Vậy là mẹ đã được nhìn ngắm gương mặt thiên thần mà mình vẫn hằng mường tượng trong suốt 9 tháng thai kỳ. Đây cũng chính là lúc mẹ nên tự hỏi xem mình sẽ bắt đầu từ đâu để chăm sóc tốt cho một đứa trẻ sơ sinh. Nếu vẫn cảm thấy lúng túng, hãy nắm rõ những điều sau nhé!


Lo lắng khi đảm đương vai trò mới, nhất là làm mẹ của một đứa trẻ còn đỏ hỏn là điều rất dễ hiểu. Tuy nhiên, ngay cả khi phải trải qua cảm giác này, mẹ cũng đừng vội hãi sợ nhé! Tất cả các mẹ khi sinh lần đầu đều phải vượt qua những thử thách này khi chăm cho con ngủ, dỗ cho con nín và đút sữa cho con bú. Nhưng bản năng làm mẹ và những hiểu biết căn bản nhất sẽ mách các mẹ biết mình phải làm gì để thắng vượt tất cả những khó khăn ban đầu này.


Dưới đây là những điều quan trọng mẹ cần phải nắm rõ để chăm sóc trẻ tốt hơn trong tháng đầu tiên:


Tháng đầu đời – Bản năng và phản xạ tự nhiên


Từ khi lọt lòng, các bé sơ sinh đã “thủ” sẵn cho mình một số bản năng cơ bản để thích nghi với môi trường mới.


Các bé có thể nghe thấy những âm thanh từ xa. Do đó, khi một tiếng ồn lớn và đột ngột xuất hiện sẽ làm bé hoảng sợ. Những lúc này, mẹ nên dùng giọng nói ấm áp của mình để trấn an tinh thần cho bé.


webtretho


Các bé cũng chứng tỏ được một số hành vi mang tính bản năng, bao gồm:


- Phản xạ “moro”: Bé sẽ vung cánh tay ra và cong lưng lại nếu một chuyển động đột ngột khiến bé cảm thấy mất an toàn);


- Phản xạ mút bản năng: Bé tự động tìm đến núm vú hoặc bất cứ thứ gì đặt sát vào má mình và cố gắng mút bằng được;


- Phản xạ nắm: Bé sẽ cuộn tròn các đầu ngón tay bé nhỏ của mình và lòng bàn tay;


- Phản xạ đi: Nếu kéo chân bé ra và đặt lòng bàn chân trên một bề mặt phẳng, các mẹ sẽ thấy bé di di bàn chân của mình trên ấy như động tác đi bộ vậy.


Tất cả những phản xạ bản năng này đều rất nhạy nhưng nó sẽ sớm mất đi khi không tiếp tục được duy trì. Sau này bé sẽ rèn luyện các kỹ năng và lặp lại chúng.


Những bộ phận cần đặc biệt chú ý khi chăm sóc trẻ sơ sinh


Dây rốn – thứ duy nhất còn sót lại từ thai nhi: Những gì còn lại của dây rốn sẽ dần teo lại, khô đi và tự rụng trong vòng một vài tuần kể từ sau khi được cắt rốn. Trong thời gian này, các mẹ cần phải giữ rốn luôn khô ráo và sạch sẽ để tránh nhiễm trùng. Lúc nào cũng phải quan sát xem tình trạng cuống rốn. Nếu thấy có mủ, sưng đỏ quanh chân rốn hoặc rỉ dịch mủ, chảy nước… phải ngay lập tức đưa trẻ đến bệnh viện.


Thóp đầu – nơi cần được bảo vệ: Đối với những ca sinh khó phải dùng đến kẹp forcep, mẹ sẽ phải cẩn thận với các biến chứng ở đầu thông qua sự biến dạng về hình dáng và các vết trầy xước. Đối với những ca sinh thông thường, các bé sơ sinh đều có thóp đầu, mềm và lõm vào trong. Đây là nơi các xương của hộp sọ chưa được hợp nhất với nhau. Nếu trẻ đóng thóp quá sớm, trước 6 tháng tuổi có thể do não nhỏ hoặc xương đầu cốt hóa quá sớm làm hạn chế sự phát triển của đại não và ảnh hưởng đến trí tuệ. Ngược lại, nếu trẻ đóng thóp muộn lại là biểu hiện của còi xương, suy dinh dưỡng hoặc não to bất thường. Do đó, khi chăm sóc trẻ trong tháng đầu tiên và những tháng đầu đời, mẹ luôn phải để mắt quan sát sự thay đổi của thóp đầu trẻ để có thể xử lý kịp thời.



