Tìm hiểu thumbs.db, desktop.ini và .DS_Store

Đôi khi bạn kích hoạt tính năng hiện thư mục và tập tin ẩn trong máy tính, thì chắc chắn bạn sẽ bắt gặp không dưới vài lần những cái tên quen thuộc như: thumbs.db hay desktop.ini trong Windows hoặc .DS_Store trong Mac OS X. Vậy thực ra, chúng có phải là virus hay không và chức năng cụ thể của chúng là gì?

Mặc định, ba tập tin mặc định kia sẽ luôn được đặt ở chế độ ẩn do hệ điều hành thiết lập. Chỉ khi nào bạn bật tính năng Show Hidden Files and Folders trong mục Folder Options thì chúng mới hiện hữu ra. Và do được hệ điều hành người dùng sử dụng tạo ra, nên dĩ nhiên, chúng không phải là những biến thể virus gì gây hại cho máy tính. Mục đích của chúng chỉ đơn giản là lưu lại thiết lập trong một thư mục để nhằm cung cấp tính năng xem trước cho người dùng, giúp ta truy cập dữ liệu nhanh và gọn hơn mà thôi.

1 – thumbs.db

Tên tập tin này là viết tắt cho cụm từ “thumbnail database”, hiểu đơn giản là tập hợp dữ liệu hình ảnh thu nhỏ. Khi bạn mở một thư mục bất kỳ trong Windows Explorer hoặc một trình Explorer bất kỳ nào bạn chọn dùng thêm, nếu thư mục đó có chứa dữ liệu hình ảnh, thì mặc định, Windows sẽ tự động tạo ra các dạng hình ảnh thu nhỏ của những bức ảnh đó. Như vậy, nếu truy cập vào thư mục kể trên, bạn không cần phải nhấp chuột vào từng bức hình để xem nội dung của nó, mà có thể xem hàng loạt bức hình cùng một lúc để tìm ra đối tượng mình mong muốn nhanh chóng hơn. Và dĩ nhiên, để có thể sử dụng tính năng này nhiều lần thì Windows phải lưu những thiết lập lại cho người dùng một cách tự động. Chính vì thế mà xuất hiện tập tin thumbs.db.

Như đã nói thì chúng được thiết lập hoàn toàn tự động ở chế độ ẩn, nên sẽ không ảnh hưởng nhiều gì tới công việc của bạn cả. Tuy nhiên, nếu bạn thực hiện thao tác sao lưu những bức hình trong máy lên các dịch vụ lưu trữ mạng, thì đồng thời những anh chàng thumbs.db cũng sẽ được tự động kéo theo. Dù không tốn bao nhiêu dung lượng (kích thước của thumbs.db thường chỉ vài KB) nhưng cũng sẽ gây khó chịu không ít cho người dùng.

Để ngăn Windows tự động tạo ra chúng, ta có hai cách làm với hai công cụ mặc định của Windows.

Cách 1: Bạn nhấn tổ hợp phím Windows+R, sau đó gõ vào lệnh gpedit.msc. Sau khi cửa sổ Local Group Policy Editor xuất hiện, bạn chọn vào nhóm User Configuration. Tiếp đó, bạn đi theo đường dẫn: Administrative Templates > Windows Components > File Explorer. Lưu ý: đường dẫn này chỉ áp dụng cho Windows 8, 8.1 và 10. Nếu muốn sử dụng tính năng này trên Windows 7, thì bạn phải theo đường dẫn sau: Administrative Templates > Windows Components > Windows Explorer.

Sau đó, trong cửa sổ trình đơn mới xuất hiện bên phải, bạn nhấp đôi vào dòng “Turn off the caching of thumbnails in hidden thumbs.db files”. Trong cửa sổ lệnh mới, bạn nhấp chuột vào tùy chọn Enable, sau đó nhấn OK.

Cách 2: Bạn cũng nhấn tổ hợp phím Windows+R, sau đó gõ vào regedit. Ở cửa sổ Registry Editor, bạn đi theo đường dẫn sau: “HKEY_CURRENT_USER\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\ Explorer\Advanced”. Sau khi đã theo đúng đường dẫn này, bạn nhìn vào cửa sổ bên phải và nhấp chọn dòng “DisableThumbnailCache”. Việc còn lại là thiết lập thông số cho khóa này là 1, rồi nhấn OK.

