Một trong những giai đoạn khiến các mẹ bầu có phần lo lắng là những ngày cuối thai kỳ bởi có nhiều vấn đề không mong muốn có thể xảy ra. Có lẽ băn khoăn của mẹ bầu là tình trạng chuyển dạ sinh non, có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và con.
Tất cả các lần mang thai của mẹ bầu hều hết đều có ngày dự sinh. Người mẹ tương lai sẽ yên tâm khi biết khi nào mình sẽ sinh con và cuối cùng được gặp con trai hoặc con gái mới của mình. Nhưng mọi thứ không phải lúc nào cũng diễn ra như dự định.
Đôi khi, việc mang thai mang đến một điều bất ngờ (hoặc hơn thế nữa) cho bà mẹ tương lai, chẳng hạn như khi chuyển dạ bắt đầu sớm và em bé dường như muốn chào đời trước khoảng thời gian 40 tuần lý tưởng. Điều này được gọi là chuyển dạ sớm hoặc sinh non.
Một bác sĩ sản phụ khoa, chuyên khoa phụ sản cho biết: “Sinh non là tình trạng đau chuyển dạ hoặc co bóp tử cung dẫn đến mở cổ tử cung trong khoảng thời gian từ 20 tuần đến dưới 37 tuần trọn vẹn của thai kỳ”. Chuyển dạ sớm có thể dẫn đến sinh non.
Chuyển dạ sinh non là gì
Sinh non là tình trạng các cơn co thắt xảy ra trước tuần thứ 37 của thai kỳ.
Một phụ nữ được coi là chuyển dạ sớm nếu cô ấy trải qua 37 tuần thai đều đặn.
Chuyển dạ sớm có thể từ nhẹ đến nặng và có thể khiến em bé chào đời quá sớm. Tình trạng càng nghiêm trọng, em bé càng có nhiều khả năng gặp rủi ro hoặc sinh ra với các biến chứng.
Điều quan trọng cần lưu ý là một số phụ nữ có thể gặp các cơn co thắt sớm mà không phải là dấu hiệu chuyển dạ sớm. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài hơn 24 giờ, họ nên tham khảo ý kiến bác sĩ ngay lập tức vì chúng có thể là dấu hiệu nhiễm trùng ở tử cung hoặc nhau thai.
Sự khác biệt giữa chuyển dạ non và sinh non là gì?
Chuyển dạ non và sinh non là những giai đoạn riêng biệt trong quá trình sinh non. Chuyển dạ sinh non đề cập đến sự bắt đầu của các cơn co thắt và các dấu hiệu chuyển dạ khác trước tuần thứ 37 của thai kỳ. Đó là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ sinh non có thể xảy ra.
Mẹ bầu cần nghe theo lời khuyên của bác sĩ khi có dấu hiệu chuyển dạ sinh non - Ảnh: Istockphoto
Mặt khác, sinh non là khi em bé được sinh ra trước khi thai được 37 tuần. Mặc dù chuyển dạ sinh non có thể được ngăn chặn hoặc trì hoãn thành công nhờ can thiệp y tế, nhưng sinh non có nghĩa là em bé được sinh ra sớm, thường cần được chăm sóc tại phòng sơ sinh để hỗ trợ sức khỏe và sự phát triển của trẻ.
Triệu chứng chuyển dạ sinh non
Những triệu chứng này có thể khác nhau ở mỗi người, nhưng có một số triệu chứng phổ biến mà bạn cần chú ý.
Một số triệu chứng sinh non phổ biến nhất bao gồm:
• Chuột rút
• Vỡ nước (hoặc rò rỉ)
• Có thể vỡ ối
• Áp lực vùng chậu hoặc đau ở lưng dưới hoặc bụng
Nhận biết các dấu hiệu là rất quan trọng để có hành động kịp thời. Nếu bạn có bất kỳ triệu chứng nào trong số này, hãy liên hệ với bác sĩ ngay lập tức!
Nguyên nhân sinh non
Nguyên nhân gây chuyển dạ sớm là gì?
