Người HG ôn hòa họ không theo kinh Koran một cách literally. Việc giải thích kinh Koran là do các học giả, giáo hội Hồi giáo và imam trong các nhà thờ. Khuynh hướng của bên HG ôn hòa là cách giải thích phù hợp với thế giới hiện đại. Ví dụ như đây là một trong những cách giải thích về quyền lợi của người phụ nữ HG, bạn có thể đọc để tham khảo để thấy người HG họ không bắt buộc phải hiểu literally kinh Koran. http://www.whyislam.org/social-values-in-islam/social-ties/islam-domestic-violence/ Of all the Qur’anic passages about men and women perhaps the one most often misunderstood or misused, by both Muslims and non-Muslims, is verse 34 of Surah an-Nisa. An English translation of this verse reads as follows:; Men are the protectors and maintainers of women, because Allah has given the one more (strength) than the other, and because they support them from their means.; Therefore the righteous women are devoutly obedient, and guard in (the husband’s) absence what Allah would have them guard.; As to those women on whose part you fear disloyalty and ill-conduct, admonish them (first), (next) do not share their beds, (and last) beat (tap) them (lightly); but if they return to obedience, seek not against them means (of annoyance): for Allah is Most High, Great (above you all). (4:34) First and foremost, this verse needs two clarifications. One, that it doesn’t apply to any women, but to ONLY those women who are “rebellious” to their husbands in acts of immorality, such as lewdness, adultery, and fornication. Second, the issue of hitting is a mere symbolic tapping of the hand as a serious gesture of disgruntlement from the husband towards the wife, for her disobediences in the morality of the household, because its an issue of integrity of the family, which the husband is responsible to maintain the honor and respect of it. Therefore, it is not a permission for the husband to “abuse” this verse of the Quran to his advantage and use force against his wife for every kind of refractions and rejections from his wife. Rather it’s for specific actions such as disloyalty to the husband by having an affair with another man, or committing acts of vulgarity that brings shame to the family. Even then, this symbolic tapping of the hand of the wife should be as a last resort, whence all other avenues have been exhausted in making sense of shame to the wife for her rebellious strife. Otherwise the family might disintegrate into a divorce, which is also disliked by God, and His Messenger. http://www.whyislam.org/on-faith/status-of-women/ Chứ đọc kinh Koran xong thì kết luận là đàn ông HG toàn là lũ đánh vợ còn phụ nữ HG toàn là tụi quy phục chồng thì hơi vội vã.
Chị bepnhaminh, Em đã đọc kỹ link chị đưa, và đã nghĩ đến những trường hợp người ta có thể hiểu văn bản rộng hơn, khác hơn ý nghĩa literal của nó, ví như công án thiền “Phùng Phật sát Phật, phùng tổ sát tổ” chẳng ai đi hiểu là phải cầm dao giết Phật thật. Vì vậy em đã đọc lại kinh Koran thật cẩn thận để xác định có thể hiểu như thế được hay không. Thì thấy như thế này: 1. Hai trường hợp này hoàn toàn khác nhau. Công án thiền phải được hiểu trong context chung của tinh thần “giáo ngoại biệt truyền, bất lập văn tự” mà sư tổ Bồ đề đạt ma đã đưa ra ngay từ đầu, vì vậy cách hiểu literal là vô lý và vô nghĩa. Còn kinh Koran, không những sự thù hận đối với unbelievers nó đậm đặc từ đầu đến cuối, mà còn chi chít những chi tiết hướng dẫn cụ thể phải “thịt” người ta như thế nào (không trích lại vì quá gớm). Tinh thần chung của kinh Koran là cho dân unbelievers là ở level thấp kém, dưới mức con người, nên nếu không “nâng” họ lên bằng cách cải đạo cho họ được thì cứ thịt tuốt, thánh Allah ok hết và sẽ tưởng thưởng ngon lành cho hành động đó (có nói rõ là thưởng bằng virgins đàng hoàng luôn ak ak). Trong tinh thần chung bao trùm nguyên bộ kinh như thế, cách hiểu “thoáng” mà chị nói ấy rõ ràng là không có cơ sở văn bản, hay nói thẳng ra là gượng ép. Cách hiểu đó không được văn bản quy định (văn bản kinh Koran nó đâu có mở đến thế), mà nằm ở sự áp đặt của người diễn giải. Có vẻ đây là sản phẩm của những thầy tu muốn “xơi cả hai mâm”, vừa muốn giữ nguyên sự tôn kính đối với Koran vừa muốn dung hoà nó với tinh thần dân chủ phương Tây, mà khổ quá hai cái này vốn dĩ nó đánh nhau như chuột với mèo mà giờ muốn hai bạn ôm nhau hun nhau chụt chịt rồi live happily ever after thì có challenging người ta quá đáng lắm không? 2. Bất kỳ tư tưởng nào của con người cũng đều chịu những ràng buộc, rào cản của thời đại sinh ra nó. Chẳng ai bắt buộc cái ông Muhammad sống từ thời nảo thời nào phải suy nghĩ tư duy nhân văn như người hiện đại hết, nhưng người hiện đại mà đứng nguyên xi không nhúc nhích ở trình độ văn minh của ông Muhammad mấy ngàn năm trước thì thiệt là quá nhọ cho người ta và quá nhục cho trí tuệ nhân loại. Tại sao ông Dostoevski tín đồ Chính thống giáo Nga có thể chất vấn toàn bộ lịch sử của giới tăng lữ, cho đó là nô dịch hoá nhân loại, mà dân Hồi không thể thừa nhận rằng Koran đã lỗi thời? Thừa nhận như thế có gì là báng bổ đâu, vì Koran đúng là sản phẩm của thời tiền dân chủ mà? Tại sao phải đi cố công chứng minh rằng cái sản phẩm đó nó cũng phù hợp với dân chủ hiện đại làm chi cho khổ, mà vừa khổ mình lại vừa chẳng thuyết phục được ai? Mà nói cho cùng, chỉ có một con đường duy nhất để một tư tưởng bất kỳ nào đó đảm bảo được giá trị của nó qua thời gian: đó là hãy để cho người ta kiểm nghiệm đi, đừng khăng khăng mình là chân lý bất chấp thời gian bất chấp mọi hoàn cảnh nữa. Quá trình kiểm nghiệm có thể nghiệt ngã, có thể đau đớn, nhưng chỉ có qua đó thì những giá trị đích thực mới được chắt lọc và bảo tồn. Chị có đồng ý với em không?
