Bác sĩ cảnh báo đây là căn bệnh nhiều người trẻ mắc phải trong độ tuổi dậy thì, nhưng nhiều phụ huynh hoàn toàn không biết.
“Mẹ ơi, đau chân quá con không ngủ được”, chỉ vì sự chủ quan mà bố mẹ bé gái đành nhìn bé gái mất đôi chân sau khi đau dài ngày. Nếu chú ý lời con và đưa đi khám sớm, có lẽ cuộc đời cô bé sẽ không gắn liền với chiếc xe lăn.
Bé A. 14 tuổi, luôn nói rằng mình bị đau chân trong hai tháng qua. Nhưng cha mẹ em cho rằng do con đang lớn, xương phát triển gây ra cơn đau nên họ không quan tâm. Mãi cho đến khi khớp gối của cô bé bị lồi ra khiến cô không thể ngủ được và khóc suốt đêm, bố mẹ mới đưa con gái đến bệnh viện để kiểm tra.
Tuy nhiên, kết quả không đơn giản như bố mẹ bé N. nghĩ. Cô bé được chẩn đoán mắc bệnh u xương, do chẩn đoán quá muộn nên khối u đã “gặm nhấm” toàn bộ xương chân, phải từ từ cắt cụt chi.
Cha mẹ cô bé vô cùng hối hận: "Chúng tôi thật đáng trách, nếu chúng tôi nhận ra mức độ nghiêm trọng của vấn đề, con có thể đã không phải chịu đựng nhiều như vậy!"
U xương, mà chúng ta thường gọi là ung thư xương, là một khối u xương ác tính. So với các loại u thông thường khác, tỷ lệ mắc u xương tương đối thấp, khoảng 4000-5000 trường hợp mới xảy ra hàng năm và thường gặp ở thanh thiếu niên hoặc trẻ em dưới 20 tuổi. U xương có độ ác tính cao, khởi phát nhanh, tỷ lệ mắc bệnh chủ yếu tập trung ở các xương dài , trên lâm sàng còn gặp các trường hợp ở xương chậu, cột sống, xương hàm hoặc các bộ phận khác trên cơ thể.
Cha mẹ thường coi "nỗi đau do ung thư" là do con đang dậy thì
Do các triệu chứng ban đầu của bệnh u xương chủ yếu là đau xương, tương tự như cơn đau tăng trưởng ở thanh thiếu niên, nên thường bị bỏ qua. Trên thực tế, có một sự khác biệt nhất định giữa u xương và đau do tăng trưởng.
Ở trường hợp cơn đau do tăng trưởng, phần đau chủ yếu ở quanh khớp gối hoặc mặt trước bắp chân, kiểm tra kỹ phần đau sẽ thấy không sang chấn, sưng tấy đỏ, ấn mạnh thì không đau, và các khớp có thể cử động bình thường. Đau tăng dần chủ yếu xảy ra vào ban đêm và sau khi vận động, với đặc điểm không liên tục.
Còn đau xương do u xương có đặc điểm dai dẳng, chỉ cần ngồi yên cũng thấy đau rõ rệt, đau nhức đặc biệt rõ rệt sau khi đi ngủ vào ban đêm, trường hợp nặng thức dậy sẽ bị đau. Tình trạng của một số bệnh nhân phát triển tương đối nhanh, kiểm tra kỹ da vùng bị đau sẽ thấy các tĩnh mạch bị căng phồng.
Ngoài đau nhức xương, u xương còn có thể gây ra các cục u hoặc các hạch bạch huyết với nhiều kích thước khác nhau , cục lớn và phát triển nhanh chóng. Ngoài ra, do nguồn cung cấp máu dồi dào và quá trình chuyển hóa mạnh mẽ của u xương nên nhiệt độ sẽ cao hơn so với nhiệt độ của các mô xung quanh, và biểu hiện sốt rõ rệt.
Khi phát hiện các triệu chứng nghi ngờ u xương cần đến bệnh viện để khám kịp thời, để không rơi vào trường hợp như bé gái 14 tuổi mất đôi chân. Hiện nay, các phương pháp khám bệnh u xương chủ yếu bao gồm chụp X-quang tại chỗ, chụp CT, chụp cộng hưởng từ, có thể chụp tăng cường khi cần thiết. Nếu phát hiện di căn sớm sau khi chẩn đoán sơ bộ, cần phải chụp cắt lớp xương toàn thân hoặc chụp PET-CT để xác định thêm chẩn đoán.
