Nhiều vụ chênh lệch số liệu báo cáo sau kiểm toán tại công ty niêm yết cổ phiếu trên thị trường chứng khoán có liên quan đến công ty con, hoặc các công ty có vốn góp của công ty niêm yết đang làm đau đầu các nhà đầu tư.


Có công ty báo cáo lãi to nhưng khi kiểm toán mới lộ ra chuyện lãi không đáng kể hoặc lỗ nhiều hơn con số đã báo cáo trước đó. Cũng có công ty đang lỗ hóa lời. Trong mọi tình huống nhà đầu tư đều bị thiệt.


Những con số nhảy múa


Trong quá trình hoạt động, các công ty niêm yết đã góp vốn vào công ty khác hoặc lập ra khá nhiều công ty con (do công ty niêm yết góp trên 50% vốn). Theo quy định, các công ty niêm yết phải thực hiện sổ sách tài chính kế toán theo chuẩn mực, rồi phải công bố thông tin.


Trong khi đó, các công ty con hoặc công ty có vốn góp của công ty niêm yết lại chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn này. Vì vậy, khi hợp nhất số liệu để làm báo cáo tài chính đã làm sai lệch số liệu chung.


Các sai lệch này chỉ lộ ra khi báo cáo hợp nhất của công ty mẹ được kiểm toán. Vì vậy, nhiều chuyên gia cho rằng tới đây, tình trạng sai lệch số liệu sẽ diễn ra phổ biến hơn nếu không có biện pháp chấn chỉnh.


Ngày 19-4, Tổng công ty CP Vinaconex (VCG) đã giải thích “sự cố” chênh lệch về lợi nhuận trước và sau kiểm toán, từ 269 tỉ đồng lợi nhuận sau thuế xuống còn 5,8 tỉ đồng. Theo VCG, ngoài yếu tố đánh giá lại chênh lệch tỉ giá các khoản vay ngoại tệ, lợi nhuận tại một số công ty con, công ty liên doanh liên kết bị giảm khiến lợi nhuận sau kiểm toán của công ty này giảm đến 98% so với trước khi được kiểm toán.


Trước đó, Công ty CP bóng đèn Điện Quang (DQC) giải trình về việc lợi nhuận trước thuế năm 2009 sau khi kiểm toán giảm đến 50%, từ 13,51 tỉ đồng còn 6,62 tỉ đồng, là do điều chỉnh loại trừ doanh thu nội bộ khi hợp nhất với các công ty con. Tương tự, việc bổ sung khoản lỗ tăng lên tại một công ty liên kết cũng làm số liệu báo cáo của Công ty CP du lịch Vinpearl Land có chênh lệch trước và sau khi được kiểm toán.


Tình trạng sai lệch số liệu, nhất là số liệu về lợi nhuận có liên quan đến công ty con hoặc công ty có vốn góp của công ty niêm yết diễn ra khá phổ biến. Ngay cả những trường hợp sai lệch dẫn đến lợi nhuận tăng mạnh cũng có liên quan đến các công ty con.


Công ty CP Vincom (VIC) là một ví dụ, dù lợi nhuận sau kiểm toán tăng mạnh nhưng doanh nghiệp này cũng không tránh khỏi phản ứng của nhiều nhà đầu tư, chưa kể phải giải trình theo yêu cầu. Theo báo cáo sau kiểm toán, lợi nhuận sau thuế của Vincom tăng gần 260 tỉ đồng, mà theo giải trình chủ yếu đến từ một số công ty con.


Trong số các công ty con này, nhiều công ty bị thua lỗ nhưng khoản lãi khá lớn của một số công ty khác đã giúp doanh nghiệp này có kết quả kinh doanh tốt hơn. Một chuyên gia cho rằng dù đây là tình huống điều chỉnh tích cực nhưng nhà đầu tư sẽ bị rối khi số liệu đưa ra không nhất quán, phải điều chỉnh.


Nhà đầu tư thiệt


Khi xảy ra chênh lệch số liệu trong báo cáo tài chính, thiệt thòi luôn rơi vào nhà đầu tư. Trường hợp của Công ty CP Đại lý liên hiệp vận chuyển - Gemadept (GMD) là một ví dụ.


Đầu tháng 2-2010, Gemadept đã công bố điều chỉnh hồi tố báo cáo tài chính hợp nhất năm 2008, giúp lợi nhuận sau thuế năm 2008 của công ty mẹ từ lỗ gần 167 tỉ đồng thành lãi gần 32 tỉ đồng, mức điều chỉnh lên đến gần 199 tỉ đồng.


Trong công văn giải trình gửi Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM, công ty này cho biết đây là khoản thu nhập từ chênh lệch định giá lại phần đất góp vốn liên doanh cảng Cái Mép phát sinh từ năm 2008 của Công ty CP Gemadept Vũng Tàu. Tuy nhiên, tại thời điểm lập báo cáo hợp nhất của Gemadept vào cuối năm 2008, Gemadept Vũng Tàu chưa hoàn tất báo cáo tài chính năm.


Đối với Gemadept, việc hạch toán hồi tố khoản lợi nhuận này đã gây nhiều thiệt hại cho các nhà đầu tư. Do báo cáo kết quả kinh doanh năm 2008 bị lỗ, cổ phiếu GMD bị đưa vào diện cảnh báo, giá cổ phiếu đã giảm mạnh. Khi đó, nhiều cổ đông của công ty này phải bán tháo cổ phiếu GMD, chịu thiệt nặng. Khi thông tin chuyển lỗ thành lãi râm ran sau đó, các cổ đông lỡ bán cổ phiếu GMD đành ngậm ngùi nhìn giá cổ phiếu này tăng lên từng ngày.


Ngược lại, trường hợp báo cáo lãi cao hơn thực tế sau đó phải điều chỉnh, các doanh nghiệp khó có thể hạch toán hồi tố, mà Tổng công ty CP Vinaconex nêu trên là một ví dụ. Việc hồi tố trong trường hợp này, con số lợi nhuận năm 2008 của doanh nghiệp này sẽ bị điều chỉnh, gây ảnh hưởng trực tiếp đến việc phân bổ lợi nhuận.


Trong khi đó, việc phân bổ lợi nhuận năm 2008 đã thực hiện, doanh nghiệp không thể thu hồi. Bị thiệt hại trong các trường hợp này là những cổ đông đang nắm giữ cổ phiếu, giá cổ phiếu có thể bị ảnh hưởng bởi thông tin tiêu cực phát sinh từ những năm trước.


(Tuổi Trẻ Online)


----------------------------


P/s: Hiện tại nhiều nhà đầu tư đang mua cổ phiếu của các công ty niêm yết lên sàn nhưng lại không quan tâm đến Báo cáo tài chính của Công ty này. Vì vậy, lưu ý với các nhà đầu tư là trước khi mua nên tìm hiểu xem Báo cáo tài chính của Công ty này năm vừa rồi đã được kiểm toán hay chưa nhé. Điều này rất quan trọng đến giá trị cổ phiếu mình nắm giữ trong tương lai đấy :Smug: