Tăng độ tuổi trẻ em lên dưới 18 tuổi: Thêm 3,5 triệu trẻ hưởng lợi

NDĐT- Theo đề xuất sửa đổi, bổ sung Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm 2004, độ tuổi trẻ em sẽ tăng tới dưới 18 tuổi để phù hợp với các quy định quốc tế. Nếu được thông qua, sẽ có thêm khoảng 3,5 triệu em được thụ hưởng các chính sách ưu đãi dành cho trẻ em.

Lấp khoảng trống chính sách với người chưa thành niên

Tiến sĩ Hoàng Văn Nghĩa, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quyền con người, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, khẳng định, nâng độ tuổi trẻ em trong Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em lên 18 tuổi sẽ tạo môi trường pháp lý, xã hội, bảo đảm tốt hơn các quyền và lợi ích của trẻ em, đặc biệt là nhóm người chưa thành niên từ 16 đến 18 tuổi hiện nay.

Đây là thông tin ông Nghĩa đưa ra tại hội thảo “Nâng độ tuổi pháp luật của trẻ em lên dưới 18 tuổi trong bối cảnh Việt Nam hiện nay: Lợi ích, tác động và một số giải pháp” do Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam tổ chức ngày 31-7.

Ông Nghĩa lý giải, về mặt khoa học, trẻ em từ 16-18 tuổi chưa hoàn thiện cả về mặt thể chất và nhận thức xã hội, hành vi chưa chín chắn. Đây là thời kỳ các em trong giai đoạn chuyển tiếp thành người lớn, có nhiều biến động, với những thay đổi lớn về tâm - sinh lý.

Với đặc điểm như vậy, lứa tuổi này dễ bị tổn thương, bị lợi dụng, có thể xuất hiện những lệch lạc về hành vi, thái độ, nhận thức nên dễ bị vi phạm quyền và lợi ích hợp pháp. Trong thực tế hiện nay, tình trạng sao nhãng đối với trẻ em nói chung và người chưa thành niên nói riêng gia tăng, đặc biệt từ phía gia đình. Tình trạng trẻ em, đặc biệt là người chưa thành niên làm trái pháp luật, cũng nhiều hơn.

Theo ông Nghĩa, nâng tuổi trẻ em lên dưới 18 tuổi là do điều chỉnh quy định của pháp luật quốc gia phù hợp với các quy định của pháp luật quốc tế. Hiện tại, một số trong khu vực đã có quy định về tuổi của trẻ em phù hợp với Công ước Liên hợp quốc về quyền trẻ em (CRC). Việt Nam là quốc gia duy nhất ở khu vực ASEAN và thứ 11 trên thế giới chưa nâng độ tuổi trẻ em. Điều này đã tạo ra những khoảng trống về chính sách chăm sóc, giáo dục và bảo vệ đối với người chưa thành niên.

Ông Nghĩa khẳng định, nâng độ tuổi trẻ em lên dưới 18 tuổi sẽ tạo môi trường pháp lý, xã hội bảo đảm tốt hơn các quyền và lợi ích của trẻ em, đặc biệt là nhóm trẻ chưa thành niên. Nhóm này sẽ được thụ hưởng thêm các chính sách về an sinh xã hội như chăm sóc, bảo vệ, giáo dục, bảo trợ, y tế…

Trao cơ hội, chúng con sẽ chuẩn bị tốt hơn cho tương lai

“Nhiều trẻ em rất muốn: Nếu cho cơ hội, chúng con sẽ chuẩn bị tốt hơn cho tương lai”. Đó là ý kiến của bà Nguyễn Thị Lan Minh, đại diện của Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam.

Bà Minh cho biết, qua tham dự diễn đàn trẻ em tại bốn tỉnh, thành phố Phú Thọ, Lào Cai, Cao Bằng, An Giang, bà có cơ hội tiếp xúc và lắng nghe ý kiến của 230 em nhỏ ở các địa phương. Nhiều em trong số này là người dân tộc thiểu số như Hoa, Cao Lan, Dáy, Chăm, Mông… Từ diễn đàn của lứa tuổi mình, các em đã kiến nghị nhiều vấn đề bức xúc với lãnh đạo địa phương: bạo lực học đường, bạo lực gia đình, tình trạng trẻ em bỏ học, phải đi làm xa, phải lao động sớm, trẻ em tảo hôn, trẻ em bị xâm hại tình dục, quyền tham gia của trẻ em chưa được tôn trọng.

Tại các diễn đàn này, các em cũng thắc mắc vì sao Việt Nam đã phê chuẩn Công ước Liên hợp quốc về Quyền trẻ em nhưng Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em vẫn quy định tuổi của trẻ em dưới 16 tuổi. Trong bối cảnh kinh tế - xã hội phát triển, trẻ em cũng cần được thụ hưởng điều kiện chăm sóc tốt hơn. Các em cũng cho rằng, nâng độ tuổi đến dưới 18 sẽ giúp bản thân phát triển hoàn chỉnh cả về thể chất - tinh thần.

Tiến sĩ Hoàng Văn Nghĩa nhận định, hiện nay, ngân sách dành cho công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em là hơn 200 tỷ đồng mỗi năm. Nếu tăng thêm 3,5 triệu trẻ em, nguồn kinh phí này sẽ tăng thêm khoảng 30 tỷ đồng và trong khả năng bảo đảm của ngân sách. Tuy nhiên, những tác động tích cực tới sự phát triển toàn diện của trẻ em lớn hơn nhiều. Các quyền và lợi ích của trẻ em sẽ được bảo đảm tốt hơn, không chỉ với nhóm hơn ba triệu người chưa thành niên, đặc biệt là quyền được chăm sóc, bảo vệ, quyền được tham gia và quyền được phát triển đầy đủ, toàn diện. Bên cạnh vấn đề ngân sách, Nhà nước cũng cần tăng các nguồn lực khác như nhân lực, tổ chức cho công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em.

Về lâu dài, ông Nghĩa khuyến nghị cần sửa đổi điều chỉnh hệ thống luật, chính sách. Sẽ có một số văn bản pháp luật, chính sách cần phải sửa đổi trong lĩnh vực chăm sóc, bảo vệ, giáo dục, y tế… Việc thực hiện sẽ tiến hành theo lộ trình. Trước mắt nên sửa đổi, bổ sung Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm 2004. Tiến trình thực hiện có thể kéo dài từ 5 tới 20 năm sau khi Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em được thông qua.