Em nghĩ việc hợp hay không hợp với phim Tàu nó nằm ở 2 yếu tố: 1 là hiểu cái quy ước của họ trong cách xây dựng nhân vật, 2 là hiểu cái denotation trong ngôn ngữ của họ. Bác Romeo chấp nhận những cái này thì xem phim Tàu không ngủ gục đâu.
Về yếu tố 1, bạn Gwen đã phân tích rất tinh tế rằng mọi biểu cảm của họ đều expressive. Cái này em nghĩ xuất phát từ quan niệm thiên-địa-nhân của họ, tại vì con người là 1 mắt xích của vũ trụ nên cần những hành động phi thường, những biểu hiện phi thường để đánh động đất trời, để tỏ chân tình với đất trời, để đất trời thấu hiểu lòng người (chứ không đơn giản chỉ để show cho người khác thấy), kiểu như cô Lâm phải khóc lóc chôn hoa thì mới chứng tỏ được sự cảm thương và A Tử phải móc mắt rùi ôm Tiêu Phong nhảy vực thì mới chứng tỏ được tình yêu bất diệt ý. Hồi nhỏ em xem cũng thấy hơi làm dáng quá mức, nhưng sau đó dần chấp nhận được khi đặt nó trong những cái code chung của thể loại phim này, lúc đó thì thấy hay.
Về yếu tố 2, người VN có lợi thế lớn là văn hoá và ngôn ngữ có nhiều thứ gốc Hán, nên không khó để thâm nhập vào những ẩn ý ngôn ngữ của họ. Cảm xúc của ta khi nghe từ Đào Hoa đảo sẽ hoàn toàn khác với cảm xúc của các bạn Tây khi nghe Tao Hua Island hay Peach Blossom Island chẳng hạn. Chưa kể những liên tưởng kiểu như cây liễu = chia ly, núi cao = thần tiên, hay hoa rụng = hồng nhan bạc phận nữa. Đó thật sự là một thế giới nghĩa hàm ẩn phong phú mà ta chỉ có thể tiếp cận bằng kinh nghiệm văn hoá của mình thôi. Ý em là, nếu bác Romeo thử xem phim Tàu bằng vốn văn hoá của người Việt chứ không phải của Mỹ, biết đâu bác sẽ thấy khác.
Em đọc cái vụ phụ nữ đạo Hồi rồi tới vụ 2000€/người/tháng này tự nhiên bức xúc muốn chém chút gió cho đỡ nóng trong người.
Hồi nào giờ cứ thắc mắc tại sao nhiều bạn gốc Phi, nhiều bạn đạo Hồi với một vài bạn thuộc địa cũ cứ thích self-victimize cho nó mệt cái thân ra, mà lại còn làm cho người ta ghét. Cái gì cũng đòi hỏi, đòi không được thì ăn vạ rằng thì là chúng mày phân biệt chủng tộc, kỳ thị tôn giáo blah blah chứ quyết không nhận là đòi hỏi của mình vô lý, rằng thì là tao bị như thế này là do legacy từ thời chiến tranh, thời nô lệ, thời thuộc địa blah blah chứ quyết không phải do cái sự lười nhác hay yếu kém của mình mà ra.
Giờ đọc bài của các mẹ xong thì em nghĩ là, nếu có legacy của lịch sử thì nó không hẳn nằm ở hiện trạng xã hội hay điều kiện kinh tế mà đúng hơn, là ở cái não trạng nô lệ mà nó tạo ra. Đại để các bạn là nạn nhân của quyền lực (nhất là thần quyền) quá lâu, để cho người khác định đoạt số phận, cuộc sống của mình đến thành quen, mất luôn khả năng tự điều khiển cuộc sống của mình. Cái gì cũng chờ đợi chủ sai bảo hay thánh thần ban phát gia ân chứ chả dám ngo ngoe tự động làm gì hay nghĩ gì, tới lúc được “giải phóng” và đặt vào môi trường tự do thì cũng vẫn ngong ngóng chờ người khác quyết định giùm mình, đời mình mà không được như ý thì là lỗi tại người khác chứ chả phải tại mình, thế là rạch mặt ăn vạ blame người ta vì thất bại của mình và đòi người ta ôm trách nhiệm cho mình. Hờ, giải quyết cái này chắc phải mất vài thế hệ tẩy rửa ý thức chứ chẳng chơi, trước khi đòi người ta đối xử bình đẳng với mình như một người tự do, phải bắt đầu bằng việc tư duy như một người tự do cái đã (khổ, có khi phải tách hẳn họ ra khỏi môi trường của họ vài thế hệ thì may ra, mà giờ họ tràn vô châu Âu vừa đông đảo vừa hung hãn vầy thì biết làm thao).
Bức McDonald diễn tả em bé này đang cố với đến cái giá trị vật chất phương Tây được thể hiện trên tấm panel quảng cáo – 2 phần ăn tính tiền 1. Bức Chúa Jesus muốn đả kích những người TC giáo đề cao giá trị tôn giáo của họ hơn cả những vấn đề nhân đạo, qua đó nó châm biếm xu hướng đồng nhất khủng hoảng nhân đạo với xung đột tôn giáo. Những điều này về cơ bản đều đúng cả.
