Đau khớp gối là tình trạng rất phổ biến hiện nay, không chỉ gặp ở người cao tuổi mà còn xuất hiện ngày càng nhiều ở người trẻ do lao động nặng, chơi thể thao quá sức, thừa cân hoặc thoái hóa sớm. Trong kho tàng y học dân gian Việt Nam, nhiều loại thảo dược quen thuộc đã được ông bà ta sử dụng để hỗ trợ giảm đau, mạnh gân cốt, trong đó cây gối hạc được xem là một vị thuốc quý cho xương khớp, đặc biệt là đau khớp gối.
Cây gối hạc còn có tên gọi khác như cỏ gối hạc, kim mao cẩu tích nam, cây quỳnh quỳnh (tên gọi có thể khác nhau tùy vùng). Cây thuộc dạng thân thảo, sống lâu năm, thường mọc hoang ở vùng trung du, miền núi, ven rừng, nơi đất ẩm.
Đặc điểm dễ nhận biết của cây gối hạc là:
Thân thấp, bò sát đất
Lá hình bầu dục hoặc thuôn dài
Rễ và thân rễ phát triển, chắc khỏe
Khi phơi khô có mùi thơm nhẹ, vị hơi đắng
Theo kinh nghiệm dân gian, phần thân rễ và rễ cây gối hạc là bộ phận thường được sử dụng làm thuốc.
2. Công dụng của cây gối hạc theo dân gian
Từ xa xưa, cây gối hạc đã được người dân sử dụng trong các bài thuốc nam với nhiều công dụng liên quan đến xương khớp. Theo y học cổ truyền, cây gối hạc có tác dụng:
Khu phong – trừ thấp
Hoạt huyết, thông kinh lạc
Bổ gân cốt
Giảm đau, chống viêm
Nhờ những tác dụng này, cây gối hạc thường được dùng để hỗ trợ điều trị:
Đau khớp gối do thoái hóa
Đau nhức xương khớp khi thay đổi thời tiết
Khớp gối sưng đau, cứng khớp buổi sáng
Đau gối do phong thấp, thấp khớp
Người lớn tuổi đi lại khó khăn, mỏi gối, yếu chân
Đặc biệt, dân gian đánh giá cao cây gối hạc ở khả năng làm mạnh khớp gối, giảm đau từ từ nhưng bền, phù hợp với người đau mạn tính.
3. Bài thuốc dân gian chữa đau khớp gối từ cây gối hạc
Bài thuốc sắc uống đơn giản
Nguyên liệu:
Cây gối hạc khô: 20–30g
Nước sạch: 1–1,2 lít
Cách làm:
Rửa sạch cây gối hạc
Cho vào ấm, sắc với nước nhỏ lửa khoảng 20–30 phút
Chắt lấy nước uống trong ngày, chia 2–3 lần
Cách dùng:
Uống liên tục 2–3 tuần
Nên dùng sau bữa ăn
Có thể sắc lại lần 2 nếu dược liệu còn vị
Bài thuốc này phù hợp với người đau khớp gối nhẹ đến trung bình, đau âm ỉ, mỏi gối, nhất là người cao tuổi.
Bài thuốc kết hợp tăng hiệu quả
Theo kinh nghiệm của nhiều thầy thuốc nam, Rễ cây gối hạc khi kết hợp cùng các vị thuốc khác sẽ cho hiệu quả tốt hơn trong trường hợp đau khớp gối lâu năm.
Nguyên liệu:
Gối hạc: 30g
Dây gắm: 30g
Cốt khí củ: 20g
Cỏ xước: 20g
Cách dùng:
Sắc uống mỗi ngày 1 thang
Dùng liên tục 20–30 ngày
Bài thuốc này thường được áp dụng cho người:
Thoái hóa khớp gối
Đau kèm sưng nhẹ
Khớp kêu lạo xạo, khó co duỗi
4. Cách dùng ngoài giảm đau khớp gối
Ngoài cách sắc uống, cây gối hạc còn được dùng đắp ngoài để hỗ trợ giảm đau nhanh tại chỗ.
Cách làm:
Gối hạc tươi rửa sạch
Giã nát, sao nóng cùng muối hạt
Bọc vào khăn sạch, chườm lên khớp gối đau
Thời gian chườm:
20–30 phút/lần
Mỗi ngày 1–2 lần
Cách này giúp làm ấm khớp, giảm sưng đau, rất phù hợp với người đau do lạnh, phong thấp.
5. Vì sao cây gối hạc được tin dùng cho đau khớp gối?
So với nhiều loại thuốc giảm đau tây y chỉ mang tính tạm thời, cây gối hạc được người dân tin dùng vì:
Nguồn gốc tự nhiên, lành tính
Tác động từ từ nhưng bền
Không gây hivado dạ dày như thuốc giảm đau
Phù hợp dùng lâu dài cho người cao tuổi
Tuy nhiên, hiệu quả của cây gối hạc phụ thuộc vào cơ địa, mức độ bệnh và cách dùng đều đặn.
6. Lưu ý khi sử dụng cây gối hạc
Để bài thuốc đạt hiệu quả và an toàn, cần lưu ý:
Không dùng cho phụ nữ mang thai
Người có bệnh nền nặng nên tham khảo ý kiến thầy thuốc
Không lạm dụng liều cao trong thời gian dài
Kết hợp nghỉ ngơi, vận động nhẹ nhàng cho khớp gối
Ngoài ra, nên lựa chọn dược liệu sạch, phơi sấy đúng cách, tránh nhầm lẫn với cây khác.
7. Kết luận
Cây gối hạc là một vị thuốc nam quý, được dân gian sử dụng từ lâu đời trong các bài thuốc chữa đau khớp gối. Với công dụng khu phong, trừ thấp, mạnh gân cốt, cây gối hạc phù hợp với người đau khớp gối mạn tính, thoái hóa, đau do tuổi tác.
Việc sử dụng cây gối hạc đúng cách, kiên trì kết hợp lối sống lành mạnh sẽ giúp cải thiện đáng kể tình trạng đau nhức, hỗ trợ khớp gối dẻo dai hơn theo thời gian.