Duolac theo như giới thiệu cung cấp 1 lượng men vi sinh lớn. Bất cứ cái gì thái quá cũng không tốt, nếu uống duolac hằng ngày theo như BSTH thì rất có thể là sau 1 thời gian bao tử, ruột không còn khả năng tự sản sinh ra men tiêu hóa. Không 1 bác sĩ nào khuyên uống men vi sinh mỗi ngày, trừ người bán hàng.
PGS.TS. Nguyễn Hữu Đức
Đại học Y Dược TP.HCM
Hiện nay có khá nhiều người gọi ”men tiêu hóa” cho các thuốc hay chế phẩm với mục đích giúp chức năng tiêu hóa tốt hơn. Xem kỹ ta sẽ thấy chế phẩm gọi là”men tiêu hóa” ấy thực ra là 2 loại khác nhau về bản chất, như vậy chữ ”men tiêu hóa” đã được dùng nên hiểu đúng với 2 nghĩa. Nghĩa thứ nhất để chỉ chế phẩm chứa các enzym (còn gọi diếu tố) giúp tiêu hóa thức ăn dùng từ ”men tiêu hóa” là đúng. Ta nên biết, từ miệng dịch tiêu hóa là nước bọt chứa amylase (tiêu hóa tinh bột); dạ dày tiết ra dịch vị chứa acid clohydric và pepsin (tiêu hóa protein); trong đường ruột có dịch tụy, dịch mật, gọi chung là dịch ruột chứa nhiều enzym như amylase, lipase (tiêu hóa lipid), trypsin, caseinogen tiêu hóa protein trong sữa,... giúp hoàn tất việc tiêu hóa đường, bột, chất béo, chất đạm của thức ăn thức uống; khi thiếu sẽ sinh ra khó tiêu, đầy bụng. Một số thức ăn hàng ngày có thể hỗ trợ cho tiêu hóa nhờ kích thích bài tiết các men tiêu hóa như một số gia vị thường dùng (gừng, hành tỏi, tiêu...), một số khác cung cấp chính enzym tiêu hóa thức ăn (đu đủ, khóm (thơm), sản phẩm lên men...).
Để bổ sung men tiêu hóa với thành phần là các enzym người ta làm ra các chế phẩm thực phẩm chức năng hay thuốc. Khi bị chứng khó tiêu nên dùng thuốc ”men tiêu hóa” chứa các enzym amylase, papain... Khi bổ sung men tiêu hóa dưới dạng thuốc là chúng ta đã hỗ trợ từ ngoài vào giúp cho cơ thể tiêu hóa thức ăn, nên chỉ dùng khi thực sự cần thiết, không nên lạm dụng (hiện nay có một số phụ huynh lạm dụng cho trẻ dùng quá đà chế phẩm loại này) vì dùng dài ngày sẽ gây tác hại ngược (feedback) do lượng men tiêu hóa được cung cấp nhiều từ bên ngồi trong thời gian dài sẽ ức chế các tuyến tiết ra men tiêu hóa. Nên dùng khi thật cần thiết để tránh lệ thuộc, thông thường chỉ dùng không quá 7-10 ngày.
Nghĩa thứ hai của ”men tiêu hóa” lại được chỉ chế phẩm chứa các vi sinh vật có ích khi uống vào nhằm cải thiện sự cân bằng của hệ tạp khuẩn ruột và có lợi ích cho sức khoẻ của người dùng. Trong trường hợp này không nên gọi là ”men tiêu hóa” mà nên gọi là ”men vi sinh” hay gọi theo tiếng nước ngồi đã trở thành thông dụng là ”probiotic”. Probiotic có nguồn gốc vi sinh vật và có nghĩa là ”trợï sinh”. Ta nên biết trong ruột con người hiện diện rất nhiều loại vi khuẩn (VK) tạo thành quần thể gọi là tạp khuẩn ruột. Trong tạp khuẩn ruột, ngồi VK gây bệnh còn có VK có ích. Chính các VK có ích giúp tiêu hóa tốt thức ăn, tiêu sạch và tái hấp thu phần thức ăn còn sót lại ở ruột già, giúp tổng hợp một số vitamin nhóm B, vitamin K…, đặc biệt giúp cân bằng với VK có hại, làm cho VK có hại không tăng sinh phát triển quá đáng gây bệnh. Nếu vì lý do nào đó (như vệ sinh an tồn thực phẩm quá kém, do uống nhiều bia rượu, do dùng thuốc đặc biệt là kháng sinh, do stress...), sự cân bằng trong hệ tạp khuẩn ruột bị đảo lộn, sẽ đưa đến rối loạn đường ruột, thể hiện: tiêu chảy, khó tiêu, trướng bụng, giảm khả năng hấp thu chất dinh dưỡng… Men vi sinh có trong thực phẩm như sữa chua, dưa chua, kim chi... đã được dùng từ lâu đời cho thấy an tồn và có lợi cho hệ tiêu hóa, tuy nhiên không đủ lượng cho trường hợp cần dùng khi bị mất cân bằng tạp khuẩn ruột. Với mục đích cung cấp lượng đủ VK có lợi, người ta làm ra dược phẩm hay thực phẩm chức năng. Tuy nhiên nhiều loại vẫn tỏ ra không hiệu quả vì VK có lợi khó sốâng khi sản xuất và bảo quản, chết hầu hết khi bị tác động bởi acid dạ dày và muối mật. Để một sản phẩm men vi sinh có hiệu quả cao ta chú ý những điều sau đây:
1. Các chủng vi sinh vật phải an toàn và được công nhận có tác dụng chữa trị hiệu quả như L. acidophilus, L. casei, L. ramonosus, B. longum, B. breve, B. lactis, S. faecalis...;
2. Sống khi sản xuất, bảo quản và chịu được acid dạ dày và muối mật;
3. Tại ruột phải được phóng thích tốt để tác dụng.
Sản phẩm hiệu quả cao khi đạt được ba tiêu chí này, tuy nhiên hiện nay có không nhiều sản phẩm đạt đầy đủ các tiêu chí này, người sử dụng nên tìm hiểu rõ thông tin sản phẩm để có chọn lựa đúng để sử dụng đạt hiệu quả cao. Men vi sinh đã được sử dụng hàng ngàn năm dưới dạng thực phẩm, đã cho thấy lợi ích cho sức khỏe và an tồn. Với dạng chế phẩm như thuốc và thực phẩm chức năng nếu chọn chủng tốt (theo công nhận WHO/FAO, GRASS), nhất là các chủng có nguồn gốc từ người (phân lập từ ruột) thì cũng an tồn như thực phẩm, có thể dùng thường xuyên (không gây tác hại ngược - feedback) để giúp cho đường ruột đầy đủ lượng vi khuẩn có lợi giúp đường ruột khỏe mạnh, nâng cao sức khỏe và phòng ngừa bệnh tật. Tuy nhiên vì lượng vi khuẩn đưa vào sản phẩm cao (hàng trăm triệu đến hàng tỉ), do đó nên sử dụng theo liều lượng chỉ dẫn của nhà sản xuất. Cần lưu ý một vài trường hợp men vi sinh sử dụng chủng vi sinh vật không thường trú trong ruột như dạng bào tử và nấm men thì không nên dùng lâu dài.