Đã 3 giờ sáng , và phòng trẻ sơ sinh của bạn nghe như một khu trưng bày trong Công viên kỷ Jura. Giữa những tiếng thét "khủng long bay" , những tiếng khịt mũi kỳ lạ và tiếng thở hổn hển đột ngột khi cho bé bú giữa đêm, bạn đang gần như phát điên khi đứng sát bên nôi. Bạn đang thực hiện "kiểm tra hơi thở lúc 3 giờ sáng" - nhìn chằm chằm vào một củ khoai tây đang ngủ la hét để xem lồng ngực của nó có cử động đúng cách hay không.
Hầu hết những âm thanh này chỉ là những đặc điểm riêng của hệ thần kinh chưa phát triển hoàn thiện. Nhưng việc nhận biết được những dấu hiệu thực sự của suy hô hấp ở trẻ sơ sinh sẽ tạo nên sự khác biệt giữa việc hoảng loạn đưa trẻ đến phòng cấp cứu một cách không cần thiết và việc can thiệp y tế thực sự.
Hướng dẫn này là phần bổ sung quan trọng cho Danh sách kiểm tra các triệu chứng thường gặp ở trẻ sơ sinh (Common Newborn Symptoms Checklist) của chúng tôi , được thiết kế để giúp bạn phân biệt giữa một em bé "ngủ ồn ào" với một em bé đang gặp vấn đề sức khỏe.
Những điểm chính cần ghi nhớ
5 dấu hiệu chính: Chú ý các triệu chứng như phồng mũi , thở rên , co rút lồng ngực , thở nhanh (>60 nhịp/phút) và tím tái .
Suy hô hấp ở trẻ sơ sinh là gì?
Suy hô hấp xảy ra khi phổi chưa phát triển hoàn thiện của trẻ sơ sinh gặp khó khăn trong việc trao đổi oxy hiệu quả. Tình trạng này được đặc trưng bởi sự gia tăng công thở, trong đó trẻ sử dụng các cơ phụ trợ để đưa không khí vào phổi. Không giống như nhịp thở định kỳ bình thường , suy hô hấp thực sự kéo dài và thường đi kèm với sự gắng sức về thể chất hoặc thay đổi màu da có thể nhìn thấy được .
Sinh lý học của mô phổi chưa trưởng thành
Phổi của trẻ sơ sinh vẫn đang trong quá trình phát triển. Khi sinh ra, các phế nang (túi khí) vẫn đang hình thành, và thành ngực mềm dẻo hơn đáng kể so với người lớn. Điều này có nghĩa là khi trẻ gặp khó khăn, toàn bộ cấu trúc lồng ngực của trẻ sẽ phản ứng. Đó không chỉ đơn thuần là "thở nhanh"; đó là một cuộc đấu tranh về mặt cơ học. Nếu phổi hoạt động không hiệu quả, cơ thể sẽ huy động các cơ ở cổ và bụng để giúp hít không khí vào.
Vì sao trẻ sơ sinh thở khác biệt (Yếu tố thở bằng mũi)
Trẻ sơ sinh thở bằng mũi là bắt buộc . Chúng không thở hiệu quả bằng miệng trong vài tháng đầu đời. Đó là lý do tại sao một triệu chứng "nghẹt mũi" đơn giản có thể nghe như một vấn đề nghiêm trọng. Tuy nhiên, có một ranh giới rõ ràng giữa một em bé "nghẹt mũi" và một em bé có biểu hiện khó thở . Nếu lỗ mũi giãn rộng đáng kể với mỗi nhịp thở, đó không phải là cảm lạnh mà là phồng mũi , một dấu hiệu chính của sự khó thở.
5 dấu hiệu chính của suy hô hấp ở trẻ sơ sinh
5 dấu hiệu chính bao gồm phồng mũi , rên rỉ khi thở ra, co rút lồng ngực (da co lại quanh xương sườn), thở nhanh (hơn 60 nhịp thở mỗi phút) và tím tái (da có màu xanh/xám). Nếu em bé của bạn liên tục có những biểu hiện này , rất có thể bé đang gặp khó khăn về hô hấp — sự gắng sức về mặt cơ học để đưa không khí vào — và cần được thăm khám y tế ngay lập tức để đảm bảo độ bão hòa oxy thích hợp.
