biết con mình ăn có đủ không. Trong 2 tuần đầu, phụ huynh có thể yên tâm là con đã bú đủ nếu bé đại tiện mỗi ngày 3-4 lần bãi đủ lớn, tiểu tiện từ 6 lần trở lên và có vẻ no nê sau mỗi cữ bú. Vào cuối tuần thứ 2, số lần đi ngoài sẽ giảm.
Bổ sung vitamin và sắt
Sữa mẹ cung cấp đầy đủ các vitamin và khoáng chất cần thiết cho trẻ, ngoại trừ vitamin D và fluor. Tất cả trẻ bú mẹ cần uống vitamin D và từ 6 tháng trở đi, bé cần được bổ sung fluor để phòng sâu răng. Ngoài sữa mẹ và sữa công thức, trẻ sinh non cần được bổ sung dinh dưỡng nhiều hơn so với trẻ sinh đủ tháng. Thông thường, các bé cần được uống thêm sắt và vitamin. Sắt được khuyến cáo sử dụng trong 1 năm và không uống cùng với sữa.
Trẻ sinh non thường bị thiếu máu thiếu sắt, cha mẹ cần học cách nhận biết các biểu hiện của bệnh:



Da nhợt nhạt
Ngủ nhiều
Hay bị mệt khi bú
Thở nhanh và tim đập nhanh khi nghỉ ngơi

Tuy nhiên, cần nhớ rằng các biểu hiện này không đặc hiệu cho thiếu máu thiếu sắt và có thể gặp trong những bệnh lý khác.
Tránh bổ sung sữa công thức
4-6 tuần đầu sau sinh là giai đoạn quan trọng nhất để tạo dựng nguồn sữa mẹ. Cố gắng không cho bé ăn thêm sữa ngoài trong thời gian này. Cho bé sinh non bú là điều không dễ dàng nhưng các mẹ thường có thể bắt đầu cho con bú vài ngày hay vài tuần sau khi sinh. Hãy tư vấn bác sĩ nếu bé không tăng cân tốt. Sau 6 tuần cho con bú, khi nguồn sữa mẹ đã ổn định, bạn có thể cho bé bú sữa mẹ vắt vào chai hay bú sữa công thức để con làm quen với việc bú bình.
Có rất nhiều loại sữa công thức, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để chọn loại sữa phù hợp cho bé sinh non.