Nhưng mà cách thể hiện này shocking tại nó bê nguyên xi một hình ảnh quá bi thảm mà lại mới xảy ra gần đây. Cảm xúc của người đọc (nhất là đứa yếu bóng vía như em đây) đối với một số phận cụ thể vẫn còn nguyên, nên họ chưa có khoảng cách cần thiết để nhận thức nó trong một vấn đề xã hội lớn hơn. Phản ứng là chuyện dễ hiểu.
Choáng thì choáng thật, nhưng mà em nghĩ những cái black humour kiểu này hồi nào giờ vẫn controversial mà, tại bản chất của nó là thế, và nó có giá trị đánh động lương tâm con người theo một cách riêng. Kiện họ thì kiện hết cả truyền thống black humour từ Jonathan Swift trở đi à? Dù không thích lắm, nhưng em cho rằng đó là quyền của họ.
Em đoán là khác biệt quan điểm giữa em với chị không có gì lớn. Từ đầu đến giờ em cố chứng minh cho chính cái đậm đậm kia mà chị. Túm cái váy lại là em muốn nói:
1. Kinh Koran có những đoạn đẫm máu hay không? Có. Cứ cho là tất cả bản dịch đều chỉ là bóng mờ, là giải thích của bản gốc đi, nhưng cả 4 cái “bóng mờ” đều giải thích y chang nhau thì chắc không đến nỗi cả 4 đều nhìn con gà mà giải thích thành con heo chứ?
2. Điều đó có làm giảm giá trị Koran đi không? Không, vì nếu ta nhìn nó như một văn bản từ thế kỷ 7 thì rõ ràng nó có giá trị văn chương và triết lý cao so với văn minh thời đó. Các bạn Hồi có quyền tự hào về Koran không? Có, tự hào về giá trị văn bản của nó chứ không phải về “ý trời” trong đó. Nếu người Việt mình mà có một văn bản đạt đến giá trị như thế thì em nghĩ em cũng có quyền tự hào (nhưng mà nếu các bạn Hồi tự hào đến mức cho đó là tác phẩm đầu tiên bàn về quan hệ thần-người-tự nhiên thì có hơi thiếu chừng mực chút, tại sacred text cổ xưa nhất của loài người không phải Koran mà là các văn bản Pyramid của người Ai Cập cổ, trước Koran đâu chừng hơn 3000 năm lận, rồi tới Vedas của Hindu giáo, Old Testament của Do Thái giáo, vân vân mây mây các loại rồi mới tới Koran).
3. Vậy giờ đem áp dụng Koran nguyên xi được không? Không, vì nó lỗi thời mất tiêu rồi. Văn minh nhân loại đã tiến lên một bước dài với những giá trị dân chủ, tự do rất khác với thời ông Muhammad. Khổ một nỗi là các bạn Hồi cực đoan lại cứ thích hiểu và áp dụng nguyên xi cơ, làm cái gì cũng trích Koran ra rồi bảo tao đang làm theo ý Allah đó nha. Còn nếu bạn Hồi nào cũng là “người Hồi giáo bình thường” như chị nói thì lý tưởng quá còn gì phải bàn. Nhưng hình như quan điểm của “người Hồi giáo bình thường” này không áp đảo cho lắm nhỉ?
PS: Đẻ đất đẻ nước là sử thi thần thoại của người Mường, không phải của người Việt. Chị không cần đọc bản gốc vì nó được viết bằng tiếng Mường cổ, nhưng bản dịch tiếng Việt cũng rất sát (tiếng Việt với tiếng Mường cùng một nguồn gốc). Đương nhiên nó chẳng có cơ sở khoa học gì, tại nó là thần thoại giải thích nguồn gốc các tộc người bằng tư duy ngây thơ của người Mường thời cổ đại chứ có phải học thuyết khoa học gì đâu. Rất nhiều dân tộc có những thần thoại như thế.
Có em trong số “các mẹ chém phăng phăng về kinh Coran” nên em mạn phép trao đổi lại với chị nhé.
1. Đúng là vấn đề ngôn ngữ rất quan trọng, nhưng không đến mức nghiêm trọng quá như thế. Tiếng Việt đầu thế kỷ 20 có khủng khiếp đến mức ta chỉ hiểu lõm bõm không chị? Nó cũng chỉ là Quốc ngữ thôi mà, có khác chút đỉnh về chính tả và diễn đạt, chưa kể các văn bản Quốc ngữ đầu tiên thường có cấu trúc rất đơn giản. Poetics hay Politics của Aristotle từ thế kỷ 4 trước CN, Đạo đức kinh của Lão Tử từ thế kỷ 6 trước CN hay kinh Vedas của Hindu giáo từ thế kỷ 17 trước CN còn xa tít mù hơn Koran ấy chứ, nhưng nay cũng đâu phải khó đến mức chỉ có thiên tài mới hiểu được nghĩa cơ bản của nó. (Mà nói cho cùng, xét về tính “bòng bong”, hàm súc, biểu tượng của ngôn ngữ, thì Koran phải gọi Đạo đức kinh bằng cụ. Chính vì ngôn ngữ quá hàm súc nên chẳng ai thực hiện một cách "cực đoan" những lời trong ĐĐK, tại nó có dạy cụ thể qué gì đâu. Trong khi Koran thì dạy cụ thể và chi tiết luôn.)
