Thói quen uống hết nước phở, phần được xem là “tinh túy” của hàng triệu người Việt tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe nếu duy trì lâu dài.
TS. Lê Thị Hương Giang, Trưởng Khoa Tiết chế dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an) cho biết, một bát phở trung bình chứa khoảng 400-500 ml nước dùng. Lượng nước này có thể cung cấp từ 2,5 đến 5g muối, tương đương 1.000-2.000mg natri.
Trong khi đó, Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo, người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 5g muối mỗi ngày. Điều này đồng nghĩa với việc chỉ cần uống hết nước của một bát phở vào buổi sáng, cơ thể đã gần như chạm ngưỡng tối đa lượng muối cho cả ngày.
"Đáng chú ý, vị mặn của nước phở thường bị che lấp bởi vị ngọt từ xương ninh và các chất điều vị. Điều này khiến nhiều người không cảm nhận được độ mặn thực sự, từ đó vô tình nạp quá nhiều muối mà vẫn thấy vừa miệng", Tiến sĩ Giang cảnh báo.
Không chỉ dừng lại ở hàm lượng natri cao, nước dùng phở còn chứa nhiều yếu tố có thể gây áp lực lên quá trình chuyển hóa nếu tiêu thụ thường xuyên.
Trước hết là nguy cơ tăng acid uric cho người sử dụng. Nước hầm xương trong nhiều giờ có thể giải phóng lượng lớn purin, chất liên quan trực tiếp đến việc hình thành acid uric trong cơ thể. Nhiều nghiên cứu dịch tễ đã chỉ ra rằng chế độ ăn giàu purin từ thịt đỏ và nước hầm có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh gout.
Bên cạnh đó, nước dùng còn chứa chất béo bão hòa từ tủy và mỡ xương. Những chất này có thể làm tăng cholesterol xấu trong máu, từ đó góp phần hình thành mảng xơ vữa động mạch, làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch cho người lạm dụng.
Một yếu tố khác ít được chú ý là khả năng tích lũy kim loại nặng. Tiến sĩ Giang dẫn giải một số nghiên cứu cho thấy nước hầm xương có thể chứa vi lượng chì và các kim loại khác giải phóng từ xương động vật. Dù các chất ở nồng độ thấp nhưng việc tiêu thụ lặp lại trong thời gian dài có thể dẫn đến tích lũy sinh học trong cơ thể.
Theo các chuyên gia, những tác động này không gây hậu quả ngay lập tức nhưng chính tần suất sử dụng mới là vấn đề đáng lo ngại. Dư thừa natri kéo dài là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tăng huyết áp, suy thận và các bệnh lý tim mạch.
Tuy nhiên, Tiến sĩ Giang lưu ý, điều này không có nghĩa cần loại bỏ hoàn toàn phở khỏi thực đơn. Người dân vẫn có thể thưởng thức món ăn này nếu điều chỉnh cách ăn hợp lý.
"Một trong những nguyên tắc quan trọng là không nên húp cạn nước dùng. Thay vào đó, chỉ nên ăn phần cái như bánh phở, thịt, rau và nếm một lượng nhỏ nước để cảm nhận hương vị. Việc tăng cường rau xanh ăn kèm cũng bổ sung chất xơ và kali, yếu tố hỗ trợ đào thải bớt natri ra khỏi cơ thể.
Đồng thời, cần hạn chế thêm các loại gia vị như nước mắm, bột canh khi nước dùng đã đủ đậm đà, đặc biệt người dân cũng không nên ăn phở hoặc bún liên tục mỗi ngày. Có thể xen kẽ bằng các bữa sáng nhẹ hơn như ngũ cốc, khoai lang hoặc những món ít nước dùng mặn", Tiến sĩ Giang nói.
Những nhóm đối tượng cần thận trọng khi dùng nước phở:
- Người bị tăng huyết áp
- Người mắc bệnh tim mạch
- Bệnh nhân suy thận
- Người bị gout hoặc có nồng độ acid uric cao
- Người cao tuổi có hệ chuyển hóa kém.
Phở là một trong những món ăn đặc trưng của Việt Nam, được nhiều người yêu thích nhờ hương vị thơm ngon và dễ ăn. Tuy nhiên, nếu không chú ý trong cách lựa chọn và sử dụng, việc ăn phở thường xuyên có thể ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe. Dưới đây là những lưu ý quan trọng giúp bạn thưởng thức phở một cách lành mạnh hơn.
Trước hết, cần chú ý đến lượng muối trong nước dùng. Nước phở thường được ninh từ xương và nêm nếm khá đậm đà, chứa nhiều muối và gia vị. Việc tiêu thụ quá nhiều natri có thể làm tăng nguy cơ cao huyết áp và các bệnh tim mạch. Vì vậy, bạn nên hạn chế uống hết nước dùng, hoặc yêu cầu người bán giảm bớt gia vị nếu có thể.
Thứ hai, nên kiểm soát lượng chất béo. Một số loại phở, đặc biệt là phở bò, có thể chứa nhiều mỡ từ thịt và nước dùng. Ăn quá nhiều chất béo bão hòa có thể ảnh hưởng đến cholesterol và sức khỏe tim mạch. Bạn có thể chọn phần thịt nạc hơn như tái, gầu ít mỡ, hoặc yêu cầu vớt bớt lớp mỡ nổi trên bề mặt nước dùng.
Ngoài ra, việc thêm quá nhiều gia vị như tương ớt, tương đen, sa tế cũng cần được cân nhắc. Những loại gia vị này có thể làm tăng lượng muối và đường trong bữa ăn, đồng thời gây kích ứng dạ dày nếu dùng quá nhiều, đặc biệt với người có hệ tiêu hóa nhạy cảm.
Một yếu tố quan trọng khác là vệ sinh an toàn thực phẩm. Bạn nên lựa chọn những quán ăn sạch sẽ, đảm bảo nguồn nguyên liệu rõ ràng và quy trình chế biến hợp vệ sinh. Việc sử dụng thịt không đảm bảo chất lượng hoặc nước dùng không được nấu kỹ có thể dẫn đến nguy cơ nhiễm khuẩn hoặc ngộ độc thực phẩm.
Bên cạnh đó, không nên ăn phở quá thường xuyên. Dù là món ăn quen thuộc, phở vẫn chủ yếu cung cấp tinh bột từ bánh phở và có thể thiếu cân bằng dinh dưỡng nếu ăn liên tục. Bạn nên kết hợp phở với các loại rau xanh, giá đỗ và các nguồn protein khác để đảm bảo bữa ăn đầy đủ chất.
Thời điểm ăn phở cũng cần được lưu ý. Tránh ăn quá khuya vì có thể gây đầy bụng, khó tiêu, đặc biệt khi nước dùng nhiều dầu mỡ. Ăn vào buổi sáng hoặc trưa sẽ giúp cơ thể có thời gian tiêu hóa và hấp thụ tốt hơn.
Cuối cùng, với những người có bệnh lý như cao huyết áp, tiểu đường hoặc gout, cần đặc biệt thận trọng. Nước dùng phở có thể chứa purin từ xương và thịt, không phù hợp với người bị gout. Do đó, nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc điều chỉnh khẩu phần ăn cho phù hợp.
Tóm lại, ăn phở không hề có hại nếu bạn biết cách lựa chọn và điều chỉnh hợp lý. Chỉ cần chú ý một vài điểm nhỏ, bạn hoàn toàn có thể thưởng thức món ăn yêu thích này mà vẫn đảm bảo sức khỏe lâu dài.