Nghe qua thôi đã thấy tò mò rồi phải không mọi người, vì sao loại ‘nhân sâm’ này có giá đắt đỏ khiến cho các thợ lặn phải ‘bán mạng’ để săn lùng.
Dưa chuột bình thường có giá 23.000 đồng/kg nhưng thực tế ngoài đời có loại dưa chuột mắc gấp 3.000 lần so với loại thường, tức là khoảng hơn 70 triệu đồng/kg và đặc biệt nhất là chúng không nằm trên cạn, mà phải lặn sâu dưới đáy biển mới có. Đó là loại dưa chuột biển, hay còn gọi là hải sâm.
Nhưng vì sao nó lại đắt đỏ như vậy? Thật ra, hải sâm là loại rất kỳ lạ, đa dạng về kích thước, màu sắc, hình dạng và môi trường sống, chúng được ví như là loại ‘nhân sâm’ biển vì có giá trị dinh dưỡng và y học đặc biệt cao.
Theo một bài đăng trên trang Cafebiz, người ta đã thống kê có khoảng 1.250 loài hải sâm được biết đến. Tuy chúng không có cơ quan để di chuyển, không có mắt nhưng lại có miệng cùng với lỗ ‘thải’ nên thực sự rất khó phân biệt đâu là đầu và đâu là đuôi. Thân hải sâm dài và có lông, xương nằm ngay dưới da. Khu vực quanh miệng có các xúc tu ngắn giúp chúng lấy thức ăn. Hải sâm thường ăn xác của các loài sinh vật biển cùng với phù du. Nhiều người hay ví hải sâm giống ‘nhân viên vệ sinh’ cần mẫn dưới đáy đại dương.
Vì nhu cầu ăn hải sâm ngày càng nhiều, ban đầu là ở Châu Á, sau đó mở rộng sang các nước Châu Âu và Châu Mỹ nên các ngư dân, thợ lặn ra sức và thậm chí ‘bán mạng’ mình để bắt được những con hải sâm này. Do đó càng khiến loại này khan hiếm hơn và thợ lặn càng phải lặn sâu hơn để tìm chúng.
Được biết, loài hải sâm nào càng có nhiều gai, càng hiếm thì sẽ càng có giá trị. Đặc biệt, có loại hải sâm giá lên tới 81 triệu đồng/kg – đó chính là hải sâm Nhật Bản. Bên cạnh việc mang lại giá trị dinh dưỡng và y học cao, sở dĩ nó có giá đắt là vì hiện đang được xếp vào loài nguy cấp do bị săn lùng quá mức.
Qua tìm hiểu em mới biết, giá trị của hải sâm được quyết định bởi một hợp chất hóa học có tên là Fucosylated glycosaminoglycan nằm trong da. Hợp chất này thường được người Châu Á dùng để chữa các bệnh viêm xương khớp hay bệnh gout trong thời gian qua.
Đến nay, các nhà nghiên cứu Châu Âu vẫn đang dùng loại hải sâm để điều trị ung thư hoặc máu đông, vì vậy mà giá trị của nó ngày càng tăng lên. Các nước như Maroc, Mỹ, Papua New Guinea… sau khi biết đến đã bắt đầu săn lùng nó.
Chỉ trong vòng 5 năm thôi, mà có đến 83 nước xuất khẩu hải sâm, dẫn đến số lượng hải sâm bị suy giảm nghiêm trọng, nhất là những năm về sau, số lượng đã giảm tới 95%. Càng khan hiếm, càng mang lại giá trị dinh dưỡng cao thì nó càng được lùng mua và có giá đắt đỏ hơn.
Chính vì vậy, các thợ lặn đã bất chấp nguy hiểm có thể mất mạng bất kỳ lúc nào để săn lùng loại ‘nhân sâm’ biển này. Thời gian qua đã có nhiều người bị liệt vì chứng giảm áp do phải lặn ở độ sâu quá mức chịu đựng, thậm chí đã có ít nhất 40 thợ lặn qua đời khi cố lặn sâu để săn bắt hải sâm.
Theo các nhà khoa học, việc cố gắng khai thác đến mức triệt để nhằm thu lợi nhuận lớn đã ‘vô tình’ khiến cho 7/70 loài hải sâm bị xếp vào nhóm nguy cấp và có nguy cơ bị tuyệt chủng.
Thế mới nói, dù là loài có tác dụng như ‘thần dược’ nhưng không có nghĩa là chúng ta được phép khai thác quá mức, điều này có thể dẫn đến mất cân bằng sinh thái và nguy cơ phá hủy hệ sinh thái dưới đáy đại dương ở nhiều nơi.
Khác với các loài, hải sâm phải mất từ 2 – 6 năm mới đủ trưởng thành rồi sinh sản, do vậy trong tình trạng khan hiếm này, việc phục hồi số lượng như ban đầu là điều không dễ. Chưa kể, hải sâm là loài thụ tinh ngoài, con đực và con cái sẽ ‘tạo thành con’ thông qua môi trường nước. Việc số lượng hải sâm giảm đáng kể cho thấy xác suất để ‘tạo thành con’ đã giảm đi rất nhiều và cần thời gian để cải thiện.
Nói thế để mọi người hiểu không phải cứ cái gì bổ ăn thường xuyên là tốt đâu, việc làm mất cân bằng hệ sinh thái rất nguy hiểm, nó có thể khiến cuộc sống chúng ta bị đe dọa nhiều hơn bởi ‘cơn thịnh nộ của Mẹ thiên nhiên’. Thế nên ăn uống hay làm gì cũng vậy, không chỉ đặt yếu tố lợi ích cá nhân lên hàng đầu mà cần phải đặt lợi ích chung để cân bằng nhé.