Canh cua đồng - hương vị làng quê Việt

Cua đồng là nguồn thực phẩm cung cấp chất đạm quan trọng, chứa nhiều giá trị dinh dưỡng. Trong 100g cua đồng bỏ mai và yếm có: 74,4g nước, 12,3g protid, 3,3g lipid, 2g glucid, cung cấp được 89g calo. Trong đó, đặc biệt là lượng vitamin, muối khoáng, canxi trong cua đồng rất cao: 5.040mg canxi, 430mg photpho, 4,7mg sắt, các loại vitamin B1, B2, PP… Chất lượng protid trong cua cũng thuộc loại tốt, qua phân tích người ta thấy có 8 trên 10 axit amin cần thiết, gồm lysine, methionie, valine, leucin, isoleucien, phenylalanine, threonine và trytophane. Vì những hàm lượng trên mà cua đồng được xếp vào danh sách thực phẩm mang lại nguồn chất đạm quan trọng trong bữa ăn hàng ngày.

Phụ nữ có thai hạn chế ăn cua bởi theo quan niệm của Đông Y, cua đồng có vị mặn, tính hàn, hơi độc, để chưa đau ngã, sưng, làm tan máu cục,… không tốt cho thai nhi. Đồng thời, không được uống nước cua sống vì có thể chứa ấu trùng sán lá. Theo khuyến cáo của cơ quan y tế California (Hoa Kỳ), ăn cua đồng sống hay nấu chưa chín có thể bị bệnh sán lá phổi do ký sinh trùng Paragonimus. Ký sinh trùng này sống bám trên cua đồng, khi vào tới ruột người, gây ra các triệu chứng đau bụng, tiêu chảy... sau đó chúng sang phổi gây ho, đau tức ngực, khó thở, nóng sốt, nổi mề đay... Nếu sán cư trú ở não thì thường gây cơn động kinh, ở gan thì tạo áp-xe gan.

Khi chọn cua đồng, nếu thấy có những dấu hiệu sau thì không nên dùng để nấu ăn (vì theo Nan dược thần hiệu, Tuệ Tĩnh đã lưu ý):

- Cua đồng có 4 hoặc 6 chân: Loại cua đồng ăn được thường có hai càng to và tám chân. Tuy nhiên, cũng có loại chỉ sáu hoặc bốn chân, phải cảnh giác với loại này.

- Cua có mắt đỏ

- Bụng dưới con cua có lông

- Con cua trong bụng có xương

- Con cua đầu lưng có chấm sao

- Con cua chân có khoang

Canh cua vừa giúp giải nhiệt, thải chất béo và lại nhuận tràng. Hơn nữa, cua đồng vốn rất giàu dinh dưỡng, nhiều đạm, chất béo và nhất là canxi, phốt pho; ngoài ra còn có sắt và các vitamin B1, B2, PP... Cua có tác dụng giảm đau nhức cơ xương khớp. Vì thế, món canh này rất có lợi cho sức khỏe ngày hè. Một số món canh cua chế biến đơn giản và giải nhiệt ngày hè như: canh cua nấy bầu, canh riêu cua nấu me chua, canh cua nấu hoa bí, canh cua khoai sọ rau rút, canh cua hoa thiên lý, canh cua mùng tơi rau đay,… Những món canh này đều dễ ăn, ngọt, mát, rất phù hợp nếu các bạn đang chán ngấy với món ăn nhiều dầu mỡ.

Phổ biến nhất là món canh cua mùng tơi rau đay bởi nhưng nguyên liệu dễ kiếm và hương vị đồng quê mà nó mang lại. Mướp vị ngọt, tính bình, không độc, vừa là rau ăn lại có tác dụng nhuận tràng, thanh nhiệt, giải độc, hoạt huyết, cầm máu và lợi sữa. Phụ nữ sau sinh nở ăn mướp rất lành. Mồng tơi vị chua, không độc, tác dụng lợi tiểu, chữa táo bón, đau đầu do trúng nắng. Đặc biệt, lá mồng tơi còn có tác dụng dưỡng da, làm cho mất nếp nhăn ở mặt, da mịn màng mềm mại. Rau đay vị đắng tính bình, lá rau có chất nhày, nấu ăn nhuận tràng rất tốt, chữa táo bón, mát gan mát ruột. Rau đay còn chữa được ho khan, lợi sữa. Phụ nữ sau sinh ăn rau đay sẽ có tỷ lệ chất béo trong sữa cao hơn các loại rau khác.