Trong chuỗi cung ứng logistics toàn cầu, hàng hóa phải trải qua những hành trình dài hàng ngàn kilomet qua nhiều phương thức vận tải khác nhau. Trong suốt hành trình đó, rủi ro hàng hóa bị va đập, xô lệch, hỏng hóc do sóng biển, ổ gà hay các lực tác động vật lý là điều không thể tránh khỏi. Hậu quả của việc này không chỉ là những tổn thất khổng lồ về mặt tài chính mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín thương hiệu của doanh nghiệp. Để giải quyết bài toán an toàn hàng hóa, một nghiệp vụ cốt lõi đã ra đời và trở thành tiêu chuẩn bắt buộc: Lashing. Trong bài viết này, chúng ta cùng tìm hiểu về khái niệm lashing là gì, các phương pháp lashing phổ biến.
Lashing là gì?
Trong lĩnh vực vận chuyển hàng hóa quốc tế, đặc biệt là vận tải đường biển và đường bộ, thuật ngữ "Lashing" xuất hiện với tần suất dày đặc trong các chứng từ và quy trình đóng hàng tại kho hoặc cảng.
Để trả lời cho câu hỏi lashing là gì, hiểu một cách đơn giản, lashing (hoặc "buộc chặt") là quá trình chằng buộc, cố định hàng hóa trong container, trên sàn xe đầu kéo, tàu biển hoặc trên pallet. Việc này được thực hiện bằng cách sử dụng các vật tư chuyên dụng như dây đai vải, dây đai Composite, dây xích, cáp thép hoặc dây thừng để buộc hàng hóa lại với nhau hoặc giữ hàng bám chặt vào phương tiện vận tải.
Mục đích cốt lõi của lashing? Đó là đảm bảo hàng hóa tuyệt đối không bị xê dịch, lật đổ, va đập hoặc rơi vỡ trong suốt hành trình từ nơi xuất phát đến điểm đích cuối cùng.
Tại sao lashing lại quan trọng trong vận chuyển?
Nắm rõ lashing mới chỉ là bước khởi đầu. Đối với các Giám đốc chuỗi cung ứng (Supply Chain Manager), lashing đóng vai trò "sống còn" trong việc bảo vệ tài sản doanh nghiệp, đặc biệt là với các loại hàng hóa siêu trường, siêu trọng, máy móc công nghiệp hay hàng dễ vỡ. Tầm quan trọng của lashing được thể hiện qua các lợi ích chiến lược sau:
Bảo vệ hàng hóa, giảm thiểu thiệt hại: Trong vận tải, đặc biệt là đường biển, hàng hóa phải chịu rung lắc mạnh, lực ly tâm, trọng lực bất thường và những con sóng lớn. Nếu không lashing, hàng sẽ bị va đập mạnh dẫn đến vỡ, móp méo, trầy xước, thậm chí đổ ngã làm hư hại chính container chứa nó.
Đảm bảo an toàn lao động: Một hệ thống lashing chắc chắn giúp ngăn ngừa tai nạn hoặc sự cố khi bốc dỡ hàng hóa hoặc khi phương tiện thay đổi tốc độ đột ngột. Việc hàng hóa bị xô lệch có thể gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng của nhân viên bốc xếp tại cảng.
Tiết kiệm chi phí tối đa: Việc bảo vệ hàng hóa ở trạng thái tốt nhất giúp doanh nghiệp giảm thiểu tình trạng hư hỏng, từ đó tiết kiệm hàng tỷ đồng chi phí sửa chữa, đền bù, thay thế hàng hóa và các khoản phạt từ đối tác.
Đáp ứng tiêu chuẩn thông quan và hãng tàu: Nếu không đạt tiêu chuẩn lashing, lô hàng của doanh nghiệp hoàn toàn có thể bị phía cảng hoặc hãng tàu từ chối xếp lên boong, gây trễ nải toàn bộ chuỗi cung ứng.