Đương nhiên nếu biết ngôn ngữ Hán cổ, Hy Lạp cổ, Sanskrit cổ thì đọc Đạo đức kinh, Politics hay Vedas sẽ dễ thâm nhập vào những ẩn ý sâu xa hơn, nhưng không có nghĩa là người đọc bình thường đọc qua bản dịch đương nhiên sẽ hiểu con gà thành con heo chẳng hạn. Hơn nữa tính khả tín của bản dịch có thể được kiểm chứng bằng cách so sánh các bản dịch khác nhau, em đã kiểm tra qua 3 bản dịch tiếng Anh, để chắc ăn hơn em đi mượn cả bản tiếng Việt nữa, thì thấy nội dung chính nó cũng na ná như nhau thôi. Khác tí về diễn đạt, cách dùng từ, hoặc bổ sung vài cái ngoặc đơn của người dịch. Mà mình bàn về nội dung chính chứ có bàn về cách diễn đạt, dùng từ đâu? Đánh vợ thì nghĩa là đánh vợ, bổ sung thêm cái ngoặc nhẹ nhẹ tay thôi thì cũng vẫn là đánh vợ chứ có biến thành ngồi nói chuyện với vợ đâu?
2. Qua tới vấn đề context để hiểu văn bản, em rất cảm ơn chị đã cung cấp thông tin về hoàn cảnh “Allah” đưa ra những phát ngôn đẫm máu như chặt đầu chặt tay gì đó. Nhưng vấn đề nằm ở chính chỗ đó mà: văn bản nào cũng chịu sự ràng buộc của cái hoàn cảnh đã sinh ra nó chứ làm gì có cái gì gọi là ý nghĩa vĩnh hằng bất biến. Chị cũng thấy thế phải không? Vậy thừa nhận Koran có ý nghĩa khác đối với thời ông Muhammad và nhiều cái không còn phù hợp với thời hiện nay thì hợp ý thần linh quá đi chứ. Chưa kể tín ngưỡng cổ xưa nhất của con người không phải độc thần mà là đa thần, và bạn Hồi rất hay gây với các bạn đa thần cũng như các nhánh tôn giáo Abraham khác.
Ý em muốn nói, nếu tiếp cận Koran như một văn bản, thì phải coi nó rốt ráo như một văn bản (em thừa nhận xét về phương diện này thì Koran có giá trị văn chương và triết lý nhất định). Còn nếu tiếp cận nó vừa như văn bản (chịu sự hạn chế của hoàn cảnh cụ thể) lại vừa như ý trời (vạn tuế vạn tuế tỷ tỷ tuế không bao giờ sai) thì khổ quá một đầu óc tỉnh táo bình thường không làm được.
3. Tín đồ Hồi giáo mà không hề đọc kinh Koran thì em không dám chắc họ có phải tín đồ Hồi giáo thật sự không. Cũng như có ai tự nhận mình là tín đồ Phật giáo, Thiên Chúa giáo thuần thành mà không đọc tí kinh Phật hay kinh Thánh nào không, chưa nói đến chuyện thuộc nằm lòng, tụng kinh mỗi ngày và trích dẫn búa xua khi cần? Em chỉ thấy bất cứ tôn giáo nào mỗi khi có tranh luận cũng đều chìa văn bản ra mà nói đây nè tao hiểu sát nghĩa hơn mày hoặc bản kinh tao có nó cổ hơn bản kinh của mày suy ra tao đúng mày sai. Nhưng nếu đúng là nhiều người Hồi giáo không đọc Koran mà chỉ nghe giáo sĩ giảng, thì lại liên quan đến những cách tiếp cận khác nhau của giới giáo sĩ => quay lại phần 2 ở trên. Ví dụ, giảng rằng Allah dạy đánh vợ nhưng nhớ đánh nhẹ nhẹ thôi nha, hay giảng rằng hồi đó quan niệm khác nên kinh nói đánh vợ, nhưng giờ thì không được, đừng có làm theo nha?
4. Em hơi băn khoăn về mối quan hệ giữa người Chăm với kinh Koran. Theo em biết thì văn hoá của người Chăm khá phức tạp, mà Hồi giáo chỉ là một cơ tầng trầm tích trong đó thôi. Nó đã hoà quyện với tôn giáo bản địa, tín ngưỡng đa thần, Bà la môn giáo và cả Phật giáo nữa. Có cảm giác tôn giáo với họ giống như một lối sống, một hình thức thờ phụng để đảm bảo bình an tâm linh hơn là một cách giải thích thế giới, nên nó không lệ thuộc vào kinh sách nào cả. Vậy nên kêu người Chăm giải thích Koran thì họ gãi đầu là đương nhiên rồi. May ra thì có cộng đồng người Hồi ở phía Nam, nhưng họ ít quá và cũng bị overwhelmed bởi các cộng đồng khác nên cách hiểu Koran của họ cũng không hẳn mang tính điển hình.
Em biết là giờ có nói gì chị cũng chẳng nghe đâu, nhưng vấn đề không phải vì em nói thế nào mà ở chỗ chị không muốn nghe. Thôi đã trót thì phải trét, chị không nghe nhưng em vẫn trả lời nốt mấy câu của chị nhé.
Đây chị:
Em đã cố dùng ngôn từ nhẹ nhàng nhất có thể. Đặc biệt em đã tránh không hỏi lại chị: Hiểu Koran đúng như bản chất của nó tức là “kích động sự thù ghét” sao? Hơ, logic này rất là chấm chấm nhé. Vậy thì dẹp xừ nguyên cả cái thời đại Khai sáng đi cho rồi, tất cả chúng ta dắt tay nhau về thời Trung cổ sống trong bóng mát nhà thờ Thiên Chúa giáo đi cho nó vui vẻ cả làng.
Ồ cái này không phải em nhét chữ cho chị mà ngược lại đó nha, chị vui lòng xem lại giùm em:
Tức là em nói về những thái độ có thể phát sinh “của chúng ta” khi chứng kiến cái sự tôn thờ kinh Koran của dân Hồi, chứ không chỉ riêng ai cả. Chị đột nhiên tự nhận cái vế cuối của em là nói về chị, rồi jump một cách ngoạn mục tới conclusion là em công kích cá nhân chị, khuyến mãi cho em mấy câu móc mỉa. Vậy thì ai đang bàn về quan điểm và ai đang chỉ trích cá nhân đây?