Chuyển dạ sinh non, xảy ra trước tuần thứ 37 của thai kỳ, có thể được kích hoạt bởi nhiều yếu tố khác nhau. Dưới đây là một số nguyên nhân phổ biến nhất:
• Tình trạng nhiễm trùng
Theo Tiến sĩ del Prado, “Các nguyên nhân phổ biến nhất là nhiễm trùng đường tiết niệu (UTI) và nhiễm trùng cổ tử cung, nhưng nhiễm trùng ở những nơi khác, như nhiễm trùng ở phổi do viêm phổi hoặc ở miệng do bệnh nha chu, cũng có thể gây ra sinh non.”
Các nguyên nhân khác gây sinh non là:
o Tử cung căng hoặc các tình trạng làm căng tử cung, như khi có quá nhiều chất lỏng hoặc em bé quá lớn. Ví dụ, bệnh đái tháo đường không được kiểm soát có thể làm tăng lượng nước ối.
o Suy cổ tử cung hoặc cổ tử cung hở, ngay cả khi tử cung không co bóp. Tiến sĩ del Prado giải thích: “Điều này không thuộc phân loại sinh non nhưng là nguyên nhân quan trọng dẫn đến sinh non”.
o Sinh non tự phát, nguyên nhân gây ra khoảng 2/3 tổng số ca sinh non, là khi quá trình chuyển dạ tự diễn ra và/hoặc thai phụ vỡ ối sớm.
Tiến sĩ del Prado cho biết: “Có nhiều nguyên nhân dẫn đến chuyển dạ sinh non".
“Chúng ta phải hiểuquá trình chuyển dạ hoạt động như thế nào. Chuyển dạ xảy ra do các cơn co tử cung và mở cổ tử cung. Các cơ chế cơ bản là viêm, căng cơ và cổ tử cung mở ra một cách tự nhiên hoặc thứ phát sau các cơn co thắt.”
• Tác động về cảm xúc
Những tình huống căng thẳng như mất người thân hoặc mất việc có thể khiến hormone căng thẳng tăng lên và gây ra các cơn co thắt, từ đó có thể dẫn đến chuyển dạ sớm.
• Vấn đề về tuổi tác
Phụ nữ dưới 20 tuổi hoặc trên 35 tuổi có nhiều khả năng bị sinh non hơn những người ở độ tuổi từ 20 đến 35.
Phụ nữ ở độ tuổi 40 có nguy cơ sinh non cao hơn phụ nữ ở độ tuổi 20 hoặc 30. Điều này là do phụ nữ lớn tuổi có nhiều khả năng mắc các bệnh lý góp phần gây chuyển dạ sớm, chẳng hạn như bệnh tiểu đường hoặc huyết áp cao (tăng huyết áp).
• Hút thuốc
Hút thuốc làm tăng nguy cơ chuyển dạ sinh non vì nó làm giảm lượng oxy đi vào nhau thai. Điều này có nghĩa là sẽ có ít máu hơn cho bạn và em bé sau khi bạn sinh con.
• Bệnh tiểu đường
Nếu bạn bị tiểu đường, nguy cơ lượng đường trong máu tăng quá cao khi mang thai có thể gây ra các biến chứng như huyết áp cao và bệnh tim, có thể dẫn đến sinh non.
• Tình trạng thừa cân
Khi bạn thừa cân hoặc béo phì khi mang thai, bạn sẽ tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường thai kỳ (bệnh tiểu đường khi mang thai) và điều này cũng có thể dẫn đến các biến chứng như sinh non.
• Huyết áp cao (tăng huyết áp)
Tăng huyết áp thai kỳ hoặc huyết áp cao khi mang thai khiến bạn có nguy cơ bị tiền sản giật (một loại huyết áp cao liên quan đến thai kỳ) có thể dẫn đến sinh non nếu không được điều trị.
Biến chứng chuyển dạ sinh non
Các biến chứng của chuyển dạ sinh non rất nhiều và bao gồm:
• Nhiễm trùng tử cung
• Nhau bong non
• Hội chứng suy hô hấp (RDS)
• Trẻ sơ sinh nhẹ cân (đặc biệt nếu thai kỳ kéo dài dưới 24 tuần)
Nguy cơ sinh non là gì
Đe dọa sinh non là khi người phụ nữ trải qua các cơn co thắt và giãn nở thường xuyên. Tuy nhiên, cổ tử cung vẫn chưa mở hoàn toàn và em bé vẫn chưa xuống đường sinh.