Đôi mắt – “cửa sổ tâm hồn”: Với trẻ sơ sinh, chỉ cần nhìn vào đôi mắt, mẹ sẽ dễ dàng phát hiện ra những bất thường có liên quan đến các bệnh lý. Nếu mắt bé vàng, có thể bé đang bị vàng da. Nếu mắt bé đỏ, có thể bé đang bị viêm nhiễm. Và nếu mắt bé bị lác/ hiếng mẹ sẽ thấy các con ngươi nằm ở vị trí khác thường. Tuy nhiên, trong tháng đầu tiên, nhìn chung mắt bé sẽ chưa hoàn thiện được thị lực và cơ quanh mắt. Đó cũng là lý do bé cần được ngủ nghỉ nhiều hơn cho giai đoạn hoàn thiện sau đó. Những lúc này, mẹ cũng nên tranh thủ ngủ để chóng lấy lại sức nhé!



Da bé khô, có đốm trắng nhỏ li ti: Làn da của trẻ sơ sinh cực kỳ nhạy cảm. Nó có thể xuất hiện cả những đốm trắng li ti trên mặt, trông khá giống mụn thịt, bên trong có cả các mụn sữa trắng li ti. Nhưng mẹ đừng quá lo lắng nhé vì đây chỉ là hiện tượng hết sức bình thường do ứ đọng bã nhờn trong lúc bé lọt lòng mà thôi! Tuy nhiên, nếu sau 2-3 ngày, phát hiện trên da bé chuyển màu vàng dù nhạt, mẹ nên báo ngay cho bác sĩ để loại bỏ trường hợp vàng da nhân có thể ảnh hưởng đến não bộ và tính mạng của bé nhé! Ngoài ra, trên da bé sơ sinh có thể vẫn còn dấu vết của vernix, một loại chất nhờn có trong bụng mẹ để bảo vệ da bé. Nếu thấy, mẹ không nên chà rửa ngay vì đó là một loại kem dưỡng ẩm rất có ích.


Các vết bớt có thể tồn tại vĩnh viễn? Trung bình, cứ 1 trong 3 trẻ sơ sinh sẽ có 1 trẻ xuất hiện vết bớt trên da với các màu sắc khác nhau như tím, xanh hoặc đỏ. Một số sẽ tự mờ dần theo thời gian, nhưng không hiếm trường hợp sẽ tồn tại vĩnh viễn cho đến sau này nếu không được can thiệp y tế. Tuy nhiên, phần lớn các vết bớt sơ sinh đều vô hại và các bác sĩ sẽ là người hướng dẫn cho mẹ cách chăm sóc chúng.


Tóc của bé sơ sinh có thể đổi màu: Tóc của bé sơ sinh chắc chắn sẽ phát triển dày thêm hoặc mỏng đi và thay đổi màu sắc trong vài tháng tới. Thậm chí, một số bé bị thiếu canxi sẽ có hiện tượng rụng tóc vành khăn. Nhưng mẹ đừng lo lắng quá vì tóc sẽ mọc trở lại nhanh thôi.


Núm vú và bộ phận sinh dục: Núm vú của bé có thể sẽ to hơn dưới tác động của hormone còn lại từ nơi mẹ truyền qua nhau. Tương tự, nó có thể lý giải cho hiện tượng một số bé gái sơ sinh có chút máu dính vào tã. Nếu sinh con trai, mẹ cần phải quan sát kỹ hơn tinh hoàn của bé. Nếu đầu tinh hoàn thụt vào trong, mẹ nên hỏi thêm ý kiến của bác sĩ để kịp thời can thiệp khi bé đủ tuổi cho phép phẫu thuật hoặc tiểu phẫu.