2 – desktop.ini

Bên cạnh việc tạo ra tập tin thumbs.db, Windows còn cho tồn tại thêm một dạng tập tin ẩn khác. Đó chính là desktop.ini. Chức năng của nó cũng lưu lại thiết lập, nhưng là thiết lập cho một thư mục cụ thể.

Đây là tập tin khó thấy nhất, bởi nó đã được người lập trình Windows cố tính giấu đi rất kĩ. Nếu chỉ dùng tính năng Show Hidden Files and Folders trong Folder Options thì cũng khó mà tìm thấy chúng, trừ khi bạn tắt cả tính năng “Hide Protected Operating System Files (Recommended)”.

Với sự xuất hiện của desktop.ini, Windows sẽ có cách xác định thuộc tính của một thư mục dễ dàng hơn. Cụ thể, nếu bạn cố tình sao chép một thư hệ thống mặc định ra khỏi ổ đĩa cài đặt Windows, thì khi đó, Windows sẽ đọc các thiết lập được ghi trong desktop.ini và ngăn cản bạn thực thi hành động đó. Hoặc có người lợi dụng tập tin này, tạo ra cho mình những thư mục có icon (hình biểu tượng thu nhỏ) đẹp mắt và độc đáo thay vì chỉ là những icon hình bìa kẹp hồ sơ mặc định nhàm chán.

Chưa có một lời khuyên nào từ phía Microsoft rằng bạn nên xóa đi các tập tin desktop.ini này, cũng như không có một cách nào có thể giúp xóa đi chúng hàng loạt khỏi máy tính của bạn. Tuy nhiên, để không thấy chúng thường xuyên, bạn có thể đánh dấu chọn vào mục“Hide Protected Operating System Files (Recommended)” ở trong Folder Options.

3 - .DS_Store

Đây là một dạng tập tin ẩn của những máy Mac OS X. Chúng được tạo ra và cách thức hoạt động có phần tương tự desktop.ini bên Windows. Dĩ nhiên, chúng cũng được Apple thiết kế để ẩn đi tránh gây phiền hà cho người sử dụng (trừ khi bạn cố tính mở tính năng xem tập tin ẩn).

Tuy nhiên, .DS_Store có vẻ đa năng hơn desktop.ini khi mà bao gồm tính năng của cả hai tập tin thumbs.db và desktop.ini cộng lại. Cụ thể, .DS_Store chứa đựng thông tin trong nó bao gồm: vị trí của các icon biểu tượng thư mục, hình nền cho thư mục (nếu có) và các thiết lập chi tiết khác. Khi bạn mở một thư mục trong trình Explorer ở Mac, nó sẽ đọc xem nên hiển thị các nội dung trong đây như thế nào, bố trí nội dung ra sao. Tất cả là nhờ vào tập tin này. Nếu có chút kiến thức về vi tính, bạn có thể cấu hình lại những thông số bên trong .DS_Store để chúng hiển thị theo ý muốn của bạn.

Việc xuất hiện của .DS_Store không chỉ trên từng máy cá nhân, mà nó còn xuất hiện ở cả những thư mục được chia sẻ qua mạng. Điều này có thể gây phiền phức cho người dùng bởi có quá nhiều cấu hình hiển thị tập tin trong cùng một thư mục. Do vậy, bạn cũng có thể tắt đi chúng dễ dàng mà không làm ảnh hưởng gì tới chiếc máy Mac của mình. Đầu tiên, bạn mở cửa sổ Terminal (nhấn tổ hợp phím Command+Space, sau đó gõ vào Terminal).

Tiếp theo, bạn gõ vào lệnh này vào cửa sổ mới xuất hiện và nhấn Enter: defaults write com.apple.desktopservices DSDontWriteNetworkStores true

Nếu bạn khôi phục lại tính năng này, thì bạn gõ vào Terminal dòng lệnh này: defaults write com.apple.desktopservices DSDontWriteNetworkStores false