Nguyên nhân phổ biến nhất của nguy cơ sinh non là nhiễm trùng do vi khuẩn hoặc viêm tử cung (viêm nội mạc tử cung), mặc dù vẫn tồn tại các nguyên nhân khác.
Thông thường, nó không dẫn đến việc sinh con thực sự trước 37 tuần (tuổi thai). Tuy nhiên, khoảng 20% phụ nữ gặp phải tình trạng này sẽ sinh con sớm.
Triệu chứng chính của nguy cơ sinh non là các cơn co thắt xảy ra thường xuyên cách nhau ít nhất 6 đến 8 phút và kéo dài 30 giây hoặc lâu hơn. Chúng có thể gây đau hoặc nhẹ, tùy thuộc vào thời gian mang thai của bạn.
Nếu bạn nghĩ rằng mình có thể đang bị đe dọa sinh non, hãy gọi cho bác sĩ ngay lập tức.
Làm thế nào để tránh chuyển dạ sinh non xảy ra
Nếu bạn đã từng trải qua chuyển dạ sinh non, có một số điều bạn có thể làm để giảm nguy cơ điều đó xảy ra lần nữa:
• Không hút thuốc hoặc uống rượu khi mang thai. Cả hai điều này đều có thể làm tăng nguy cơ sinh non.
• Duy trì hoạt động nhiều nhất có thể. Điều này giúp giảm huyết áp và mức độ căng thẳng, điều này cũng có thể giúp ngăn ngừa sinh non.
• Tránh những tình huống căng thẳng bất cứ khi nào có thể. Nếu bạn có lịch khám hoặc phỏng vấn sắp tới trong thời gian mang thai, hãy cố gắng dời lại cho đến sau khi sinh con để không khiến bản thân rơi vào tình trạng căng thẳng không cần thiết (điều này có thể làm tăng nguy cơ chuyển dạ sinh non).
Chuyển dạ sinh non có dấu hiệu giống với chuyển dạ sinh em bé - Ảnh: Istockphoto
Em bé có thể bị ảnh hưởng sau chuyển dạ sinh non?
Những tiến bộ trong chăm sóc y tế đã cải thiện đáng kể cơ hội sống sót cho trẻ sinh non. Khả năng em bé sống sót sau khi sinh non phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm thời gian sinh sớm và mức độ can thiệp y tế hiện có.
Trẻ sinh vào khoảng 24 đến 28 tuần có thể có cơ hội sống sót cao, mặc dù bé có thể phải đối mặt với những thách thức về sức khỏe và cần được chăm sóc đặc biệt tại phòng chăm sóc đặc biệt dành cho trẻ sơ sinh (NICU).
Cơ hội sống sót và kết quả sức khỏe lâu dài sẽ cải thiện theo từng tuần trôi qua của thai kỳ, điều quan trọng là phải trì hoãn chuyển dạ sinh non khi có thể thông qua can thiệp y tế và lựa chọn lối sống.
Những sự thật đáng chú ý khác về chuyển dạ sinh non
1. Sinh non không nguy hiểm đến tính mạng của mẹ
Tuy nhiên, sinh non thường là nguyên nhân gây nguy cơ không qua khỏi hàng đầu cho trẻ sơ sinh hoặc trẻ sơ sinh trên toàn thế giới, Tiến sĩ del Prado chia sẻ. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ước tính có khoảng 15 triệu trẻ sơ sinh được sinh ra quá sớm mỗi năm và khoảng một triệu bé không qua khỏi hàng năm do các biến chứng khi sinh non. WHO cũng báo cáo rằng sinh non là nguyên nhân hàng đầu không qua khỏi ở trẻ em dưới 5 tuổi.
2. Mang song thai, sinh ba trở lên làm tăng nguy cơ sinh non
Điều này là do việc mang nhiều hơn một em bé có thể khiến tử cung bị căng quá mức.
