Hiểu Đúng Từ Hữu Cơ

Dạo này nhà mình rộ lên phong trào nhà nhà “hữu cơ”, người người “hữu cơ”.

Vấn đề là mấy ai trong số người tiêu dùng hiểu đúng được “hữu cơ” thực sự là gì?

Ngay từ thế kỷ thứ 1, người ta đã dùng đến từ hữu cơ trên thế giới (chủ yếu xuất phát từ châu Âu). Từ này được dùng để phân biệt bốn yếu tố cơ bản kinh điển của thời đó là: đất, nước, lửa và khí – theo tư tưởng người ta thời đó thì thế giới tạo ra từ 4 yếu tố đó, và cũng từ đó ra đời khái niệm về “hữu cơ”, tức là tổng hợp các yếu tố để tạo nên thế giới này.

Ngày nay thì theo hóa học, hữu cơ nghĩa là kết cấu phân tử có chứa cacbon (C). Hiểu rộng ra thì tất cả những gì chứa cacbon đều là hữu cơ, như rau, thịt, cá, thảo mộc, thậm chí là … nhựa. Nghe có vẻ ngược đời, nhưng sự thực đúng là thế.

Vậy khi nghe quảng cáo sản phẩm hữu cơ, mình nên hiểu thế nào cho đúng?

Theo định nghĩa của ngành thực phẩm hoặc sản phẩm tiêu dùng thì sản phẩm hữu cơ là sản phẩm:

được chế tạo từ nguyên vật liệu hữu cơ thô

và có chứng nhận là hữu cơ

Nguyên vật liệu hữu cơ thô chính là nguyên vật liệu hữu cơ ở dạng thô, chưa xử lý hay tinh chế – nói cách khác là không phải tổng hợp nhân tạo. Cho nên, nhựa chẳng hạn, nó là do con người tổng hợp mà ra, thế nên theo định nghĩa tiêu dùng học thì nó không được xếp vào loại hữu cơ.

Còn cái chứng nhận thì rõ ràng rồi: nghĩa là có các tổ chức chuyên về tiêu chuẩn cho sản phẩm hữu cơ và họ sẽ cấp giấy pháp đạt chuẩn hữu cơ. Thường thì việc này là do các nước hiện tại thiếu tài nguyên thiên nhiên, nên đa phần đều phải tự nuôi trồng để cung cấp nguồn nguyên vật liệu hữu cơ trong các trang trại. Và chính vì các trang trại này nên người ta mới nghĩ đến tiêu chuẩn hữu cơ để đánh giá chất lượng đầu ra của sản phẩm từ trang trại, từ đó, mở rộng ra cho các loại hình khác.

Nói như vậy để thấy rằng không phải sản phẩm nào cũng có thể coi là hữu cơ đâu nhé.

Nhưng quan trọng ở đây là hiểu quảng cáo “sản phẩm hữu cơ” thế nào?

Nhiều công ty rất biết cách PR quảng bá và nhiều sản phẩm dán nhãn “hữu cơ” to đùng, nhưng thực ra có phải là hữu cơ không?

Câu trả lời là: chưa chắc!

Khi một sản phẩm dán nhãn 100% hữu cơ hay là hữu cơ, thì bạn nên nhớ lại rằng: chỉ cần sản phẩm có gốc thành phần phân tử chứa cacbon thì đã được coi là hữu cơ rồi.

Chính điểm này là “điểm chết” khiến nhiều người nhầm lẫn.

Sản phẩm chỉ cần chứa một thành phần là hữu cơ thôi, ví dụ như sản phẩm chăm sóc da mặt có thành phần là quả bơ trồng trong trang trại trồng bơ hữu cơ, thì công ty sản xuất ra loại sản phẩm đó có thể dán mác là “hữu cơ” lên bao bì sản phẩm rồi.

Đây là cách “lách tiêu chuẩn” của rất rất rất nhiều công ty sản xuất hàng tiêu dùng.

Và cái này không chỉ ở Việt Nam, mà còn tại hầu hết các nước trên thế giới – dù nước đó có tiêu chuẩn tiêu dùng cao hơn Việt Nam mình nhiều.

Bạn cũng không thể nói rằng chữ 100% của họ là không đúng vì đúng là trong ví dụ trên, quả bơ được trồng theo phương pháp hữu cơ 100% thật. Vậy nên, sản phẩm đầu ra có 100 thành phần, nhưng chỉ cần 1 thành phần là 100% hữu cơ thì họ có “quyền” dán nhãn là 100% hữu cơ. Cứ nhìn quảng cáo sản phẩm trên TV thì bạn sẽ thấy từ này cứ dùng nhan nhản cả ra – mà có ai nghi ngờ thì họ cũng chỉ biết… nghi ngờ thế thôi.

Biết thế rồi, vậy lần sau bạn nên nhìn vào cái gì để hiểu đúng từ “hữu cơ” trên nhãn mác sản phẩm?

1. Bạn nhìn xem có tiêu chuẩn hữu cơ. Nếu là sản phẩm hữu cơ thực thì chắc chắn phải cung cấp cho bạn thông tin tiêu chuẩn hữu cơ (ví dụ: Hiệp hội Hữu cơ Mỹ, Liên minh Sản phẩm Hữu cơ Châu Âu, tiêu chuẩn hữu cơ Đài Loan, v.v…). Sau khi biết rồi, thì bạn chỉ cần lên mạng, vào trang web của các hiệp hội hữu cơ đó để kiểm tra. Nếu sản phẩm chưa được chứng nhận hữu cơ thì chắc chắn bạn sẽ không thấy tên sản phẩm của họ xuất hiện trong danh sách của họ đâu (danh sách này công khai). Hoặc bạn có thể gửi email cho họ để hỏi xem sản phẩm ấy có thực sự là được chứng nhận hữu cơ theo tiêu chuẩn của tổ chức họ không.

2. Bạn nhìn vào thành phần. An toàn nhất là mọi thành phần đều là hữu cơ thì đó là 100% hữu cơ. Nếu không phải toàn bộ thì bạn sẽ biết được tỉ lệ hữu cơ của sản phẩm là bao nhiêu phần trăm. Mẹo của mình nữa là nếu sản phẩm thực sự là hữu cơ thì khi có thành phần nào không phải là hữu cơ thì họ sẽ có ghi chú bên dưới (hàng chữ nho nhỏ ấy) giải thích vì sao họ lại dùng nó và nó có tồn tại trong sản phẩm cuối cùng hay không.

Nếu bạn nhìn vào một số sản phẩm xà phòng rửa mặt, tắm và gội đăng trên Lựa Chọn Hiểu Biết thì sẽ thấy là sản phẩm nào ghi hữu cơ đều sẽ ghi rõ theo tiêu chuẩn nào và có thành phần cụ thể – với ghi chú rõ ràng, ví dụ: * sodium hydroxit được sử dụng trong quá trình xà phòng hóa để biến dầu thành xà phòng. Nhưng trong sản phẩm cuối cùng thì chất này không còn tồn tại.

Hy vọng bạn sẽ có được thêm chút kiến thức bổ sung cho mình khi đi mua hàng “hữu cơ” ^__^;):x:p