Lãnh đạo DNNN "hô biến" doanh nghiệp thành công ty của bản thân

Đó là một trong những nội dung quan trọng nhất được Thanh tra Chính phủ nêu ra trong thông báo chiều 21/1 về Kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật tại Vietracimex trong việc cổ phần hóa Tổng công ty Thương mại và Xây dựng; trách nhiệm người đại diện phần vốn nhà nước tại các đơn vị được thành lập từ việc cổ phần hóa Tổng công ty Thương mại và Xây dựng theo Quyết định số 217/2004 của Thủ tướng Chính phủ. Kết luận thanh tra này đã được Thủ tướng đồng ý tại văn bản số 289/VPCP-V.I ngày 13/1/2016 vừa qua.

Theo kết luận thanh tra, ngay sau khi Thủ tướng có Quyết định 217/2004 phê duyệt Đề án thí điểm cổ phần hóa Tổng công ty Thương mại và Xây dựng, Bộ Giao thông vận tải, Bộ Tài chính và Tổng công ty Thương mại và Xây dựng đã nỗ lực thực hiện các nhiệm vụ, yêu cầu của đề án để chuyển tổng công ty này thành công ty cổ phần theo mô hình mẹ - con từ ngày 1/1/2006.

Tuy nhiên quá trình thực hiện đề án thí điểm, các cơ quan nhà nước có liên quan và một số cá nhân có trách nhiệm đã có những khuyết điểm, vi phạm, trong đó có những vi phạm dẫn đến làm đảo ngược mục đích, yêu cầu, nhiệm vụ mà đề án thí điểm cổ phần hóa được Thủ tướng phê duyệt.

Cụ thể, Bộ Giao thông vận tải đã thực hiện không đúng yêu cầu của đề án trong việc chuyển tất cả các công ty thành viên thành công ty con của Vietracimex; thiếu trách nhiệm trong việc thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước, để người đại diện phần vốn nhà nước tại Vietracimex - ông Võ Nhật Thăng, làm trái quy định trong thực hiện quyền, nghĩa vụ người đại diện vốn nhà nước tại doanh nghiệp, trái quy định của Luật Doanh nghiệp trong việc tổ chức đại hội cổ đông bất thường vào ngày 3/6/2006, chuyển Công ty mẹ trong mô hình mẹ - con từ doanh nghiệp nhà nước trở thành công ty cổ phần mà ông Võ Nhật Thăng có vốn góp chiếm tỷ lệ 93,37% trong vốn điều lệ.

Thanh tra Chính phủ cho rằng trách nhiệm cụ thể thuộc về lãnh đạo Bộ Giao thông vận tải, cán bộ cơ quan có liên quan của Bộ Giao thông vận tải thời kỳ năm 2005-2006.

Trong khi đó, Tổng công ty Đầu tư kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) đã có khuyết điểm trong tiếp nhận phần vốn nhà nước không đúng thực tế từ Bộ Giao thông vận tải; thiếu trách nhiệm trong thực hiện quyền, nghĩa vụ của đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước tại Vietracimex từ khi nhận bàn giao về đến nay. Cơ quan thanh tra khẳng định phải kiểm điểm nghiêm túc vấn đề này và trách nhiệm thuộc về lãnh đạo SCIC thời kỳ 2006-2009.

Kết luận thanh tra cho rằng, với tư cách là người đại diện phần vốn nhà nước tại Công ty mẹ, đồng thời là Chủ tịch Hội đồng quản trị Vietracimex, ông Võ Nhật Thăng đã cố ý làm trái quy định của pháp luật trong thực hiện các quyền, nghĩa vụ của người đại diện vốn nhà nước tại doanh nghiệp và làm trái quy định của pháp luật trong việc tổ chức Đại hội cổ đông bất thường ngày 3/6/200; chuyển Công ty mẹ trong mô hình mẹ-con từ doanh nghiệp nhà nước trở thành công ty cổ phần mà ông Thăng có vốn góp chiếm tỷ lệ 93,37% trong vốn điều lệ.

“Đây là sai phạm có tính bước ngoặt, làm cho tiến trình thực hiện cổ phần hóa Tổng công ty Thương mại và Xây dựng bị đảo ngược, trái với mục đích, yêu cầu của đề án thí điểm được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt”- kết luận thanh tra nêu rõ.

Thanh tra Chính phủ cho biết, qua nhiều lần tăng vốn liên tiếp sau sự kiện đại hội cổ đông trái pháp luật nói trên, tại thời điểm ngày 31/12/2013, ông Võ Nhật Thăng có góp vốn tại Vietracimex trên 5.164,8 tỷ đồng (theo chứng nhận đăng ký kinh doanh), chiếm 93,37 vốn điều lệ.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng giao Bộ Giao thông vận tải, Bộ Tài chính, SCIC tiến hành kiểm điểm trách nhiệm tập thể, cá nhân đối với từng khuyết điểm, vi phạm gắn với từng thời điểm, thời kỳ cụ thể đã nêu trong kết luận thanh tra; giao Bộ Tài chính rà soát, đánh giá lại việc tăng vốn điều lệ tại Tổng công ty cổ phần Thương mại Xây dựng, nếu xác định có sai phạm, vi phạm pháp luật, thất thoát vốn nhà nước thì kiến nghị xử lý theo quy định của pháp luật.

Cơ quan thanh tra cũng yêu cầu SCIC hủy bỏ ngay các văn bản do SCIC ban hành và chỉ đạo không đúng đối với 9 công ty cổ phần từ khi nhận bàn giao tới nay. Khẩn trương khắc phục những sai phạm khi nhận bàn giao vốn, để nhận bàn giao vốn nhà nước và cử người đại diện phần vốn nhà nước theo đúng quy định của pháp luật.

“Rà soát, đánh giá về việc quản lý và hiệu quả đầu tư vốn tại Vietracimex; cơ cấu lại khoản đầu tư này theo quy định của pháp luật và chủ trương của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ để phát huy hiệu quả vốn nhà nước. Nếu xác định có sự thất thoát vốn nhà nước tại Vietracimex thì kiến nghị xử lý theo quy định của pháp luật”- Thanh tra Chính phủ yêu cầu SCIC.