Các giá trị dân chủ phương Tây đúng là hướng đến tôn trọng mọi khác biệt, nhưng tôn trọng không có nghĩa là khiếp sợ, không có nghĩa là không dám chỉ ra những điểm bất cập. Và chị quên mất một giá trị cũng vô cùng quan trọng mà phương Tây đã phải đổ bao nhiêu máu mới đạt được, đó là tinh thần tự do tư duy và tự do học thuật. Tự do for its own sake ấy, chứ không phải tự do như phương tiện để đạt được một thứ gì khác ví dụ hoà bình hạnh phúc yên ổn bla bla bla. Hơn nữa, tôi tôn trọng quyền giữ đạo của anh, đổi lại anh cũng phải tôn trọng quyền nhận định của tôi chứ. Đâu ra cái logic mày tôn trọng khác biệt suy ra tao muốn nói gì hiểu thế nào mày cũng cấm được nhận xét vậy? Mà chỉ nhận xét thôi chứ có cầm dao gí vào cổ bắt phải bỏ Koran hay bỏ đạo gì đâu. Chỉ là, nếu họ không chỉ dừng lại ở chỗ hiểu Koran một cách "thoáng" hơn (đã rất tốt rồi nhưng chưa giải quyết được vấn đề cơ bản) mà còn dám thừa nhận Koran có chỗ lỗi thời, thì tốt cho chính họ cũng như cho hoà bình thế giới. Thiên Chúa giáo làm được, tại sao Hồi giáo lại không?
Mà nhờ có chị bếp em mới biết quyền lực của mấy dòng bàn tán trên WTT lớn cỡ đó, có thể “đàn áp” được hết cả hơn tỷ dân Hồi cơ. Em chỉ có một khát khao, một ước ao nhỏ nhoi là đàn áp được mỗi ông chồng em thôi mà múa mỏ suốt mấy năm nay có được đâu, hức hức.
Em nghĩ ngược lại chị ạ, em hiểu ý chị rõ hơn là chị hiểu ý em đấy. Chị đưa ra một hiện tượng mà chị thấy ở châu Âu – hiện tượng dân Hồi hiểu “thoáng” về kinh Koran – và hy vọng đây sẽ là giải pháp cho tình trạng xung đột hiện tại. Chị không đồng ý việc em và một số bạn nữa chỉ ra sự man rợ của câu chữ trong kinh Koran bởi vì chị sợ điều ấy sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến viễn cảnh chung sống hoà bình nhờ hiểu “thoáng” kinh Koran mà chị mong muốn.
Em đánh giá cao thiện ý của chị đối với dân Hồi. Nhưng em không đồng ý với giải pháp đó, vì nó nửa vời, không căn bản. Lý do thì em nghĩ em đã trình bày đủ:
Một là, cách hiểu “thoáng” ấy nó không hề được quy định bởi văn bản, và vì thế, không thuyết phục. Mà đã không thuyết phục thì ai dám đảm bảo rằng đấy sẽ là cách hiểu lâu dài và phổ biến? Chính chị cũng thấy là nhiều đoạn trong Koran hiểu literally là rất phản tiến bộ, vậy chị có thấy cách hiểu literal đó chính là cách hiểu phù hợp nhất, có cơ sở nhất không, vì toàn bộ cuốn kinh đều mang tinh thần chung đó? Một bên là cách hiểu gượng ép không thuyết phục, một bên là cách hiểu rất có cơ sở, rất thuyết phục, chị thấy cái nào dễ phổ cập hơn?
Hai là, cứ cho là có nhiều người hiểu Koran “thoáng” và họ rất tử tế đàng hoàng, nhưng đấy là vì bản chất của họ tử tế sẵn và điều đó dẫn đến việc họ MUỐN hiểu Koran như thế, chứ không phải vì Koran có nghĩa như thế. Khổ nỗi cái bản chất tử tế đó chỉ là tài sản riêng của một vài người, còn cái tài sản chung mà cộng đồng Hồi share với nhau lại chính là món Koran cơ. Bao nhiêu cái gương khủng bố nhãn tiền sờ sờ ra đó, các bạn lại tuyên bố xanh rờn là làm theo Koran, chờ luật pháp xử lý thì có khi được vạ má đã sưng vều ấy chứ.
Ba là, không nên đánh đồng chuyện tìm hiểu và kiểm nghiệm về bản chất kinh Koran với chuyện “đàn áp” tôn giáo. Ai đàn áp ai ở đây? Chuyện phân tích mặt trái mặt phải của một đối tượng bất kỳ như Koran chẳng hạn, là thao tác bình thường của những tư duy tỉnh táo. Việc thừa nhận Koran có những điểm lỗi thời không có nghĩa là bỏ đạo, nó chỉ cho thấy tín đồ có năng lực tự tách khỏi chính đức tin của mình để đánh giá, mà từ góc độ nào đó, hành động này chứng tỏ sự trưởng thành của đức tin. Tại sao người ta có thể yêu cầu dân Christian phân tích rạch ròi Kinh Thánh của họ relevant chỗ nào irrelevant chỗ nào trong thời buổi hiện nay mà với dân Hồi thì không? Chẳng lẽ vì bên này chịu cho người ta “đàn áp” còn bên kia không chịu? Đơn giản tại bạn Hồi dữ hơn, hỏi cái là bạn cho ăn bom nên muốn giữ mạng thì né ra đi. Còn bạn Christianity đã trải qua thời kỳ lửa thử vàng rồi, giờ rất là bình tĩnh nên cứ yêu cầu thoải mái bạn chẳng xách dao chém đâu hehehe.
