Vai trò của DHA đối với sự phát triển của bé

1. DHA là gì?

· DHA có tên gọi đầy đủ là Docosa Hexaenoic Acid - một acid béo thuộc nhóm omega-3. DHA cần thiết cho sự phát triển trí não, thị giác, tăng khả năng miễn dịch, giảm nguy cơ phát triển dị ứng của bé.

· DHA (Docosa-Hexaenoic-Acid) là acid béo không no cần thiết thuộc nhóm acid béo Omega-3 (acid béo không no có 22 carbon, 6 nối đôi, nối đôi đầu tiên ở vị trí carbon số 3). Ngoài ra thuộc nhóm này còn có các tiền tố DHA, đó là Acid béo alpha-linolenic (ALA, 18 carbon, 3 nối đôi, nối đôi đầu tiên ở vị trí carbon số 3)

· Ngoài các acid béo thuộc nhóm omega-3, còn phải kể đến acid béo không no omega 6 (Arachidonic acid-AA, 20 carbon, 4 nối đôi, nối đôi đầu tiên ở vị trí carbon thứ 6). Những acid béo không no cần thiết này cơ thể chúng ta không tự tổng hợp được mà phải đưa vào từ nguồn thực phẩm.

2. Vai trò của DHA đối với bé:

· DHA cần thiết cho sự phát triển hoàn thiện chức năng nhìn của mắt vì DHA chiếm tỉ lệ rất cao trong võng mạc, là nơi tổng chỉ huy sự nhìn của mắt.

· DHA cần thiết cho sự phát triển của não bộ vì DHA chiếm tỉ lệ rất cao trong chất xám (tạo ra sự thông minh) và tạo ra độ nhạy của các neuron thần kinh, giúp dẫn truyền thông tin nhanh và chính xác. Nếu thiếu DHA trong quá trình phát triển bé sẽ có chỉ số thông minh IQ thấp. Nghiên cứu theo dõi tới khi bé 8-9 tuổi, người ta thấy bé được bú sữa mẹ và chế độ ăn đủ DHA có chỉ số IQ cao hơn 8,3 điểm và tỷ lệ chậm phát triển hệ thần kinh giảm thấp hơn .

· Ngoài ra, DHA có sự liên hệ chặt chẽ với vòng đời bé sơ sinh, cân nặng và chiều dài. Sự cung cấp đầy đủ chất này có thể giúp làm giảm tỷ lệ suy nhược sau khi sinh. Ở trong tử cung, thai nhi đòi hỏi một lượng tăng hấp thu DHA lớn để tương ứng với lượng DHA của não tăng lên trong thời kỳ mang thai và trong các tháng sau khi sinh. Điều này được chứng minh ngay khi sinh, trọng lượng não của em bé bằng khoảng 70% trọng lượng não của người trưởng thành.

3. Bổ sung DHA cho bé:

· DHA được bổ sung sớm và liên tục sẽ mang lại lợi ích lâu dài cho sự phát triển của bé.

· Theo nghiên cứu của WHO/FAO, các mẹ có bé nhỏ ở các nước đang phát triển trong đó có Việt Nam bổ sung quá thấp hàm lượng DHA cho bé so với mức khuyến cáo của WHO, do đó hãy đa dạng khẩu phần ăn của bé, sử dụng nhiều loại thực phẩm giàu DHA. Theo các nghiên cứu, DHA được tìm thấy trong nhiều nguồn thực phẩm khác nhau. Nó có nhiều nhất trong nội tạng động vật như gan và mỡ cá, bao gồm cá hồi, cá ngừ, cá trích, cá mòi, cá bơn, cá thu, trứng, sữa, các loại hạt có dầu, dầu cá…

· Bé đẻ non và sơ sinh bình thường đòi hỏi phải cung cấp đủ DHA bởi chúng không có khả năng chuyển tiền tố DHA từ dầu thực vật, hay các thức ăn thay thế sữa mẹ khác sang DHA. Sữa mẹ cung cấp đủ DHA cho bé, vì vậy việc cho con bú hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu và cho con bú kéo dài tới 24 tháng là rất quan trọng.

· Trong những trường hợp đặc biệt bé không được bú mẹ thì phải lựa chọn các thức ăn thay thế sữa mẹ có bổ sung các acid béo nói trên.

· Ở những năm đầu đời, bé không ăn được nhiều loại thực phẩm, đặc biệt là những loại cá biển - loại thức ăn giàu DHA nhất - do không hợp khẩu vị. Trong khi đó, những món ăn phổ biến và “khoái khẩu” của bé như sữa chua, bánh ngọt, bánh flan, xúc xích, gà viên chiên… lại hầu như không có DHA hoặc ở hàm lượng rất thấp. Cũng có thể, do sự khác biệt về địa lý và vùng miền khiến bé không có cơ hội tiếp cận với những nguồn thức ăn giàu DHA. Tuy nhiên, thừa DHA cũng không tốt vì có nguy cơ gây tổn thương tế bào.

· Hiện nay, cá không chỉ là nguồn cung cấp duy nhất. DHA còn có thể được chiết xuất từ thực vật. Ưu điểm của DHA nguồn gốc thực vật sẽ không chứa chất nhiễm độc đại dương như chì, thủy ngân (một trong những nhân tố làm tổn hại hệ thống thần kinh của bé sơ sinh và bé nhỏ). Ngoài ra, viên DHA nguồn gốc từ thực vật được bào chế dưới dạng viên nang mềm nhỏ, không mùi vị rất dễ uống và tránh được hiện tượng nôn ợ khi sử dụng.

4. Nhu cầu DHA của Bé:

· Nhu cầu DHA của bé bắt đầu ngay từ khi còn trong bụng mẹ. Do đó, khi mang thai các mẹ cần ăn nhiều các loại cá (cá ba sa, cá ngừ, cá thu...) và dầu thực vật. Nguồn omega-3 thiên nhiên quan trọng giúp đưa DHA vào bào thai. Khi chào đời, nguồn DHA trong sữa mẹ sẽ giúp bé phát triển trí tuệ tốt.

· Bổ sung sản phẩm dinh dưỡng bổ sung với hàm lượng DHA khoảng 66.2mg/100g bột để có thể cung cấp đủ DHA giúp bé phát triển trí tuệ và thị lực.

Tỷ lệ % các Acid béo không no có trong các loại dầu

Tên loại dầu	Acid béo không no 1 nối đôi (Oleic)	Acid béo không no 2 nối đôi (Linoleic= omega-6)	Acid béo không no có 3 nối đôi (Linoleic=omega-6)
Quả bơ	60%	18%	0%
Dầu dừa	7%	2%	0%
Dầu ngô	30%	50%	2%
Dầu olive	72%	11%	1%
Dầu cọ	43%	8%	0%
Dầu lạc	49%	29%	1%
Dầu hạt cải	54%	23%	10%
Dầu đậu tương	25%	52%	7%
Dầu hướng dương	33%	52%	0%

Hàm lượng các acid béo Omega-3 trong một số loại cá và hải sản

Cá tươi (100g ăn được)	Lipid (g)	Acid béo n-3 (EPA + DHA) (g)
Cá chép	5,6	0,3
Cá trích	13,9	1,7
Cá thu	13,9	2,5
Cá nhám	1,9	0,5
Cá hồi	5,4	1,2
Cua	0,8	0,3
Tôm	1,1	0,3
Mực	1,0	0,2