Trong xã hội Trung Quốc hiện đại, nơi mà thuật ngữ "Nèi juǎn" (Nội quyển - sự cạnh tranh nội bộ tàn khốc đến mức vắt kiệt sức lực) đang trở thành một bóng ma ám ảnh thế hệ trẻ Z, ngôn ngữ cũng bắt đầu bộc lộ những mặt trái đáng sợ của nó. Chúng ta vẫn mặc định rằng việc dùng câu Cố lên trong tiếng trung - "Jiāyóu" (加油) là một hành động mang tính khích lệ tử tế. Tuy nhiên, dưới góc độ của Tâm lý học Lâm sàng (Clinical Psychology), việc lạm dụng từ này đối với những người đang mấp mé bờ vực của sự suy kiệt tinh thần (Burnout) lại là biểu hiện của "Sự Tích Cực Độc Hại" (Toxic Positivity) – một lưỡi dao vô hình cắt đứt sợi dây liên kết cảm xúc cuối cùng của họ.
Hãy phân tích cơ chế tâm lý của một nhân viên công sở đã cày cuốc liên tục 7 ngày đêm không ngủ. Cơ thể họ đã cạn kiệt nhiên liệu vật lý, các khối nơ-ron thần kinh đang rên rỉ đòi nghỉ ngơi. Nếu lúc này bạn đến vỗ vai họ và nói "Jiāyóu" (Thêm dầu vào đi / Cố lên), thông điệp tiềm thức mà não bộ họ nhận được không phải là sự đồng cảm. Thay vào đó, nó giống như một mệnh lệnh lạnh lùng từ hệ thống tư bản chủ nghĩa: "Sự đau khổ của bạn không quan trọng, hãy ép cỗ máy cơ thể đó chạy tiếp đi để tạo ra sản lượng". Việc khước từ sự yếu đuối và ép buộc đối phương phải "mạnh mẽ lên" sẽ đẩy họ vào hội chứng Trầm cảm cười (Smiling Depression). Họ sẽ phải cố rặn ra một nụ cười, kìm nén sự tuyệt vọng vào sâu trong vô thức, dẫn đến sự đứt gãy hoàn toàn về mặt tâm thần (Mental Breakdown).
Một chuyên gia giao tiếp sở hữu Trí tuệ cảm xúc (EQ) cấp độ cao không bao giờ dùng "Jiāyóu" một cách bừa bãi. Để chữa lành sự kiệt sức, nghệ thuật tâm lý học đòi hỏi sự Công nhận cảm xúc (Emotional Validation). Thay vì hô hào tiến lên, hãy nói: "Nǐ xīn kǔ le" (你辛苦了 - Cậu vất vả quá rồi). Câu nói này có sức mạnh an ủi gấp ngàn lần vì nó xác nhận sự tồn tại của nỗi đau và ghi nhận sự nỗ lực đã qua, cho phép đối phương được quyền buông lớp áo giáp phòng vệ xuống.
Nếu họ đang thất bại tràn trề, thay vì nói "Cố lên làm lại từ đầu", hãy ôm họ và nói: "Méiguānxì, nǐ yǐjīng zùohǎo le" (没关系，你已经做好了 - Không sao cả, cậu đã làm rất tốt rồi). EQ cao không nằm ở việc bạn luôn nói những lời tràn đầy năng lượng, mà nằm ở khả năng "đọc vị" xem bình nhiên liệu của người đối diện đã cạn chưa. Đôi khi, lời động viên vĩ đại nhất không phải là ép họ chạy tiếp, mà là cho phép họ có quyền dừng lại và thở.
Tham khảo: https://liteducation.vn/co-len-trong-tieng-triung/