Các phương pháp lashing phổ biến
Việc áp dụng phương pháp lashing nào phụ thuộc rất lớn vào tính chất hàng hóa và không gian vận chuyển. Dưới đây là 4 phương pháp chằng buộc phổ biến nhất mà các chuyên gia logistics thường áp dụng:
Chằng buộc ép xuống (Top-over lashing): Đây là phương pháp cố định hàng hóa bằng cách ép chặt xuống sàn và giữ hàng nhờ vào lực ma sát. Dây chằng sẽ xuất phát từ một điểm bên mạn, đi vòng qua đỉnh kiện hàng và kết thúc tại mạn đối diện. Tuy nhiên, cần lưu ý không nén với lực quá chặt vì có thể làm vỡ thùng hàng.
Chằng buộc vòng (Loop lashing): Giúp hàng hóa không bị dịch chuyển theo phương ngang. Dây đai (Composite hoặc dây vải) sẽ xuất phát từ một điểm bên mạn, đi vòng qua đỉnh kiện hàng rồi quay lại kết thúc tại điểm xuất phát ban đầu. Phương pháp này tạo sức ép làm tăng ma sát, rất lý tưởng để giữ hàng không trôi về hai mạn container.
Chằng buộc không có điểm tiếp xúc (Spring Lashing): Phương pháp này sử dụng pallet hoặc các thiết bị chằng buộc khác làm điểm neo tạm thời, giúp hàng hóa không bị trượt về phía trước hoặc phía sau. Cần phải tính toán kỹ lưỡng góc tạo ra giữa dây đai và bề mặt sàn (không lớn hơn 45 độ), độ ma sát và khả năng chịu lực.
Chằng buộc trực tiếp / Chằng buộc thẳng (Straight / Direct Lashing / Cross Lashing): Áp dụng cho các kiện hàng hoặc container có sẵn điểm chằng buộc cố định. Các dây lashing sẽ được buộc theo đường thẳng hoặc hình chữ X (chéo) để tạo độ ổn định tuyệt đối cho các kiện hàng lớn.
Các thiết bị hỗ trợ trong lashing
Bên cạnh việc hiểu nguyên lý lashing, khâu chuẩn bị vật tư cũng mang tính quyết định. Để quy trình chằng buộc diễn ra hiệu quả và an toàn, các doanh nghiệp vận tải thường sử dụng các loại thiết bị và vật tư chuyên dụng sau:
Dây đai Polyester (dây đai vải) và dây đai Composite: Dễ sử dụng, trọng lượng nhẹ, không gỉ sét và đặc biệt là không gây xước bề mặt hàng hóa. Phù hợp để chằng buộc hàng nhẹ, hàng đóng pallet hoặc thiết bị đã đóng gói.
Dây xích, dây thép và cáp thép (Steel / Cable Lashing): Sở hữu độ bền và khả năng chịu lực cực cao. Thường được sử dụng cho hàng siêu trường siêu trọng, máy móc lớn, container flat rack, hoặc các loại hàng có cạnh sắc nhọn và độ rung lắc lớn khi vận chuyển.
Gỗ chèn và nêm cao su: Các thanh gỗ hoặc nêm cao su chuyên dùng để chèn lót, cố định hàng theo chiều ngang và dọc, thường ứng dụng nhiều trong vận chuyển hàng lỏng, thùng phuy.
Túi khí chèn hàng (Dunnage Air Bags): Được bơm căng và đặt vào các khoảng trống giữa các kiện hàng hoặc vách container để chống xô lệch tuyệt đối.
Thiết bị phụ trợ cơ khí: Bao gồm Căng dây (Tensioners) giúp siết chặt dây đai; Khóa dây (Ratchets) giúp dây chằng không bị tuột lỏng; và Khung cố định (Brackets) dùng để neo giữ kiện hàng vào vách container.