Chẩn đoán và điều trị sớm, tỷ lệ cứu được chi ở trẻ em cao
Với sự phát triển của công nghệ y học, việc điều trị bệnh u xương đã có những bước phát triển vượt bậc. Tuy nhiên, hiệu quả điều trị phụ thuộc chủ yếu vào thời điểm phát hiện và chẩn đoán. Trong cùng một điều kiện, u xương càng được phát hiện sớm và chẩn đoán kịp thời thì hiệu quả điều trị càng tốt, tỷ lệ sống càng lâu và tỷ lệ cứu sống chi càng cao. Việc điều trị u xương chủ yếu bao gồm phẫu thuật, xạ trị và hóa trị. Một số bệnh nhân lo lắng rằng sau khi phẫu thuật u xương sẽ phải cắt cụt chi. Trên thực tế, miễn là bệnh chưa quá muộn, bệnh nhân u xương nói chung không cần phải cắt cụt chi. Bằng cách sử dụng phương pháp cấy ghép xương toàn sinh cải tiến với bảo tồn phần biểu bì, cả chi nguyên vẹn và phần biểu bì có thể được bảo tồn mà không ảnh hưởng đến các hoạt động bình thường và sự tăng trưởng và phát triển trong tương lai.
Phòng ngừa u xương ở tuổi dậy thì
Dữ liệu dịch tễ học cho thấy trong những năm gần đây, tỷ lệ mắc bệnh u xương ngày càng gia tăng, đe dọa nghiêm trọng đến sự phát triển khỏe mạnh và an toàn tính mạng của thanh thiếu niên và trẻ em. Là cha mẹ, chúng ta nên làm thế nào để bảo vệ con mình khỏi mục tiêu tấn công của bệnh u xương?
Chế độ ăn uống cân bằng: Cái gọi là "bệnh từ miệng mà ra" đã nâng cao mức sống, trẻ em không phải lo lắng về ăn uống, nhưng các vấn đề do ăn uống cũng tăng lên, ví dụ như chúng thường ăn những món ăn vặt có chứa nhiều chất phụ gia, đồ chiên và đồ nướng… Vì vậy, cha mẹ phải chú ý vun đắp cho trẻ thói quen ăn uống tốt, ăn uống điều độ, ít ăn vặt, ăn nhiều rau và trái cây tươi.
Vận động: Vận động hợp lý có thể đẩy nhanh quá trình trao đổi chất, nâng cao khả năng miễn dịch của cơ thể, ngăn ngừa sự xâm nhập của bệnh tật. Cha mẹ có thể làm gương và đưa con tham gia các môn thể thao ngoài trời phù hợp như leo núi, đá bóng, chơi cầu lông, bơi lội,… để nâng cao vóc dáng cho con.
Tránh xa bức xạ: Sự xuất hiện của u xương cũng liên quan đến một số kích thích bên ngoài, chẳng hạn như tia cực tím quá mức, và bức xạ ion hóa như tia X. Cha mẹ nên nói cho con biết sự nguy hiểm của bức xạ ion hóa, đồng thời đưa con tránh xa bức xạ ion hóa.
Kiểm tra sức khỏe định kỳ: Thanh thiếu niên và trẻ em đang trong thời kỳ tăng trưởng và phát triển, cơ chế miễn dịch trong cơ thể chưa hoạt động tốt, rất có thể sẽ xảy ra những vấn đề như bé gái 14 tuổi mất đôi chân sau khi đau dài ngày. Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện kịp thời những bất thường về thể chất và ngăn chặn bệnh tiến triển của bệnh.
Hiện nay, cơ chế gây bệnh của bệnh u xương vẫn chưa rõ ràng, nhưng các bậc cha mẹ có thể hướng dẫn con mình chủ động phòng ngừa bệnh u xương bằng cách áp dụng lối sống lành mạnh, tuân thủ các bài tập thể dục và khám sức khỏe định kỳ. Đồng thời, đối với những cơn đau tăng trưởng xảy ra trong quá trình sinh trưởng và phát triển của trẻ, chúng ta phải cảnh giác và học cách phân biệt, để không bị nhầm lẫn với những cơn đau do ung thư gây ra, dẫn đến bỏ lỡ thời điểm tốt nhất điều trị.