Cuối cùng, việc họ tin tưởng vào ý nghĩa “thoáng” ở trên là chuyện của họ, việc đánh giá niềm tin ấy có cơ sở và có vững chắc hay không thuộc quyền nhận định của chúng ta. Có hai thái độ em nghĩ phải phân biệt cho rõ ràng ở đây: bao dung tôn giáo và né tránh tôn giáo.
Bao dung ở chừng mực ta không bĩu môi hay nhăn nhở cười khi thấy họ đội Koran lên đầu rồi bảo đấy là lời của thánh thần, là chân lý vĩnh cửu. Nhưng nếu tự khoá đầu óc mình lại, miễn đánh giá miễn bình luận một cách khoa học và logic về văn bản Koran và những diễn giải Koran của họ, chỉ vì sợ họ nghe thấy sẽ nổi giận, thì gọi là né tránh. Hay chính xác hơn, là khiếp nhược.
Chị bepnhaminh,
Em đã đọc kỹ link chị đưa, và đã nghĩ đến những trường hợp người ta có thể hiểu văn bản rộng hơn, khác hơn ý nghĩa literal của nó, ví như công án thiền “Phùng Phật sát Phật, phùng tổ sát tổ” chẳng ai đi hiểu là phải cầm dao giết Phật thật. Vì vậy em đã đọc lại kinh Koran thật cẩn thận để xác định có thể hiểu như thế được hay không. Thì thấy như thế này:
1. Hai trường hợp này hoàn toàn khác nhau. Công án thiền phải được hiểu trong context chung của tinh thần “giáo ngoại biệt truyền, bất lập văn tự” mà sư tổ Bồ đề đạt ma đã đưa ra ngay từ đầu, vì vậy cách hiểu literal là vô lý và vô nghĩa. Còn kinh Koran, không những sự thù hận đối với unbelievers nó đậm đặc từ đầu đến cuối, mà còn chi chít những chi tiết hướng dẫn cụ thể phải “thịt” người ta như thế nào (không trích lại vì quá gớm). Tinh thần chung của kinh Koran là cho dân unbelievers là ở level thấp kém, dưới mức con người, nên nếu không “nâng” họ lên bằng cách cải đạo cho họ được thì cứ thịt tuốt, thánh Allah ok hết và sẽ tưởng thưởng ngon lành cho hành động đó (có nói rõ là thưởng bằng virgins đàng hoàng luôn ak ak). Trong tinh thần chung bao trùm nguyên bộ kinh như thế, cách hiểu “thoáng” mà chị nói ấy rõ ràng là không có cơ sở văn bản, hay nói thẳng ra là gượng ép. Cách hiểu đó không được văn bản quy định (văn bản kinh Koran nó đâu có mở đến thế), mà nằm ở sự áp đặt của người diễn giải. Có vẻ đây là sản phẩm của những thầy tu muốn “xơi cả hai mâm”, vừa muốn giữ nguyên sự tôn kính đối với Koran vừa muốn dung hoà nó với tinh thần dân chủ phương Tây, mà khổ quá hai cái này vốn dĩ nó đánh nhau như chuột với mèo mà giờ muốn hai bạn ôm nhau hun nhau chụt chịt rồi live happily ever after thì có challenging người ta quá đáng lắm không?
2. Bất kỳ tư tưởng nào của con người cũng đều chịu những ràng buộc, rào cản của thời đại sinh ra nó. Chẳng ai bắt buộc cái ông Muhammad sống từ thời nảo thời nào phải suy nghĩ tư duy nhân văn như người hiện đại hết, nhưng người hiện đại mà đứng nguyên xi không nhúc nhích ở trình độ văn minh của ông Muhammad mấy ngàn năm trước thì thiệt là quá nhọ cho người ta và quá nhục cho trí tuệ nhân loại. Tại sao ông Dostoevski tín đồ Chính thống giáo Nga có thể chất vấn toàn bộ lịch sử của giới tăng lữ, cho đó là nô dịch hoá nhân loại, mà dân Hồi không thể thừa nhận rằng Koran đã lỗi thời? Thừa nhận như thế có gì là báng bổ đâu, vì Koran đúng là sản phẩm của thời tiền dân chủ mà? Tại sao phải đi cố công chứng minh rằng cái sản phẩm đó nó cũng phù hợp với dân chủ hiện đại làm chi cho khổ, mà vừa khổ mình lại vừa chẳng thuyết phục được ai?
Mà nói cho cùng, chỉ có một con đường duy nhất để một tư tưởng bất kỳ nào đó đảm bảo được giá trị của nó qua thời gian: đó là hãy để cho người ta kiểm nghiệm đi, đừng khăng khăng mình là chân lý bất chấp thời gian bất chấp mọi hoàn cảnh nữa. Quá trình kiểm nghiệm có thể nghiệt ngã, có thể đau đớn, nhưng chỉ có qua đó thì những giá trị đích thực mới được chắt lọc và bảo tồn. Chị có đồng ý với em không?
Em cũng tò mò search kinh Koran ra đọc, trời ơi ta nói, tín ngưỡng của họ với những giá trị phương Tây nó trái ngược, loại trừ nhau hoàn toàn như thế này thì yêu cầu tôn trọng, chung sống hoà bình là yêu cầu hơi xa xỉ, đối với cả hai bên. Nếu có những người Hồi giáo ôn hoà, thì phải là những vượt qua được gánh nặng của cái món Koran này, mà làm sao người ta đảm bảo được điều này khi họ vẫn cầu nguyện liên tục và thành kính mỗi ngày?
Giờ thì em hiểu tại sao bọn IS lôi kéo được nhiều người như thế, kể cả những người được phương Tây cưu mang. Đó là vì họ thực hành gần như literally những lời răn trong Koran.
