Trong suốt hàng chục năm ngồi trên ghế nhà trường, từ cấp tiểu học cho đến tận những giảng đường đại học danh giá, chúng ta luôn được nhồi sọ một phương pháp học tập mang tính rập khuôn: Học theo khối (Blocked Practice). Phương pháp này vận hành theo cơ chế vô cùng đơn giản: Bạn học xong trọn vẹn Chương 1 rồi mới rụt rè bước sang Chương 2; bạn giải liền tù tì 50 bài tập về Phương trình bậc hai, áp dụng đi áp dụng lại đúng một công thức duy nhất cho đến khi nhắm mắt cũng viết ra được đáp án, rồi mới cho phép bản thân chuyển sang phần Hệ phương trình. Phương pháp "nhồi nhét một chủ đề" này mang lại cho bạn một cảm giác thành tựu cực kỳ to lớn và ngọt ngào ngay tại thời điểm đó, khiến não bộ tiết ra dopamine và làm bạn ảo tưởng rằng mình đã thực sự làm chủ hoàn toàn kiến thức. Thế nhưng, các chuyên gia khoa học thần kinh (Neuroscience) và tâm lý học nhận thức đã thực hiện hàng ngàn thí nghiệm để chứng minh một sự thật tàn khốc: Đó chỉ là một "Ảo giác hiểu biết" (Illusion of Competence). Để thực sự tạo ra những liên kết nơ-ron thần kinh bền vững, chống lại sự đào thải của thời gian, bạn bắt buộc phải đập tan thói quen cũ và làm quen với một chiến lược mang tính cách mạng: Phương pháp học interleaving (Học xen kẽ).
Hãy đi sâu vào giải phẫu cơ chế hoạt động của não bộ khi bạn áp dụng Blocked Practice. Khi bạn giải 50 bài toán cùng một công thức liên tiếp, chỉ có 3 đến 4 bài đầu tiên là não bộ của bạn thực sự phải "làm việc", phải suy nghĩ và phân tích. Từ bài tập thứ 5 trở đi, bộ não - vốn là một cơ quan vô cùng lười biếng và luôn tìm cách tiết kiệm năng lượng - sẽ lập tức chuyển sang chế độ "Auto-pilot" (Tự lái). Bạn không còn tư duy logic nữa, bạn chỉ đang "lắp ráp" những con số mới vào một khuôn mẫu (template) có sẵn một cách vô thức như một cỗ máy sao chép. Sự trơn tru và hoàn hảo này đánh lừa bạn. Thế nhưng, khi bước vào không gian của một phòng thi thực tế – nơi các câu hỏi từ mọi chương, mọi cấp độ được xáo trộn ngẫu nhiên thành một mớ hỗn độn – não bộ của bạn sẽ lập tức "đóng băng" (Freeze). Bạn rơi vào trạng thái hoảng loạn vì mất đi sự gợi ý từ bối cảnh xung quanh. Bạn cầm bút lên và tự hỏi: "Bài này phải dùng công thức nào? Nó thuộc dạng nào?". Bạn không biết chọn công cụ vì ở nhà bạn chỉ quen dùng đúng một chiếc búa cho mọi loại đinh.
Đây chính là điểm bùng nổ sức mạnh của phương pháp học xen kẽ (Interleaving). Kỹ thuật này yêu cầu bạn phải liên tục chuyển đổi, đan xen giữa các chủ đề, khái niệm, hoặc các loại kỹ năng khác nhau TRONG CÙNG MỘT BUỔI HỌC. Ví dụ, thay vì học theo cấu trúc nhàm chán AAA-BBB-CCC, bạn sẽ học theo một ma trận phức tạp hơn: ABC-BCA-CAB. Sự xáo trộn có chủ đích này tạo ra một hiện tượng tâm lý học gọi là "Khó khăn đáng giá" (Desirable Difficulty). Việc liên tục chuyển đổi chủ đề khiến bộ não không thể rơi vào trạng thái lười biếng. Nó bắt buộc phải "tải lại" (reload) thông tin từ vùng trí nhớ dài hạn (Long-term memory) vào vùng trí nhớ làm việc (Working memory) liên tục. Quá trình này vô cùng mệt mỏi, tốn sức, tiêu hao nhiều đường glucose trong não, và chắc chắn bạn sẽ mắc nhiều lỗi sai hơn trong lúc học. Nhưng chính những nỗ lực vật lộn, cào xé để gợi nhớ này lại là chất xúc tác sinh học mạnh mẽ nhất để khắc sâu kiến thức vào vỏ não vĩnh viễn, biến chúng thành những nếp nhăn không thể xóa nhòa.
