“Vốn lương thức” đã cạn kiệt

SGTT.VN - Thật khó có thể tưởng tượng ra được rằng đã ở thế kỷ 21, ngay tại một thành phố văn minh và tại một không gian công cộng như một bệnh viện lại xảy ra một vụ giết người dã man như vụ các hung thủ giết chết anh Diên, người gây ra một vụ va chạm xe với một cháu bé. Cái chết oan ức của anh như một đòn đánh mạnh vào lương thức con người…

Câu hỏi mà mọi người đều bàng hoàng nghi hoặc và chưa tìm ra lời đáp, đó là vì sao ngày nay vẫn còn có con người dã man đến thế? Không chỉ riêng vụ án này, mà gần đây hàng loạt các vụ thanh toán nhau bằng dao kiếm, những vụ giết chết những kẻ trộm chó y hệt như vào thời trung cổ hay thậm chí như thời tiền văn minh.

Ngày nay, việc các nam nữ thanh niên đánh nhau và quay clip, tung lên mạng đã là "chuyện thường ngày ở huyện".

Có vẻ như một bộ phận không nhỏ những con người của xã hội của chúng ta đang rời bỏ thế giới văn minh để quay về với trạng thái mà triết gia John Lock gọi là trạng thái tự nhiên. Đó trạng thái dã man trước khi có xã hội dân sự (xã hội mà người trong cộng đồng tự nguyện sống trong những giới hạn của pháp luật), và mọi người chỉ trông cậy vào quyền phán xử của riêng mình. Quả thật, những kẻ đánh chết anh Diên hay đánh chết những tên trộm chó trước đó, đã hành xử như vào thời chưa có pháp luật hay như vào những thời tao loạn chỉ có “luật rừng” là luật phổ biến.

Người viết có lần chứng kiến một vụ tai nạn giao thông trên đường. Nạn nhân là một cô gái, bị chấn thương sọ não đã bắt đầu co giật. Cả một đám đông hiếu kỳ xúm đen xúm đỏ xung quanh nhưng chẳng có ai ra tay giúp đỡ. Khi lách được vào trong thì một cảm giác xấu hổ dâng lên bừng mặt khi chứng kiến duy nhất chỉ có một anh thanh niên người châu Âu bế xốc cô gái lên kêu gọi mọi người đưa cô đến bệnh viện cấp cứu…

Cái chết của anh Diên, người ít nhất cũng đã hoàn thành trách nhiệm, lương tâm của mình trong vụ tai nạn trên, là một đòn trí mạng đánh vào số “vốn lương thức” vốn đã mỏi mòn, cạn kiệt đi không ít của nhiều cư dân đô thị. Nếu như không có sự vô cảm, sợ sệt của đám người hiện diện trong bệnh viện vào thời điểm anh Diên bị hành hung, có lẻ người thanh niên đó đã không chết oan.

Dư chấn của vụ án thương tâm này hiện vẫn đang lan tỏa mạnh mẽ trong xã hội mà hệ quả tất yếu của nó là sẽ làm cho căn bệnh “vô cảm” của nhiều người càng thêm trầm trọng. Trong thực tế, nếu pháp luật đủ nghiêm, thì căn bệnh này hoàn toàn có thể được chữa trị: trong luật hình sự có những điều khoản khá rõ ràng xử phạt về tội không cứu giúp người ở trong tình trạng nguy hiểm. Vô cảm thì dẫy đầy xã hội, nhưng chưa thấy có ai bị xét xử về tội danh này.

Một xã hội mà con người vẫn còn rèn dao rèn kiếm để cướp bóc và “xử” nhau, một xã hội mà các “hiệp sĩ” vẫn còn “giang hồ hành hiệp”, người ta giết hại nhau dễ dàng bất chấp pháp luật bên cạnh đồng loại vô cảm đến tàn nhẫn… người ta tự hỏi, quyền con người ở đâu và thế nào là một nhà nước pháp quyền?

Đoàn Đạt

http://sgtt.vn/Van-hoa/181070/%E2%80%9CVon-luong-thuc%E2%80%9D-da-can-kiet.html