4:56. Those who reject Our revelations-We will scorch them in a Fire. Every time their skins are cooked, We will replace them with other skins, so they will experience the suffering. God is Most Powerful, Most Wise. :-&
8:12. Your Lord inspired the angels: "I am with you, so support those who believe. I will cast terror into the hearts of those who disbelieve. So strike above the necks, and strike off every fingertip of theirs. :-&
9:5. When the Sacred Months have passed, kill the polytheists wherever you find them. And capture them, and besiege them, and lie in wait for them at every ambush. But if they repent, and perform the prayers, and pay the alms, then let them go their way. God is Most Forgiving, Most Merciful. :-&
Đọc mấy chương đầu thôi, không đọc tiếp nữa, ớn óc quá.
Cho em hỏi là cái này mua ở đâu ạ? Em ra nhà thuốc hỏi mà không có.
Còn dầu gội cho bé nên dùng loại nào ạ?
Em đi 3 nhà thuốc đều ko thấy có. Chỉ có loại này thôi. Em sẽ dùng thử và báo cáo kết quả cho các mẹ.
Pó tay lều báo, Esther là chị gái của Tootie mà, mẹ đâu mà mẹ.
Nước mắt rơi chung
SGTT.VN - Bạn nói có thể chị đàn bà đứng nức nở trên phố Hoàng Diệu ấy vừa đóng quầy may sẵn ở chợ Đồng Xuân, bạn đã bị chị mắng một lần vì “nói giọng miền Nam mà còn mặc cả”. Có thể người đàn ông mếu máo đặt mấy bông cúc vàng ở hàng rào ngôi nhà số 30 kia vừa chạy xong cuốc xe ôm, bạn đã từng bị anh chở đi đường vòng để lấy tiền cho ngọt. Nhưng những va quệt đã từng gặp phải trên đất Hà Nội đã trôi hết, xí xoá hết trong bạn vì những người đã đến khóc trước nhà vị tướng vừa qua đời, trong bản tin tối.
Tivi trong quán ăn tiếng được tiếng mất, nhưng bọn tôi chừng như nghe được tiếng nước mắt chảy. Không chỉ từ những gương mặt lướt qua trên màn hình, mà còn từ những người không xuất hiện trên tivi như bạn, hay từ trong lòng những người giả bộ mình cứng cỏi, như tôi. Tự nhận là già rồi, nghi ngờ cả nước mắt, nhưng bạn nói lần này bỗng tin những người kia cảm động thật lòng. Mà ông tướng đó cũng không phải ruột thịt, hay họ hàng xa, hay láng giềng ở cạnh nhà. Ông giỏi thì khỏi nói, cái đó cả thế giới chịu rồi, “nhưng tụi mình đâu phải thương chỉ mỗi chuyện đó”, bạn quệt cùi tay chùi nước mắt, nói “nghĩ tới ông như là nghĩ tới ông nội mình, không hề có cảm giác xa xôi vĩ đại”. Bàn bên mấy anh đòi nợ mướn cũng thôi chửi thề một con nợ khó nhằn, một anh buột miệng “nhìn ổng hiền như con cọp ăn chay”. Màn hình đông chừng mười lăm giây nụ cười hồn hậu của ông tướng. Tự biết trong lòng người dân, hình ảnh ấy còn đọng lại rất lâu.
Bạn tôi tin hồi tại thế ông sống như mình có, không cố ý sống sao cho dân phải khóc khi lìa cõi tục. Tự nhiên từ khí chất. Thấy ông tưới phong lan, cũng lui cui như ông già kế bên nhà. Thấy nụ cười, biết rằng những oan khuất nhục vinh đã bị ông phẩy tay bỏ lại. Chỉ dân là ông không quên, khi thỉnh thoảng gửi báo những bài viết tâm huyết đóng góp cho chính sách dân sinh.
Mấy hôm trước càphê sáng với nhau bạn còn kêu xã hội nhìn đâu cũng rẽ chia xáo xác. Sẵn sàng cãi nhau vì một cuốn sách, ông xài điện thoại Mỹ tôi dùng điện thoại Hàn, vì em mê nhạc sến anh thích sang. Cảm giác loạn lạc từ chính trường cho tới từng mái ấm, từng cái tổ của mỗi người. Đi bên bờ vực ai không chịu được nấy rơi, tưởng không có gì ngăn lại được dòng người chèn lấn. Bỗng tất thảy họ dừng lại chỉ vì một hơi thở vừa dứt vô phương nối lại. Bạn rươm rướm nói, ông tặng cái chết của mình cho người dân như một cơn mưa phúc lành. Họ, cũng như bọn tôi, ẩn nỗi tiếc thương ông già rực rỡ đó, thấy tâm hồn mình bỗng dưng liền sẹo, bâng khuâng vì ý nghĩ mình cũng còn khả năng khóc cho một người dưng.
Cách khóc mỗi người mỗi khác, có người tận nhà ông già cúi đầu đặt bó hoa, người ở xa ngồi trước tivi lén kéo chéo áo lau đuôi mắt, người nuốt trộng vào lòng, người lại thở hắt ngậm ngùi “rồi ai cũng về, người ở đến gần một trăm lẻ ba năm chớ đâu ít ỏi gì, mà sao ai cũng tiếc, lại có người ở mới sáu mươi mà dân ngán ngẩm thôi rồi”. Chỗ này chỗ kia, tiếng khóc chưa bao giờ tạnh của những người trót sinh ra trên đời này, nhưng không mấy khi cả triệu người cùng chung một niềm mất mát.
Bạn nói có bốn trong mười phần nước mắt đã chảy ra, chúng ta khóc cho việc sau này chẳng còn ai đủ lớn để dân còn có thể thương chung, khóc cùng. Cúi đầu trước ông, cũng đồng nghĩa bày tỏ thái độ với những ông quan còn đang sống.