Các bài kiểm tra trong tháng đầu tiên


Sau khi lọt lòng, các bé sẽ được sàng lọc sơ sinh trong những ngày đầu tiên, chẳng hạn như thử nghiệm Guthrie. Các y tá sẽ đảm nhận thử nghiệm này cho bé từ 6 đến 7 ngày sau khi sinh. Họ sẽ chích một điểm nhỏ ở gót chân bé để lấy mẫu máu. Sau đó đem đi xét nghiệm xem có PKU hay không. Đây chính một yếu tố làm phát sinh bệnh tâm thần và thiểu năng tuyết giáp.


webtretho


Ngoài ra, bé còn được đo vòng đầu; kiểm tra nhịp tim, phổi; kiểm tra kích thước vòng bụng; kiểm tra cấu trúc xương bàn chân, hông, háng và các bộ phận sinh dục để biết chắc bé hoàn toàn bình thường.


Vượt qua tháng đầu tiên đầy khó khăn


Có thể trong đầu mẹ đã hoạch địch sẵn kế hoạch cho bé ăn ra sao. Tuy nhiên, để đảm bảo sức khỏe cho bé, mẹ vẫn cần phải nhờ đến sự tư vấn của các chuyên gia. Nếu cho bé bú bình, mẹ cũng phải biết cách khử trùng bình sữa và học cách cho bé bú đúng theo nhu cầu.



Giấc ngủ của bé và mẹ trong tháng đầu


Đây là lúc mẹ sẽ thiếu ngủ nhiều nhất vì giờ ngủ của trẻ sơ sinh sẽ lệch với giờ ngủ của mẹ. Bé có xu hướng ngủ ngày, thức đêm vì đồng hồ sinh học chưa đi vào hoạt động. Trung bình, bé sơ sinh ngủ 16 tiếng trong suốt 24 giờ và giấc ngủ chỉ kéo dài từ 45 phút đến 1 tiếng. Một số trẻ có thói quen thức đêm vì nhu cầu bú mẹ. Vì vậy, ít nhất trong 4 ngày đầu, mẹ sẽ bị mất ngủ. Đây là điều mẹ nên tiên lượng trước để tránh bị sốc sau sinh. Để đảm bảo không bị mất sức, mẹ nên tập cho mình thói quen có thể ngủ ngay khi bé chợp mắt nhé!


Qua tháng đầu, các mẹ có thể thiết lập thói quen ngủ đúng giờ cho bé để trở lại nhịp sinh hoạt bình thường. Trong đó, việc tắt hết đèn và giảm tiếng ồn lớn sẽ đóng vai trò rất quan trọng đối với chất lượng giấc ngủ của trẻ. Nếu bé có thức dậy vào ban đêm để đòi bú mẹ hãy cho bé bú theo nhu cầu. Tuy nhiên, nếu bé không đòi hỏi, hãy để bé được ngủ đủ giấc vì tầm 10h đêm đến 3h sáng là lúc hormone tăng trưởng sản sinh mạnh mẽ nhất.


Một trong những điều đáng để mẹ bận tâm nhất khi cho trẻ sơ sinh ngủ đó chính là hội chứng đột tử. Hàng năm, số trẻ sơ sinh đột tử trong lúc ngủ vẫn không ngừng tăng lên với nguyên do chưa rõ ràng. Do đó, mẹ cần phải chú ý nhiều hơn nữa đến các vật dụng đặt quanh giường, nôi của bé và cả việc cho bé bú nằm vào ban đêm.


Tâm lý mẹ sau sinh trong tháng đầu tiên



Nếu bỗng nhiên phát hiện mình nhạy cảm và dễ khóc lóc hơn sau sinh mẹ cũng đừng quá ngạc nhiên hay thất vọng về chính mình nhé! Hội chứng “baby blues”, chứng khóc lóc sau sinh có thể ảnh hưởng đến các mẹ sau sinh do sự kết hợp của sự thay đổi hormone đột ngột, tâm trạng lo lắng và tình trạng kiệt sức. Mặc dù hội chứng này chỉ xuất hiện tạm thời nhưng để nó không làm xáo trộn tâm lý mẹ sau sinh, nên tìm cách để nhận sự giúp đỡ từ người thân và đặc biệt là từ người chồng.


Nếu trầm cảm sau sinh, các triệu chứng sẽ nghiêm trọng và kéo dài lâu hơn, thậm chí có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần của mẹ và phải được điều trị đúng phương pháp.