Dẹp tận gốc mũ bảo hiểm rởm

Sau gần bảy năm thực hiện chủ trương bắt buộc người đi xe máy phải đội mũ bảo hiểm (MBH), hiệu quả trong bảo vệ người sử dụng và ý thức tham gia giao thông đã được nâng lên. Tuy nhiên, do không thống nhất quan điểm giữa các ngành chức năng, thị trường MBH vẫn bát nháo các loại mũ kém chất lượng, và không ít người tiêu dùng chỉ đội mũ để đối phó.

Mũ ba lớp "giá bèo"

Mới đây, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, Chủ tịch Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia đã chỉ đạo trực tiếp Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công thương, UBND các địa phương tăng cường xử lý nghiêm các doanh nghiệp, cá nhân sản xuất, kinh doanh MBH giả, không đạt chất lượng. Quyết tâm dẹp tận gốc vấn nạn MBH rởm đã có. Người dân cũng như các doanh nghiệp kinh doanh MBH chân chính mong muốn các cơ quan chức năng không chỉ hô hào rồi để đó, theo kiểu "bắt cóc bỏ đĩa" như trước đây. Tuy nhiên, tại một số "điểm nóng" bán MBH rởm, kém chất lượng như Chùa Bộc, phố Huế, Khâm Thiên (Hà Nội); đường Nguyễn Trãi, công viên Phú Lâm (TP Hồ Chí Minh), MBH kém chất lượng vẫn được bày bán ngang nhiên. Không ít lần, Cục Quản lý thị trường (QLTT - Bộ Công thương) cũng như thanh tra Bộ Khoa học và Công nghệ từng ra quân dẹp bỏ, nhưng kiểm tra xong, tình trạng buôn bán và sử dụng MBH rởm vẫn diễn ra công khai và tính chất ngày càng phức tạp.

Ðể đối phó, nhiều cơ sở đã quay sang sản xuất các loại MBH cũng đủ ba lớp theo quy định, dán cả tem hợp quy CR, nhưng chất lượng kém, giá chỉ từ 60 đến 120 nghìn đồng/chiếc. Gần như 100% số sản phẩm MBH này là mũ kém chất lượng, giả mạo tem hợp quy CR, không phải MBH dành cho người đi xe máy. Trên vỉa hè phố Chùa Bộc (Hà Nội), hỏi mua MBH đủ ba lớp, phóng viên được người bán hàng cho biết, giá mũ "xịn" 220 nghìn đồng/chiếc, còn mũ "dùng tạm" 80 nghìn đồng/chiếc. Thắc mắc về chất lượng MBH "dùng tạm" này, người bán hàng khẳng định: Giá rẻ nhưng mũ vẫn đủ ba lớp, có cả tem CR, đội vào bảo đảm không bị CSGT "tuýt còi". Chị cũng cho biết thêm: Các loại mũ thời trang giờ không còn được khách mua nhiều, do bị CSGT nhắc nhở.

Còn nhiều bất cập

Theo quan sát, các loại MBH kém chất lượng có kiểu dáng rất giống các loại MBH chính hãng, trọng lượng nhẹ và mẫu mã bắt mắt, giá bán chỉ bằng 20 - 30% so các loại mũ chính hãng. Với các "ưu thế" trên, loại MBH này đang rất hút khách. Ðem thắc mắc về chất lượng và nguồn gốc của loại MBH "dùng tạm" này đến Chi cục QLTT Hà Nội, chúng tôi được Chi cục trưởng Chu Xuân Kiên cho biết: Ðây là những loại MBH có hình thức y hệt MBH đạt chuẩn với đủ ba lớp và tem CR, tuy nhiên, để khẳng định là mũ kém chất lượng cần phải có thời gian gửi mẫu đi kiểm tra tại Tổng cục Tiêu chuẩn Ðo lường Chất lượng (Bộ Khoa học và Công nghệ) bởi nếu chỉ nhìn trực quan, lực lượng chức năng cũng rất khó kết luận. Các đối tượng bán rong trên vỉa hè liên tục cơ động, thay đổi phương thức, địa điểm cho nên việc kiểm tra, xử lý rất khó khăn. Nhiều trường hợp vừa bị xử lý hôm trước, hôm sau kiểm tra lại thấy bày bán ở chỗ khác.

Có thể thấy, tình trạng sản xuất, kinh doanh MBH kém chất lượng tràn lan đã và đang đẩy người tiêu dùng vào "ma trận". Sở dĩ trên thị trường còn nhiều mũ kém chất lượng và người dân vẫn đội mũ kém chất lượng là do chưa có chế tài đủ mạnh. Việc bắt giữ và xử phạt các cơ sở kinh doanh, buôn bán MBH kém chất lượng mới chỉ xử lý ở phần ngọn, chế tài xử phạt hiện còn quá nhẹ, chưa đủ sức răn đe. Hơn nữa, các lực lượng chức năng, nhất là lực lượng QLTT còn buông lỏng trong quản lý từ khâu sản xuất đến lưu thông, tiêu dùng. Ðồng thời, còn nhiều bất cập trong cơ chế phối hợp cơ quan giám định chất lượng, khi các cơ sở sản xuất mọc lên ngày một nhiều đã làm cho thị trường MBH rơi vào tình trạng bát nháo, khó kiểm soát. Vì vậy, để dẹp bỏ các cơ sở sản xuất mũ kém chất lượng, cần có sự phối hợp thường xuyên giữa các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương, cơ sở trong việc duy trì lực lượng kiểm tra, kiểm soát, đấu tranh chống vận chuyển, tàng trữ, kinh doanh mặt hàng này, tránh để tiếp diễn tình trạng bát nháo sản xuất, kinh doanh MBH trên thị trường như hiện nay.

Còn với người tiêu dùng, hãy biết tự bảo vệ bản thân qua việc đội MBH đạt chất lượng, bởi xét cho cùng, dù giá có đắt hơn mũ rởm, nhưng độ bền của MBH đạt chuẩn cao hơn nhiều lần và quan trọng hơn, giúp mình tránh được những thương tật không đáng có.

Xin trích lời của PGS, TS Ðồng Văn Hệ, Khoa Phẫu thuật thần kinh (Bệnh viện Việt - Ðức) để kết thúc bài viết này: Ðã mất công đội MBH, người đi xe máy hãy đội MBH đạt chuẩn và đội đúng cách. Mỗi người khi tham gia giao thông cần có ý thức rằng, đội MBH là để bảo vệ chính mình, chứ không phải chỉ để đối phó CSGT.