Hiện tượng phồng mũi và chiếc mũi "hoạt động"
Vì trẻ sơ sinh bắt buộc phải thở bằng mũi, nên lỗ mũi là dấu hiệu đầu tiên cho thấy bé đang gắng sức. Trong một cữ bú bình thường vào ban đêm , mũi của bé sẽ giữ nguyên tư thế. Khi bé khó thở, lỗ mũi sẽ giãn rộng ra với mỗi lần hít vào. Đây là một nỗ lực cơ học để giảm sức cản của đường thở. Nếu điều này xảy ra một hoặc hai lần trong khi bé khóc, đừng hoảng sợ. Nhưng nếu nó xảy ra đều đặn và liên tục ngay cả khi bé đang nghỉ ngơi? Đó là một dấu hiệu đáng báo động.
Co rút lồng ngực (Cái nhìn "kéo căng")
Đây là triệu chứng khiến hầu hết các bậc cha mẹ phải đưa con đến phòng cấp cứu, và điều đó hoàn toàn có lý. Hãy quan sát xương đòn của bé, phần giữa ngực (xương ức) và khoảng cách giữa các xương sườn. Bạn có thấy da bé bị "co rút" hoặc "hóp vào" mỗi khi bé thở không? Hiện tượng này được gọi là co rút lồng ngực. Điều đó có nghĩa là bé đang phải gắng sức hơn nhiều so với bình thường. Nó thường trông giống như một "cục kéo" ở gốc cổ họng.
Tiếng rên rỉ nhịp nhàng
Có sự khác biệt rất lớn giữa "tiếng rên khi đi ngoài" và "tiếng rên khi thở". Trẻ sơ sinh nổi tiếng với việc phát ra những âm thanh kỳ lạ khi bị đầy hơi hoặc cố gắng tìm tư thế thoải mái. Tuy nhiên, tiếng rên khi khó thở là một âm thanh ngắn, có nhịp điệu, chỉ xảy ra khi em bé thở ra . Đó là cách cơ thể giữ cho phổi luôn mở. Nếu tiếng rên này xảy ra với mỗi nhịp thở, đã đến lúc cần gọi cho bác sĩ nhi khoa.
Âm thanh của khủng long bay Pterodactyl: Khi tiếng thở nghe đáng sợ nhưng thực chất không phải vậy.
Giai đoạn thở định kỳ
Trẻ sơ sinh không có nhịp thở "ổn định" như người lớn. Chúng thường thở ngắt quãng . Chúng có thể hít vài hơi nhanh, sau đó ngừng hoàn toàn trong 5 đến 10 giây, rồi lại bắt đầu thở hổn hển. Điều này thường chỉ là hệ thần kinh chưa trưởng thành của chúng đang tìm kiếm "nhịp điệu" của mình. Miễn là màu da của bé vẫn bình thường và thời gian ngừng thở dưới 20 giây, thì nhìn chung đó được coi là một phần của quá trình phát triển bình thường của trẻ sơ sinh .
Tiếng thở rít so với nghẹt mũi thông thường
Nếu bé phát ra âm thanh như tiếng máy sưởi bị hỏng, rất có thể đó chỉ là do nghẹt mũi . Vì đường thở của bé rất nhỏ, ngay cả một lượng nhỏ bụi vải hoặc sữa khô cũng có thể khiến bé phát ra âm thanh "lạch cạch". Tuy nhiên, thở rít là âm thanh cao, như tiếng nhạc khi bé hít vào . Thở rít thường cho thấy có sự tắc nghẽn hoặc thu hẹp ở đường thở trên và cần được kiểm tra ngay lập tức.
