Stress Chọn Nghề Lớp 12: Khi "Chọn Sai Một Lần Là Hỏng Cả Đời" Là Một Lời Nói Dối

Mùa đăng ký nguyện vọng đến gần, hàng nghìn học sinh lớp 12 đang lo "chọn sai ngành sẽ hỏng cả đời". Bài viết từ một chuyên viên Nhân sự : thực tế thị trường lao động Việt Nam, dữ liệu chuyển ngành sau ĐH, và 5 câu hỏi thực dụng giúp giảm áp lực.

Đến tháng 5 hằng năm, mình lại thấy nhiều bạn lớp 12 nhắn hỏi: "Chị ơi, em sắp đăng ký nguyện vọng nhưng em sợ chọn sai ngành thì hỏng cả đời, em phải làm sao?"

Mình hiểu cảm giác đó. Mình từng là một học sinh tỉnh lẻ vào TP.HCM thi đại học, từng cầm tờ phiếu đăng ký nguyện vọng và run tay không biết tô vào ô nào. Bây giờ — sau thời gian đi làm — mình muốn nói thật với các em một điều: "Chọn sai một lần là hỏng cả đời" là một câu nói dối. Và mình sẽ chứng minh bằng dữ liệu, không phải bằng câu chuyện truyền cảm hứng.

1. Sự thật về "chọn sai ngành"

Trong quá trình đi làm tuyển dụng, mình đã ngồi đối diện với khá nhiều ứng viên. Và đây là điều ít người nói cho các em biết:

• Khá nhiều ứng viên mình phỏng vấn đang làm công việc không hoàn toàn đúng với ngành học đại học. Một bạn học Kinh tế đối ngoại đang làm Marketing. Một bạn học Cơ khí đang làm Kỹ sư phần mềm. Một bạn học Luật đang làm Sales B2B.
• Họ vẫn ổn — thậm chí thành công. Vì kỹ năng học được trong 4 năm đại học (tư duy, viết, phân tích, làm việc nhóm) chuyển hoá được sang nhiều lĩnh vực. Tấm bằng chỉ là vé vào cửa lần đầu tiên.
• Cái thực sự ảnh hưởng đến sự nghiệp dài hạn không phải là "chọn đúng ngành lúc 18 tuổi" — mà là khả năng học cái mới, thái độ làm việc, và mạng lưới quan hệ mà các em xây dựng trong và sau đại học.

Theo Tổng cục Thống kê (Báo cáo Lao động Việt Nam 2024), tỷ lệ người lao động làm đúng ngành đào tạo ở Việt Nam chỉ khoảng 40–45%. Nghĩa là hơn một nửa đang làm "không đúng ngành" — và nền kinh tế vẫn vận hành bình thường.

Xem tiếp: https://cungbanlangnghe.vn/bai-viet/stress-chon-nghe-lop-12-khi-chon-sai-mot-lan-la-hong-ca-doi-la-mot-loi-noi-doi