Các yếu tố rủi ro khác là:
• mắc các bệnh lý như thiếu máu và rối loạn đông máu
• từng sinh non
• mang thai sau khi thụ tinh trong ống nghiệm (IVF)
• sinh con bị dị tật bẩm sinh
• gặp vấn đề với tử cung, cổ tử cung hoặc nhau thai
• mang thai quá sớm (dưới sáu tháng) sau khi sinh con
• thiếu hoặc không được chăm sóc trước khi sinh
•căng thẳng mãn tính
Theo Hiệp hội Mang thai Hoa Kỳ, chuyển dạ sớm xảy ra ở khoảng 12% tổng số ca mang thai. Nhưng những người sắp làm mẹ sẽ có nguy cơ cao nhất nếu họ mắc phải đồng thời ba điều sau:
• sinh nhiều con (mang ba con trở lên)
• sinh non trước đó
• những bất thường cụ thể ở tử cung hoặc cổ tử cung
3. Phụ nữ mang thai không có yếu tố nguy cơ nào được biết đến có thể bị chuyển dạ sinh non. Ngược lại, có một hoặc nhiều yếu tố nguy cơ không tự động có nghĩa là bạn sẽ chuyển dạ sớm.
4. Các dấu hiệu cảnh báo chuyển dạ sinh non rất giống với chuyển dạ thường
Đó là:
• Các cơn co thắt đều đặn hoặc thường xuyên (năm lần trở lên trong một giờ) có cảm giác như đau bụng kinh hoặc có thể không đau
• đau lưng âm ỉ, liên tục hoặc có thể đến rồi đi
• chất lỏng rỉ ra (dòng nước chảy ra hoặc dòng nhỏ giọt) cho thấy túi nước hoặc túi ối của bạn đã vỡ
• áp lực vùng chậu hoặc bụng dưới
• đốm hoặc chảy máu
• tăng hoặc thay đổi dịch tiết (có thể là nước, có máu hoặc có chất nhầy)
• buồn nôn, tiêu chảy hoặc rối loạn đường ruột
Tiến sĩ del Prado cho biết người phụ nữ sẽ cảm thấy đau chuyển dạ, giống như bất kỳ phụ nữ chuyển dạ nào khác.
“Các cơn co thắt thường xảy ra hàng giờ, sau đó khoảng thời gian giữa các cơn co thắt ngắn lại cho đến khi cứ hai đến ba phút một lần. Cơn đau giống như cơn đau mà chúng ta cảm thấy trong kỳ rụng dâu ở bụng dưới và lan xuống lưng dưới.
Có dịch tiết dạng nước hoặc có máu. Có những cơn co tử cung và mở cổ tử cung khi bác sĩ kiểm tra bên trong bằng kỹ thuật số.”
Liên hệ với bác sĩ của bạn ngay lập tức nếu bạn gặp những dấu hiệu và triệu chứng này.
5. Các bác sĩ có thể dừng hoặc làm chậm quá trình chuyển dạ sớm
Ví dụ, có thể dùng thuốc để ngừng các cơn co thắt và trì hoãn việc sinh nở hoặc giữ em bé trong bụng mẹ càng lâu càng tốt.
“Việc lựa chọn thuốc mang tính cá nhân hóa cao vì chúng không phải là không có tác dụng phụ và do đó không thể kéo dài quá mức. Tiến sĩ del Prado cho biết: Phản ứng với những loại thuốc này cũng phụ thuộc vào bệnh nhân, họ có thể nhập viện hoặc không tùy từng trường hợp.
6. Đôi khi, chuyển dạ sinh non tự chấm dứt
Theo Đại học Sản phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG), điều này xảy ra ở 3 trong số 10 phụ nữ mang thai. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) cũng báo cáo rằng có tới 50% phụ nữ chuyển dạ sinh non tiếp tục sinh con ở tuần thứ 37 hoặc muộn hơn.
7. Sinh non có thể được lên lịch
Đúng, loại lao động này không phải lúc nào cũng gây ngạc nhiên hay bất ngờ. Theo Cơ quan Y tế Quốc gia (NHS), một số trường hợp nhất định cần phải thực hiện chuyển dạ sớm theo kế hoạch và gây ra vì việc sinh sớm sẽ an toàn hơn. Một ví dụ là khi người mẹ tương lai bị rối loạn huyết áp cao như tiền sản giật.
8. Bác sĩ khám vùng chậu để xác nhận chuyển dạ sinh non
Bác sĩ sẽ kiểm tra cổ tử cung của bạn xem có thay đổi gì không và theo dõi các cơn co thắt của bạn. Những thay đổi này bao gồm sự xóa bỏ (cổ tử cung mỏng đi) và sự giãn nở (cổ tử cung mở ra để thai nhi có thể đi vào ống sinh).
