Những năm đầu mua vàng, tôi cũng giống rất nhiều người: mở bảng giá mỗi ngày, nhớ rất kỹ mình mua ở mốc nào, và luôn có cảm giác giá hôm nay đang “nói” điều gì đó với mình. Vàng tăng thì thấy nhẹ người, vàng giảm thì bắt đầu bứt rứt, dù thực ra chẳng hề có ý định bán. Lúc đó tôi tưởng mình đang quan tâm tới tài sản, sau này mới nhận ra phần lớn là đang phản ứng với cảm xúc.
Càng mua vàng lâu, tôi càng thấy giá vàng có một đặc điểm rất lạ: nó khiến người ta muốn làm gì đó, ngay cả khi không cần thiết. Giá tăng thì nghĩ “hay mua thêm”, giá giảm thì nghĩ “có nên bán bớt”, giá đi ngang thì sốt ruột vì thấy tiền nằm yên quá lâu. Trong rất nhiều trường hợp, quyết định mua hay bán không xuất phát từ kế hoạch, mà từ cảm giác mình không nên đứng yên.
Ảnh minh hoạ
Sau vài chu kỳ như vậy, tôi bắt đầu hiểu rằng phản ứng nhanh với giá không làm mình mua vàng tốt hơn, chỉ làm mình mệt hơn. Giá vàng thay đổi mỗi ngày, nhưng mục đích mua vàng thì không nên thay đổi liên tục như thế. Khi để giá dẫn dắt suy nghĩ, mỗi biến động nhỏ cũng đủ làm mình nghi ngờ chính quyết định của mình, kể cả khi quyết định đó ban đầu hoàn toàn hợp lý.
Tới một lúc nào đó, tôi ngừng hỏi “hôm nay vàng lên hay xuống” trước tiên, mà quay lại hỏi những câu khác quen thuộc hơn: mình mua vàng để làm gì, phần tiền này có cần dùng trong vài năm tới không, và nếu giá không đi theo kỳ vọng, mình có chịu được không. Khi những câu này đã có câu trả lời rõ ràng, giá vàng tự nhiên bớt ồn ào hẳn. Nó vẫn lên xuống, nhưng không còn chi phối cảm xúc mỗi ngày.
Không phản ứng với giá không có nghĩa là không quan tâm tới giá. Nó chỉ có nghĩa là không để giá quyết định thay mình. Người mua vàng lâu năm thường không cố đoán đỉnh đáy, cũng không quá bận tâm tới việc hôm nay mình “lãi bao nhiêu trên giấy”. Thứ họ quan tâm hơn là liệu quyết định mua đó có còn phù hợp với hoàn cảnh hiện tại hay không.
Tôi cũng nhận ra một điều khá thú vị: sự im lặng đôi khi có giá trị hơn hành động. Có những năm tôi gần như không làm gì với số vàng mình đang có, chỉ đơn giản là giữ. Trước đây, “không làm gì” khiến tôi thấy mình đang bỏ lỡ điều gì đó. Sau này, tôi hiểu rằng giữ nguyên kế hoạch ban đầu trong khi thị trường ồn ào cũng là một lựa chọn chủ động, chứ không phải thụ động.
Dần dần, vàng trở thành một bài học về kiên nhẫn nhiều hơn là về lợi nhuận. Nó buộc tôi phải đối diện với cảm giác muốn kiểm soát mọi thứ, muốn đoán trước tương lai, muốn chắc chắn rằng mình luôn đi trước một bước. Nhưng thực tế, không ai có thể kiểm soát được hướng đi ngắn hạn của giá. Điều mình kiểm soát được chỉ là cách phân bổ tiền, mức độ chấp nhận rủi ro và cách mình phản ứng khi mọi thứ không như ý.
Có lúc tôi cũng tự hỏi: nếu không nhìn giá thường xuyên như trước, có bỏ lỡ cơ hội không? Câu trả lời là có thể có, nhưng đổi lại tôi có được sự ổn định trong suy nghĩ. Tôi không còn phải mang theo cảm giác thấp thỏm mỗi ngày chỉ vì một con số thay đổi. Với tôi, đó là sự đánh đổi xứng đáng.
Tôi cũng nhận ra một điều khá thú vị: sự im lặng đôi khi có giá trị hơn hành động. Có những năm tôi gần như không làm gì với số vàng mình đang có, chỉ đơn giản là giữ. Trước đây, “không làm gì” khiến tôi thấy mình đang bỏ lỡ điều gì đó. Sau này, tôi hiểu rằng giữ nguyên kế hoạch ban đầu trong khi thị trường ồn ào cũng là một lựa chọn chủ động, chứ không phải thụ động.
Dần dần, vàng trở thành một bài học về kiên nhẫn nhiều hơn là về lợi nhuận. Nó buộc tôi phải đối diện với cảm giác muốn kiểm soát mọi thứ, muốn đoán trước tương lai, muốn chắc chắn rằng mình luôn đi trước một bước. Nhưng thực tế, không ai có thể kiểm soát được hướng đi ngắn hạn của giá. Điều mình kiểm soát được chỉ là cách phân bổ tiền, mức độ chấp nhận rủi ro và cách mình phản ứng khi mọi thứ không như ý.
Có lúc tôi cũng tự hỏi: nếu không nhìn giá thường xuyên như trước, có bỏ lỡ cơ hội không? Câu trả lời là có thể có, nhưng đổi lại tôi có được sự ổn định trong suy nghĩ. Tôi không còn phải mang theo cảm giác thấp thỏm mỗi ngày chỉ vì một con số thay đổi. Với tôi, đó là sự đánh đổi xứng đáng.
Sau tất cả, điều vàng dạy tôi không phải là “mua lúc nào bán lúc nào”, mà là hiểu rõ mình hơn khi đứng trước biến động. Tôi biết mình dễ lo lắng khi giá giảm, dễ hưng phấn khi giá tăng, và chính vì biết điều đó, tôi đặt ra nguyên tắc để cảm xúc không điều khiển quyết định. Những nguyên tắc ấy không phức tạp, chỉ xoay quanh việc bám sát mục tiêu ban đầu và chấp nhận rằng không có lựa chọn nào hoàn hảo.
Nhìn lại chặng đường đã qua, tôi thấy mình thay đổi nhiều hơn cả số vàng đang giữ. Từ một người liên tục bị giá chi phối, tôi học được cách để giá chỉ là một phần của bức tranh, chứ không phải trung tâm của mọi suy nghĩ. Và có lẽ, giá trị lớn nhất mà hành trình mua vàng mang lại không nằm ở con số lời lỗ, mà ở khả năng giữ được sự bình tĩnh giữa những biến động liên tục của thị trường và của chính cảm xúc bên trong mình.