Chiều qua có bệnh nhân khám thai than thở “mấy hôm nay trời nóng quá – em không uống nhiều nước không biết con em có thiếu nước ối không?”. Rồi run rủi thế nào – nước ối nó ít thiệt. Lòng chẳng mấy an vì dự đoán sắp có status kiểu “em khám thai tại PK X – bác sĩ nói tại em ít uống nước mà nước ối của em sắp cạn rồi” – rồi thì sẽ có những “cơn sốt” trong thế giới của những bà mẹ mang thai. Chẳng may thêm báo nào giật tít “Đừng vì mẹ uống nước ít mà con bị cạn nước ối”… Thôi thôi, viễn cảnh dù tưởng tượng hơi lố cũng ghê quá. Vậy là ngồi viết cái bài này.


NƯỚC ỐI ÍT (THIỂU ỐI)


Bình thường, thể tích nước ối khoảng 1 lít lúc thai khoảng 36 tuần, giảm khoảng 100 – 200 ml trước sanh. Trong một vài trường hợp, thể tích giảm nhiều so với lượng trung bình này, đôi khi chỉ còn vài 5-10ml thôi, trong trường hợp này được gọi là vô ối. Rất ít khi một thai kỳ bình thường bị giảm ối sớm, nếu có thì “không mấy vui”. Nếu giảm trước sanh 1-2 tuần thì bớt lo ngại hơn.




1. Làm sao bác sĩ biết nước ối đủ hay không?


Biết chứ - đo bằng siêu âm. Trong siêu âm có một phần bắt buộc phải đo là chỉ số ối (hay được ghi tắt là AFI – amniotic fluid index). Để đo chỉ số này, bác sĩ chia cái bụng của mẹ bầu ra làm bốn phần bằng một đường ngang và một đường dọc giữa, đó khoang ối của bốn phần này, cộng lại nó ra AFI (nói vậy chứ cũng khó đo lắm, vì chọn chỗ đó cho đúng mới được). Thai 16 – 41 tuần, bình thường AFI khoảng chừng 12-16, đây là trị số trung bình.


2. Nước ối giảm hay ít khi thai còn nhỏ


Trường hợp này lo ngại nhiều cho thai, vì chỉ có khoảng ½ trường hợp là phát triển đủ đến trưởng thành. Bác sĩ sẽ tìm xem thai có dị tật hệ tiết niệu hay thai có thận hay không. Không gian quanh bé quá chật chội đôi khi làm hệ xương bị biến dạng. Nếu thấy ra dịch âm đạo nhiều, bất thường, bạn phải báo cho bác sĩ khám thai, vì có thể bị rỉ ối làm ối cứ giảm dần giảm dần.



3. Một số bất thường liên quan thiểu ối:


- Từ phía thai: bất thường nhiễm sắc thể, dị tật bẩm sinh, thai chậm phát triển, rỉ ối…


- Từ bánh nhau: nhau bong, hội chứng truyền máu song thai.


- Từ mẹ: cao huyết áp, tiền sản giật, tiểu đường


- Từ thuốc: ức chế tổng hợp prostaglandin, ức chế men chuyển (trong điều trị cao huyết áp)


- Và…vô căn (tức là không biết tại sao)


4. Một số dị tật bẩm sinh liên quan đến thiểu ối (phần này nó hơi khó hiểu, vì từ ngữ chuyên môn, nếu cần giải thích, mình sẵn lòng trả lời riêng)
- Hội chứng dải sợi ối


- Dị tật tim: tứ chứng Fallot, thông liên thất


- Bất thường nhiễm sắc thể: tam nhiễm 18, hội chứng Turner


- Loạn sản ổ nhớp


- Bệnh lý bẩm sinh hệ niệu: bất sản thận, loạn sản thận, …


- Nhược giáp


- Hội chứng truyền máu song thai


- Con nhiều nữa, nhưng hiếm hơn các bệnh lý kể trên nhiều lắm, dù mấy thứ kể trên cũng khá ít gặp rồi.