Lụa Việt, Lụa Trung Quốc Và Cái “Sự Sang” Của Lụa
Ở cái xứ mà người ta có thể bỏ ra vài triệu để mua một chiếc áo rồi yên tâm rằng mình vừa mua được sự sang trọng, thì chuyện lụa nào nổi tiếng, lụa nào đắt tiền, lụa nào “xịn” cũng là một vấn đề đáng để suy ngẫm.
Tại thị trường lụa Việt, những cái tên như Nha Xá, Vạn Phúc, Hà Đông, rồi lụa tơ tằm nói chung đã nghe đến “quen tai” và không còn quá xa lạ. Đương nhiên, câu chuyện không chỉ dừng lại ở đó, mỗi cái tên kể trên đều kéo theo một câu chuyện: chuyện nghề, chuyện làng, chuyện “truyền thống”, khung cửi, người thợ và lịch sử vài trăm năm.
Nghe hay, nghe đẹp và thơ đến lạ.
Đẹp đến nỗi đôi khi người ta quên mất rằng một câu chuyện đẹp chưa chắc có thể nâng tầm cho một tấm lụa hay một sản phẩm nào đó.
Tôi không có ý nói lụa Nha Xá hay Vạn Phúc, Hà Đông không có giá trị mà trái lại, “chúng” có giá trị riêng và nếu đặt đúng thời điểm, đúng chỗ và được kể đúng câu chuyện thì … “đó là 1 câu chuyện khác” - cũng đáng để nghiền ngẫm và suy tư vào … lúc khác.
Quay trở lại chủ đề chính, có một điều đáng ngờ và thú vị hơn cả là:
Chúng ta thường định giá giá trị của một sản phẩm hàng hóa bằng những yếu tố “ngoại” - thậm chí là chẳng liên quan.
Một cái tên nổi tiếng làm người ta tin.
Một cái giá cao làm người ta “nể”.
Một cái nhãn “Made in Vietnam” làm người ta yên tâm.
Và thế là xong.
Đã từng tồn tại một câu chuyện lụa ngoại xứ Trung được khoác lên chiếc áo Việt Nam truyền thống từng gây không ít ồn ào. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở chuyện ai đúng, ai sai thì có lẽ “hơi phí” nơ ron”, khéo lại khiến các bác yêu thích sự trầm tư và sâu lắng “cười khen”. Nói thì nói vậy, điều đáng suy nghĩ hơn một chút là câu hỏi rất đơn giản:
Nếu ngay từ đầu người ta nói thẳng: “Đây là lụa Trung Quốc”, thì chuyện có khác không?
Có thể có.
Bởi trong đầu người tiêu dùng, xuất xứ không chỉ là địa lý, nó còn là định kiến, là ký ức, là niềm tự hào, là quảng cáo và đôi khi là cả lòng tin được đóng gói hoàn mỹ.
Người ta thường nói “hàng Việt”, “hàng Trung Quốc”, “lụa Việt”, “lụa Trung Quốc” như thể mỗi chữ ấy là một cái tem chất lượng.
Ấy vậy mà vải lụa lại không có hộ khẩu thường trú - điều này gây khó cho người tiêu dùng và cả nhà chức trách.
Một tấm lụa không tự nhiên trở nên tốt hơn chỉ vì nó được tạo ra ở chỗ này hay chỗ kia đường biên giới. Và cũng chẳng phải cứ mang một cái tên Trung Quốc là mặc nhiên đồng nghĩa với hàng đại trà, hàng kém chất lượng.
Nếu nói về lịch sử nghề tơ lụa, Trung Quốc có những truyền thống lâu đời đến mức đem vài trăm năm ra so tuổi đôi khi cũng giống như hai ông già ngồi cãi nhau xem ai có nhiều nếp nhăn hơn.
Điều đáng bàn, vì thế, không phải “Việt Nam hay Trung Quốc”, mà là người ta đã làm ra tấm lụa ấy bằng cách nào.
Và đây là lúc Hương Vân Sa xuất hiện - đây chỉ là 1 trong những loại lụa nổi tiếng bên Trung Quốc với cả “danh tiếng” và “tai tiếng”.
“Vàng đen” Quảng Đông
Vậy một thứ lụa được làm từ tơ tằm, nhựa củ nâu, bùn sông và ánh nắng mặt trời thì có gì đặc biệt mà người Quảng Đông lại gọi nó là “vàng đen”?
Chuyện Hương Vân Sa, xin để bài sau. Nếu anh chị nào quan tâm đến lụa tơ tằm và các chất liệu truyền thống, có thể tìm thêm các bài phân tích về lụa tại LUALAEM OFFICIAL - một thương hiệu giúp tôi có cơ hội tìm hiểu khá kỹ về lụa Nha Xá và nhiều loại lụa khác.
Cảm ơn mọi người.
