Người tiêu dùng VN nhẫn nhịn nhất thế giới!

TS Hồ Tất Thắng – PCT HH Bảo vệ người tiêu dùng (NTD) VN đã phát biểu như vậy tại Hội thảo đóng góp ý kiến vào Dự thảo Luật Bảo vệ NTD được Bộ Công thương tổ chức hôm qua (12/8), tại Hà Nội.

Bấm bụng chịu nhịn

TS Thắng đã phải thốt lên rằng: “NTD nước ngoài, khi biết những chuyện “chẳng mấy hay ho” trong câu chuyện bán, mua ở VN, đã rất ngạc nhiên: Tại sao NTD VN lại nhẫn nhịn đến thế?”.

Ông Thắng dẫn ra nhiều ví dụ, cách đây không lâu, vụ tự động nâng giá xe Honda Lead và Air Blade của các đại lý hãng xe máy này đã dấy lên một làn sóng phản đối dữ dội trong giới tiêu dùng. Tuy nhiên, sau khi báo giới đã tốn nhiều giấy mực phản ánh, các cơ quan chức năng đã tốn nhiều công sức đi tìm hiểu và tìm biện pháp xử lý, đến thời điểm này, vụ việc vẫn xem như chuyện “bắt cóc bỏ đĩa”.Không chỉ riêng vụ xe Honda, mới đây, ở nhiều khu vực của TP Hà Nội, không ít chủ thuê bao điện thoại sững sờ bị cắt xoẹt điện thoại, internet rồi lui cui đến bưu điện nộp tiền để được nối lại đường dây. Hay vụ xăng chứa aceton gây hỏng động cơ gắn máy, hãng taxi gian dối cước, nước tương chứa chất 3-MPCD gây ung thư, sữa đóng hộp không đúng trọng lượng, rau củ quả phun thuốc kích thích vô tội vạ. Hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng tràn lan… NTD Việt Nam vẫn bấm bụng ăn, lặng lẽ dùng. Phản ứng bùng nổ cao nhất của họ, cũng chỉ đến mức kêu gọi nhau tẩy chay hàng hoá, như với Honda VN.

NTD chịu nhịn ở VN có thể gặp mọi lúc, mọi nơi. Trong đó đặc biệt là khu vực nông thôn. Đợt nắng nóng vừa qua, điện yếu, giá điện lại tăng, nông dân sống trong cảnh “điện như đóm” không phải là chuyện hiếm. Phổ biến nhất cho việc NTD nông thôn không biết tố ai nỗi khổ của mình, đó là sử dụng phải phân bón giả. Không ai đền bù thiệt hại cho họ, ngay cả khi biết mười mươi rằng sản phẩm phân bón đang sử dụng là giả.

Chẵn 10 năm sau khi Pháp lệnh Bảo vệ NTD có hiệu lực, đến nay, Pháp lệnh này đã không còn đáp ứng được yêu cầu thực tiễn, vì các vụ vi phạm quyền lợi người tiêu dùng đang gia tăng cả về số lượng lẫn mức độ. Theo đại diện Ban Soạn thảo, Dự thảo gồm 9 chương, 71 điều, điều chỉnh các hành vi sản xuất kinh doanh, việc giải quyết tranh chấp, xử lý vi phạm liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của NTD. Dự thảo cũng quy định quyền hạn và nghĩa vụ của cơ quan nhà nước bảo vệ NTD, tổ chức xã hội bảo vệ NTD cũng như các vấn đề liên quan đến quỹ bảo vệ NTD.

Một quy định được các ý kiến tại hội thảo đánh giá là mới, và có tính khả thi cao, là quy định trách nhiệm chứng minh hàng hóa, dịch vụ đạt tiêu chuẩn thuộc về DN. TS. Đinh Thị Mỹ Loan, Phó Chủ tịch Hiệp hội - Tổng Thư ký Hiệp hội bán lẻ Việt Nam nhận xét, đây là một quy định có tính khả thi cao. Vì trên thực tế, nhiều sản phẩm, dịch vụ được người sử dụng phát hiện kém chất lượng nhưng để mang đi phân tích, kiểm định thì người tiêu dùng khó có điều kiện để làm được. Còn giao trách nhiệm này cho DN thì lại hoàn toàn có khả năng.

Luật sư Trần Hữu Huỳnh, Trưởng ban Pháp chế Phòng Công thương VN cho rằng, dự thảo vẫn cần bổ sung nhiều quy định mới để nâng cao vai trò và trách nhiệm của nhà cung cấp với sản phẩm gây thiệt hại cho NTD. “Để phân định rõ thiệt hại phải bồi thường trong thương lượng, hoà giải, xét xử, Ban soạn thảo nên bổ sung trách nhiệm bồi thường thiệt hại thực tế về tài sản và thiệt hại kinh doanh cho NTD. Ví dụ: một người cung cấp con giống cây trồng, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, xi măng, sắt thép… kém chất lượng làm thất bát mùa màng hay hư hỏng công trình xây dựng gây thiệt hại rất lớn, phải bồi thường giá trị tương đương”, Luật sư Huỳnh nhấn mạnh.

“Phản ứng tức giận của NTD VN chẳng cho kết quả, khi mà họ không được cơ quan chức năng và pháp luật hỗ trợ. Và nhà sản xuất, cung cấp dịch vụ cứ việc trơ trơ, chưa có DN, tổ chức nào phải chịu trách nhiệm với sản phẩm của mình. Ở VN, chưa từng có vụ kiện nào liên quan vi phạm quyền lợi NTD, chưa có DN gian dối nào bị đưa ra ánh sáng pháp luật, dù hành vi xâm hại quyền lợi NTD đã rõ mười mươi”- TS Hồ Tất Thắng.