NGUYỄN NGỌC TƯ
Nguồn: http://sgtt.vn/Loi-song/183927/Nuoc-mat-roi-chung.html
Hức, đọc cái đoạn này của chị em mới nhớ ra 2 mẹ con mà em đã từng quen hồi đi du học. Bà mẹ là người quen của thằng bạn của nhỏ bạn cùng phòng em (hic, bắn bao nhiêu phát đại bác mà không tới). Bà có đứa con gái đang ở KTX, còn bọn em đang ở nhà thuê. Thằng bạn của nhỏ roommate em nhờ bọn em cho bà ở ké mấy hôm. Bà đến, bọn em nấu ăn thết đãi, nhường cái giường tử tế nhất cho bà ngủ (giường của em). Hôm sau bà đi siêu thị mua đồ rủ em đi cùng, mua rất nhiều thứ, sau đó phán rằng bà chỉ có tiền USD chứ không có SGD. Em đành trả tiền cho toàn bộ hàng bà mua.
Hôm sau con gái bà sang, gọi điện cho em, câu đầu tiên nàng dõng dạc: "Em đang ở chỗ này, chỗ này... Giờ đi bus nào qua nhà chị để gặp mẹ em?" Em chỉ đường cho nàng. Nàng nghe xong, cúp máy cái rụp không một câu cám ơn. Nàng đến, không chào em tiếng nào, hỏi luôn: "Giường mẹ đâu?" Bà mẹ chỉ cái giường của em. Nàng nhảy phóc lên nằm, gác chân lên bàn học của em, và dõng dạc: "Đói quá. Nhà có gì ăn không?" Mẹ nàng chạy đi mở tủ lạnh (của bọn em) để lấy thức ăn cho con. Bà lóng ngóng một lúc rồi hỏi em cái này cái kia làm thế nào, em đành nấu luôn cho bà. Hai mẹ con ăn xong, nàng lại phán: "Giờ đi chơi" và họ đi, để lại mình em với đống chén đũa.
Giờ em có con gái, nhớ lại chuyện này lại tự nhủ mình phải dạy dỗ con cho tử tế. Hic.
Chuyện 1: Chàng ở quê lên TP xin việc, trong thời gian xin việc ở nhờ nhà bạn thân của mẹ chàng. Cuối cùng kiếm được việc làm lương khá cao (so với mặt bằng quê mình). Không bao giờ góp tiền ăn, điện nước. Liên tục như thế 2 tháng, đến lúc người ta tế nhị đuổi khéo đi. Một hôm xe hỏng trên đường, chàng phải ghé tiệm sửa xe lúc trời đã tối, về đến nhà thì đã 11h đêm, đói run tay chân, chạy vào bếp tìm cơm ăn. Mọi người xót ruột hỏi sao không tìm chỗ nào mà ăn đỡ. Chàng đáp bằng giọng run rẩy (vì đói): cơm hàng bèo cũng phải 15k ạ.
Chuyện 2: Đứa cháu họ được giải cao trong một cuộc thi của sinh viên, mình không có thời gian mua quà nên tặng nó 1 triệu để chúc mừng. Chàng lập tức bắt nó dẫn đi nhậu, nói thẳng: Cô P cho mày cái phong bì tiền, tao thấy rồi.
Chuyện 3: Sau 1 năm chàng lấy vợ, ra ở riêng gần nhà mình, 2 vợ chồng vui vẻ sang nhà mình ăn mỗi ngày để tiết kiệm tiền ăn. Vài tháng sau mình dọn nhà đi, thoát nợ.
Chuyện 4: 2 vợ chồng mời họ hàng đến mừng vợ chàng lên lương, nấu món cháo lòng đãi mọi người. Trong nồi cháo to có vài miếng gan, phèo, dồi… Mọi người nhắn tin để mình mang thêm thức ăn sang, vì nhà mình gần đó. Kết quả, lần sau mời họ hàng, chàng mời đến hẳn nhà mình luôn, nói rằng nhà mình rộng hơn. Dĩ nhiên nấu bún thì chàng sẽ mua bún đến, còn thịt thì lấy trong tủ lạnh nhà mình.
Chuyện 5: Bà nội chàng lên chơi một tháng, chàng tính với bà chàng rằng tiền cơm của vợ chồng chàng chừng 1.5tr/tháng, nên chàng sẽ đưa cho bà chàng đúng 1.5tr để bà nấu cho. Còn cơm của bà, bà có lương hưu bà tự lo. Sau vụ đó bà về luôn.
Chuyện 6: Mẹ chàng và vc chàng rủ mình đi siêu thị cho vui, mình đi vì nể mẹ chàng. Tư vấn hàng hoá thôi chứ mình không mua gì. Đến lúc tính tiền, mình sực nhớ món mẹ chàng nấu còn thiếu rau thơm nên chạy vào lấy thêm cho bà. Chàng tính tiền, còn mình ra ngoài đứng nói chuyện với mẹ chàng. Một lc sau ngó vào thì thấy… chàng âm thầm lặng lẽ vứt túi rau ra khỏi giỏ xách. Mình không nói gì. Lúc về mẹ chàng hỏi rau đâu, chàng bảo ơ rau của mẹ à, con tưởng của cô P.
Khổ nỗi mẹ chàng vẫn rất tự hào về chàng, vì con trai thành đạt, ặc ặc. Ai nói gì cứ nói, họ ghen ghét với con trai của bà đấy mà. Mình thương bà, vì bà khổ quá rồi, nên không dám nói với bà rằng con trai thành đạt của bà còn nợ chồng mình vài món tiền chưa trả, vì nhờ chồng mình mua hàng rồi lờ tịt.
Mình thì không ăn thịt chó vì hồi nhỏ xíu đã chứng kiến con chó già của ông bác bị lạc khi ổng chuyển nhà, mà mấy hôm sau thấy nó tìm được về nhà cũ (cách đó gần 10km) nằm đó chờ, đói meo. Từ đó mọi người đem thịt chó ra dụ thế nào mình cũng nhất định không ăn.