TP.HCM chính thức áp dụng quy định nới lỏng giãn cách xã hội cũng là lúc một số công ty bắt đầu làm việc trở lại. Nhiều người lo ngại mình sẽ nhiễm bệnh khi các ca cộng đồng vẫn còn đó nên đổ xô kéo nhau đi xét nghiệm định lượng kháng thể.
Theo tin em đọc được trên trang VnExpress, anh Thành, 32 tuổi kể từ tuần sau anh phải đi làm trở lại, gặp gỡ nhiều đồng nghiệp nên anh tìm chỗ xét nghiệm kháng thể để xem nguy cơ mắc bệnh sau khi tiêm vắc-xin thế nào. Sau khi tham khảo giá ở nhiều nơi để chọn, anh cho biết giá mỗi nơi khá cách biệt, dao động từ 300.000 đồng đến 1,5 triệu đồng. Một số nơi nhân viên y tế đến tận nhà để lấy mẫu rồi kết quả sẽ được gửi trực tuyến hoặc giao đến nhà theo yêu cầu.
Anh Thành chọn gói dịch vụ tại một phòng khám đa khoa trên đường Cao Thắng, Q. 10, TP.HCM với mức 300.000 đồng. Chỉ sau 3 giờ kể từ thời điểm lấy máu xét nghiệm là có kết quả. Làm xong anh thấy khá yên tâm vì nồng độ kháng thể ở mức cao. Anh nói đã tiêm đủ 2 mũi vắc-xin cách đây 1 tháng, cũng không rõ vắc-xin có hiệu quả hay không nên đi xét nghiệm.
Được biết, trong thời gian qua, đã có nhiều bệnh viện triển khai gói dịch vụ này, nhưng họ không tiết lộ số lượng khách hàng.
Đáng chú ý có phòng khám ở Bình Chánh quảng cáo việc xét nghiệm này đánh giá hiệu quả của việc tiêm vắc-xin và xem vắc-xin đó đã tạo đủ miễn dịch để bảo vệ cơ thể trước ‘cô vi’ chưa… Rồi giá của gói dịch vụ mà họ quảng cáo là khoảng 1,5 triệu đồng/người. Nếu xét nghiệm 3 người thì giá chỉ còn 1,3 triệu đồng/người. Đồng thời, cũng khuyến cáo khách hàng thời gian tốt nhất để làm xét nghiệm này là 28 ngày sau khi tiêm mũi 1 vắc-xin và từ 14 đến 28 ngày sau khi tiêm đủ 2 mũi.
Trên cùng địa bàn, một bệnh viện đa khoa quốc tế quảng cáo giá xét nghệm khoảng 350.000 đồng, không cần đăng ký trước, làm việc tất cả ngày trong tuần, có kết quả sau 2 giờ. Bệnh viện này đang thực hiện xét nghiệm cho tất cả ai có nhu cầu.
Liên quan đến vấn đề này, Bộ Y tế và Sở Y tế TP.HCM đã có văn bản gửi các đơn vị với khuyến cáo không thực hiện xét nghiệm kháng thể này để tránh gây tốn kém và có thể gây tâm lý chủ quan trong việc áp dụng các biện pháp phòng chống dịch bệnh.
Nói thêm để cho bà con hiểu, chuyên gia lý giải lý do không nên xét nghiệm định lượng kháng thể như sau:
Thứ nhất, việc xét nghiệm định lượng kháng thể chủ yếu phục vụ nghiên cứu, đánh giá dịch tễ và điều trị.
Việc xét nghiệm huyết thanh để phát hiện kháng thể không sử dụng để xác định đang nhiễm virus hay không và cũng không giúp xác định hiệu quả bảo vệ. Xét nghiệm này chủ yếu dùng trong nghiên cứu, đánh giá dịch tễ và điều trị. Thêm nữa, Tổ chức Y tế thế giới chưa đưa ra khuyến cáo về ngưỡng đáp ứng bảo vệ đối với virus gây bệnh.
Dù Nhà nước không cấm việc thực hiện xét nghiệm này nhưng về mặt khoa học thì khuyến cáo người dân không nên làm xét nghiệm kháng thể vì nó không có ý nghĩa và lãng phí kinh tế.
Trên thế giới cũng chưa có quốc gia nào khuyến cáo xét nghiệm định lượng kháng thể sau khi tiêm đủ 2 mũi vắc-xin, bởi tiêm vắc-xin cộng đồng mà xét nghiệm kháng thể thì chắc chắn sẽ dẫn đến việc so sánh giữa các loại vắc-xin. Hơn nữa, không quốc gia nào đề xuất xét nghiệm kháng thể khi triển khai tiêm vắc-xin mà chỉ làm để phục vụ trong công tác nghiên cứu và điều trị để đưa ra chiến lược toàn diện hơn.
Thứ hai, chưa xác định chuẩn trong xét nghiệm kháng thể như nồng độ nào coi là ngưỡng bảo vệ, nồng độ nào tối ưu và nồng độ nào sẽ nhiễm bệnh.
Ngoài việc định lượng kháng thể nói chung, loại xét nghiệm tối ưu hơn đánh giá kháng thể trung hòa mới phần nào đánh giá được khả năng bảo vệ khi phơi nhiễm với mầm bệnh.
Mỗi loại vắc-xin có thể tạo ra lượng kháng thể khác nhau, nhưng ngoài kích thích sinh kháng thể thì vắc-xin còn kích hoạt miễn dịch qua trung gian tế bào, do vậy mà nhìn kháng thể cao thì chưa chắc đã tốt hơn và ngược lại.
Ước tính có khoảng 50% người nhiễm bệnh không có kháng thể, hoặc không định lượng được kháng thể nhưng họ không nhiễm bệnh tiếp trong những lần phơi nhiễm tiếp theo.
Thứ ba, xét nghiệm định lượng kháng thể để đánh giá khả năng một người đã được bảo vệ hay chưa là chưa đủ căn cứ khoa học.
Việc xét nghiệm kháng thể sử dụng rộng rãi hiện nay cho kết quả nhanh nhưng chúng không cho biết mức độ phản ứng của hệ miễn dịch hoặc hiệu quả bảo vệ thế nào. Hơn nữa, việc hiểu sai các xét nghiệm kháng thể ‘cô vi’ trong máu có thể khiến mọi người xem thường các biện pháp phòng ngừa đã được chứng minh và đưa ra kết luận không đúng về hiệu quả vắc-xin, làm ảnh hưởng đến việc từ chối tiêm chủng của người khác và làm tăng khả năng lây lan dịch bệnh.
Từ những lý do trên mà các bác sĩ khuyến cáo người dân cần bình tĩnh khi tiếp nhận thông tin, không nên nóng vội đi xét nghiệm kẻo phí tiền. Ai đã tiêm đủ 2 mũi vắc-xin thì vẫn cần thực hiện 5K để phòng bệnh cho bản thân, gia đình và cộng đồng. Giờ hiểu rồi thì bà con đừng phí công vô ích đi xét nghiệm định lượng kháng thể nữa nha.