Ngăn ngừa suy thoái môi trường: Vai trò của nhiệt độ
Tình trạng quá nóng là nguyên nhân chính gây tăng nhịp thở ở trẻ sơ sinh, thường giống hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng chuyển dạ hô hấp. Sử dụng chất liệu không thoáng khí hoặc túi ngủ có trọng lượng có thể hạn chế sự giãn nở của lồng ngực và giữ nhiệt. Vải viscose tre giúp điều chỉnh nhiệt độ ở mức 37,4°F (khoảng 35°C) , giảm căng thẳng sinh lý cho phổi của trẻ sơ sinh và duy trì nhịp thở ổn định, an toàn suốt đêm.
Vì sao khả năng thoáng khí lại quan trọng đối với sự an toàn của phổi
Khi bé bị quá nóng, cơ thể bé sẽ cố gắng hạ nhiệt bằng cách duy nhất mà nó biết: bằng cách thở nhanh hơn ( thở nhanh ). Nếu bạn đã từng thấy bé đổ mồ hôi và thở hổn hển trong chiếc khăn quấn bằng polyester dày, bạn đã thấy hiện tượng bé bị ảnh hưởng bởi môi trường. Chất liệu 95% sợi tre viscose của chúng tôi được thiết kế để thấm hút mồ hôi và cho phép luồng không khí tối đa. Điều này giúp giữ cho da bé luôn mát mẻ và ngăn ngừa tình trạng nhịp thở tăng đột biến khiến cha mẹ hoảng loạn lúc 3 giờ sáng .
Nguy cơ của đồ ngủ có trọng lượng đối với sự giãn nở lồng ngực
Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) khẳng định rõ ràng: các sản phẩm dành cho trẻ sơ sinh có trọng lượng không an toàn . Quảng cáo có thể nói rằng chúng "mô phỏng một cái ôm", nhưng thực tế lâm sàng là việc đặt trọng lượng lên ngực trẻ sơ sinh có thể hạn chế khả năng hít thở sâu và đầy đủ của bé. Lồng ngực của trẻ sơ sinh mềm và linh hoạt; chỉ cần một lực nhỏ cũng có thể cản trở việc hấp thụ oxy của bé. Tại SwaddleAN, chúng tôi dựa vào độ đàn hồi của chất liệu và sự vừa vặn – không bao giờ sử dụng hạt hoặc trọng lượng – để làm dịu phản xạ Moro mà không ảnh hưởng đến đường thở.
Lời kết
Chăm sóc trẻ sơ sinh là một công việc đầy áp lực, đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng trong điều kiện thiếu ngủ trầm trọng. Việc cảm thấy kiệt sức khi phòng trẻ bắt đầu ồn ào như một sở thú mini là điều dễ hiểu. Hầu hết thời gian, những tiếng khịt mũi và càu nhàu đó chỉ là cách bé khám phá một thế giới hoàn toàn mới.
Nhưng đây là nguyên tắc vàng: Hãy tin vào trực giác của bạn . Nếu bạn thấy bé "vắt sữa" quá sức, nếu ngực bé phập phồng chạm vào xương đòn, hoặc nếu bé trông không "ổn" – hãy gọi cho bác sĩ nhi khoa. Không bác sĩ nào sẽ trách cha mẹ vì lo lắng về hơi thở của bé. Để tạo môi trường an toàn nhất có thể cho "cục cưng" của bạn, hãy chọn quần áo ngủ ưu tiên sức khỏe phổi và điều hòa thân nhiệt . Bạn cứ việc âu yếm; chúng tôi sẽ lo phần khoa học về giấc ngủ an toàn và thoáng khí.
Nếu bạn vẫn đang nhìn chằm chằm vào chiếc nôi và tự hỏi liệu những cử động co giật kỳ lạ đó có bình thường hay không, hãy xem hướng dẫn chi tiết hơn của chúng tôi về Các vấn đề sức khỏe ở trẻ sơ sinh: Bé của bạn có thực sự ổn không ( Newborn Health Concerns: Is Your Baby Actually OK) ?
Để đảm bảo bé yêu của bạn luôn mát mẻ và dễ thở, hãy khám phá túi ngủ bằng tre điều chỉnh nhiệt độ, đạt chuẩn AAP (temperature-regulating, AAP-aligned Bamboo Sleep Sacks)của chúng tôi .