Bác sĩ có thể cần phải kiểm tra bạn nhiều lần khi quá trình chuyển dạ của bạn tiến triển trong vài giờ tới. Anh ấy/cô ấy có thể thực hiện các xét nghiệm khác, chẳng hạn như siêu âm qua âm đạo, để kiểm tra độ dài của cổ tử cung và xác định xem có cần chăm sóc đặc biệt hay nhập viện hay không.
9. Quản lý chuyển dạ sinh non mang tính cá nhân hóa cao
Phụ nữ có lịch sử, yếu tố nguy cơ và trải nghiệm mang thai khác nhau. Chẳng hạn, không phải tất cả những người chuyển dạ sớm đều cần phải khâu cổ tử cung hoặc khâu cổ tử cung. Đây là phương pháp điều trị tình trạng suy yếu cổ tử cung (khi cổ tử cung bắt đầu rút ngắn và mở quá sớm trong thai kỳ) và có thể giúp ngăn ngừa sẩy thai muộn hoặc sinh non.
Bạn có thể nhận được một hoặc nhiều phương pháp điều trị và thuốc từ bác sĩ để ngăn chặn hoặc trì hoãn chuyển dạ sớm, đẩy nhanh sự phát triển của em bé hoặc giúp bạn cảm thấy tốt hơn.
Điều quan trọng là phải được chăm sóc y tế chuyên nghiệp trong suốt thai kỳ.
Tiến sĩ del Prado nhấn mạnh: “Những người từng sinh non trước đó phải được bác sĩ sản khoa quản lý và sinh con tại bệnh viện”.
10. Bạn có thể giảm nguy cơ sinh non bằng cách xử lý các yếu tố nguy cơ có thể điều trị được
Hãy bắt đầu bằng cách chăm sóc trước khi sinh từ rất sớm với bác sĩ chuyên khoa nội tiết hoặc chuyên gia về thai kỳ có nguy cơ cao, ngay cả khi bạn chưa thụ thai, như Tiến sĩ del Prado khuyến nghị. Bằng cách này, bạn có thể lập kế hoạch mang thai, kiểm soát các bệnh mãn tính một cách hiệu quả và thực hiện những thay đổi cần thiết trong lối sống để cải thiện sức khỏe của mình.
Đối với những người đã mang thai, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ sản khoa thường xuyên và ở giai đoạn sớm nhất của thai kỳ.
Dưới đây là các bước khác bạn có thể thực hiện để giảm nguy cơ sinh non và có một thai kỳ khỏe mạnh hơn:
• Ăn một chế độ ăn uống cân bằng và uống thuốc bổ sung nếu cần thiết.
• Cố gắng đạt được cân nặng lý tưởng trước khi mang thai, đặc biệt nếu bạn cần giảm hoặc tăng vài cân.
• Tránh tất cả các sản phẩm và chất có thể gây hại cho bạn và con bạn, như thuốc lá, ma túy bất hợp pháp và rượu.
• Làm việc với bác sĩ của bạn để kiểm soát các tình trạng bệnh lý như huyết áp cao và tiểu đường.
• Tìm cách điều trị mọi bệnh nhiễm trùng. Tốt nhất, việc này nên được thực hiện trước khi mang thai.
• Nghỉ ngơi và ngủ đủ giấc.
• Giảm thiểu tình trạng căng thẳng, hoạt động gắng sức, đứng lâu.
• Thảo luận về các lựa chọn giãn cách thai kỳ với bác sĩ của bạn.
Có thể nhận thấy chuyển dạ sinh non có thể dẫn đến tình trạng sinh non ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và bé. Các mẹ bầu nên tìm hiểu về các nguyên nhân dẫn đến chuyển dạ sinh non để có thể phòng tránh, đồng thời nhận biết được các dấu hiệu chuyển dạ sinh non để thăm khám kịp thời. Dù có tìm hiểu trước các thông tin, dấu hiệu không bình thường trong suốt thai kỳ, các mẹ bầu cũng hãy luôn trao đổi và báo với bác sĩ sớm khi xảy ra những vấn đề bất thường để đón con chào đời an toàn, khỏe mạnh nha các mẹ.