Lashing trong các phương tiện vận chuyển
Khái niệm lashing không chỉ giới hạn trong một phương thức vận tải mà trải dài khắp mọi hình thức luân chuyển hàng hóa. Mỗi phương tiện lại đòi hỏi kỹ thuật chằng buộc đặc thù:
- Vận chuyển đường biển: Đây là khu vực lashing đóng vai trò quan trọng nhất. Những kiện hàng nặng, hàng dự án cần phải được lashing chắc chắn bên trong container hoặc lashing trực tiếp trên boong tàu để chống lại các tác động khắc nghiệt từ sóng biển, tránh nguy hiểm cho tàu.
- Vận chuyển đường bộ: Đối với xe tải, xe moóc hay đầu kéo, lashing giúp cố định hàng, ngăn ngừa tình trạng trượt, xê dịch do phanh gấp, ôm cua hay đi qua những cung đường xấu.
- Vận chuyển đường sắt: Tàu hỏa khi di chuyển liên vận quốc tế cũng chịu lực rung lắc lớn, lashing chuẩn xác giúp bảo vệ hàng hóa không bị lật đổ trong khoang tàu.
- Vận chuyển hàng không: Các pallet hàng hóa (ULD) trong khoang bụng máy bay bắt buộc phải được lashing cẩn thận bằng lưới và dây chằng chuyên dụng để đảm bảo cân bằng trọng tâm cho máy bay trong quá trình cất/hạ cánh.
Các tiêu chuẩn an toàn và quy định của lashing
Trong kinh doanh quốc tế, chằng buộc không chỉ là một thao tác kỹ thuật tự phát mà phải tuân thủ nghiêm ngặt hệ thống hành lang pháp lý và các tiêu chuẩn toàn cầu. Nếu doanh nghiệp hiểu lashing nhưng không nắm rõ luật, lô hàng vẫn đối mặt với nguy cơ bị từ chối thông quan. Dưới đây là các tiêu chuẩn bắt buộc cần tuân thủ:
- ISO 3874: Đây là bộ tiêu chuẩn quốc tế quy định các phương pháp lashing và handling (xếp dỡ) an toàn đối với container.
- CTU Code (Code of Practice for Packing of Cargo Transport Units): Bộ quy tắc thực hành chuẩn mực cung cấp hướng dẫn đầy đủ về việc đóng gói và lashing hàng hóa bên trong các đơn vị vận tải (container, xe tải).
- SOLAS (Safety of Life at Sea): Công ước an toàn sinh mạng trên biển quy định khắt khe về an toàn hàng hải, bắt buộc tàu biển phải có quy trình lashing phù hợp để không làm nguy hiểm đến tính mạng thuyền viên.
- IMO/IMDG Code: Bộ luật Hàng hải Quốc tế về Hàng nguy hiểm. Các loại hóa chất, chất dễ cháy nổ phải có kỹ thuật lashing đặc biệt kèm nhãn dán đúng chuẩn.
- CMR: Công ước quốc tế về vận chuyển hàng hóa bằng đường bộ, quy định các điều khoản lashing cho xe tải chạy liên vận.
Hiểu rõ bản chất lashing cùng hệ thống quy chuẩn đi kèm là chìa khóa vàng để doanh nghiệp xuất nhập khẩu tự tin vận hành chuỗi cung ứng. Lashing không chỉ đơn thuần là dùng dây buộc hàng, mà là một nghiệp vụ bảo vệ tài sản, tối ưu chi phí và khẳng định trách nhiệm pháp lý của nhà cung cấp.
Trong quá trình thực hiện, doanh nghiệp nên ghi chép lại quy trình bằng hình ảnh, biên bản bàn giao, và tốt nhất là tìm kiếm sự đồng hành của các đơn vị dịch vụ cung cấp vật tư lashing hoặc thi công lashing chuyên nghiệp. Có như vậy, mỗi chuyến hàng của bạn mới có thể an toàn vươn ra biển lớn!
Nguồn bài viết hữu ích: gothl.vn