Xuất phát từ các yếu tố lịch sử và trải qua nhiều biến động của thời cuộc, Sổ tiết kiệm vẫn luôn là kênh giữ tiền chiếm tỉ lệ cao của đại bộ phận người dân Việt Nam bên cạnh những hình thức tích trữ khác: vàng, ngoại tệ… Đơn giản vì nó có tính thích nghi phù hợp với mọi đối tượng từ người ít tiền đến kẻ nhiều tiền, từ nông thôn đến thành thị và đâu đó tính linh hoạt trong sử dụng (vẫn ở trạng thái tiền).Khi Sổ tiết kiệm không còn là công cụ duy nhất để giữ tiền?Ngoài ra, đặc thù trong thị trường tài chính Việt Nam khi mà những công cụ quản lý của NHNN và chính sách tiền tệ còn phụ thuộc vào những động thái điều hành kinh tế và phục vụ mục tiêu tăng trưởng của Chính phủ. Tuy nhiên khi mà Nhà nước không còn đủ sức co kéo và nâng đỡ các Tập đoàn, công ty yếu kém nói chung và các Ngân hàng nói riêng, thì các động thái duy trì trật tự tự do tài chính theo quy luật thị trường cho các Ngân hàng được xúc tiến. Đơn cử là lần đầu tiên trong lịch sử, Quốc hội đã thông qua Luật cho phép phá sản các Ngân hàng, điều không phải mới so với các nước phát triển khác.Có lẽ Người gửi tiền cũng còn “sửng sốt” về thông tin khoản Bảo hiểm tiền gửi 75 triệu đồng, nhưng rõ ràng quy định này đã tồn tại từ rất lâu (mức bảo hiểm trước đây là 50 triệu đồng) mà vốn dĩ Khách hàng chưa bao giờ nghĩ đến và cũng có thể đã hoàn toàn không nghĩ đến viễn cảnh công cụ này được sử dụng. Bây giờ, đứng trước hàng loạt thông tin yếu kém từ hệ thống Ngân hàng, từ các động thái mạnh tay sắp xếp lại trật tự của Cơ quan quản lý, một quy định tưởng như từ rất xưa cũ cũng khiến người ta băn khoăn.Vậy vấn đề đặt ra là Khách hàng, người có tư duy Tiết kiệm cần phải trang bị thêm nhiều kiến thức để tự tìm cho mình những nơi chốn gửi gắm tốt hơn và hiệu quả hơn.Cần tìm kiếm “nơi chốn cất giữ” mới?Vàng, ngoại tệ, bất động sản… đều là những công cụ có thể giúp chúng ta tích giữ tài sản. Một nhà đầu tư thông minh sẽ cần cho họ nhiều công cụ để có thể phân chia thành các kênh hiệu quả, an toàn cũng như bù đắp rủi ro thị trường nếu có biến động.Có lẽ người dân Việt Nam hãy còn xa lạ nhiều với công cụ Trái phiếu, điều đó cũng dễ hiểu khi mà bản thân các bạn Sinh viên tốt nghiệp chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng hẳn hoi có khi còn mù mờ và không được truyền đạt một cách đầy đủ.Nếu nhìn nhận và so sánh với các thị trường tài chính phát triển khác, thì công cụ Trái phiếu được đánh giá là hiệu quả và giúp cân đối được các mặt mâu thuẫn giữa Rủi ro và Lãi suất so với Tiền gửi tiết kiệm truyền thống và các kênh tài chính khác như Chứng khoán, Bất động sản… Cũng như thể một KH đang mong muốn một mức sinh lời tốt hơn LS tiết kiệm, nhưng lại ái ngại sự biến động lên xuống của giá cổ phiếu, hay bong bóng BĐS…Vậy công cụ Trái phiếu là gì? Về bản chất Trái phiếu là một loại hình huy động vốn của các Tổ chức/doanh nghiệp (bao gồm cả Chính phủ), thông qua Trái phiếu các Tổ chức phát hành có thể tận dụng được nguồn vốn xã hội với chi phí vừa phải (so với các khoản vay Ngân hàng), ngược lại KH sở hữu Trái phiếu cũng có nguồn lợi tức cao và ổn định, vì bản chất Mức sinh lời Trái phiếu là cố định theo thỏa thuận mua/bán, chứ không bị điều chỉnh theo giá thị trường chứng khoán như Cổ phiếu. Hay nói cách khác người mua Trái phiếu gần như chỉ có lời chứ không có lỗ (không kể đến biến động mạnh của lạm phát).Thế thì, đừng dưới góc độ Tổ chức/Doanh nghiệp, ai cũng muốn phát hành Trái phiếu để có thể huy động chi phí thấp? Điều này hoàn toàn sai, vì mỗi công cụ tài chính đều có quy định sử dụng riêng được kiểm soát bởi Pháp luật nhà nước… Có nghĩa là không phải Tổ chức/Doanh nghiệp nào cũng có thể phát hành Trái phiếu và chỉ cho phép những Tổ chức/Doanh nghiệp đủ điều kiện phát hành (vốn điêu lệ, kinh nghiệm hoạt động, lợi nhuận kinh doanh…) và đặt biệt là có đủ Tài sản đảm bảo cho số vốn huy động.Khi gửi tiền thông qua hình thức Trái phiếu, thì thực tế KH trở thành “chủ nợ” của các Tổ chức/Doanh nghiệp phát hành, do đó trong trường hợp Tổ chức/Doanh nghiệp mất khả năng chi trả hoặc phá sản thì quyền lợi “chủ nợ” được ưu tiên hàng đầu khi thanh lý các Tài sản của Tổ chức/Doanh nghiệp đó theo Luật phá sản và bản thân KH vẫn được đền bù trọn vẹn khoản tiền đã đầu tư.Nếu so sánh với Tiền gửi tiết kiệm, thì khi Ngân hàng phá sản, cũng tương tự quyền lợi của các “chủ nợ” sẽ được ưu tiên giải quyết, những rất tiếc Người gửi tiền không phải là “chủ nợ” của Ngân hàng, do đó mới phát sinh cái gọi là “Bảo hiểm Tiền gửi” để phần nào bù đắp các khoản thiệt hại cho KH.Ngoài ra, hiện nay hầu hết các Trái phiếu Doanh nghiệp/Tổ chức phát hành đều thông qua các Cty Chứng khoán tư vấn phát hành và là Đại lý trung gian, hay còn gọi là Trái phiếu thứ cấp. Khi đó bản thân các Cty Chứng khoán (thường trực thuộc các Ngân hàng) cũng trở thành đại diện và chịu trách nhiệm chi trả lợi nhuận và đảm bảo rủi ro cho KH. Như vậy có thể thấy rằng đầu tư Trái phiếu, KH có 3 tầng bảo vệ: Cty Chứng khoán/Ngân hàng, Tài sản đảm bảo khi phát hành trái phiếu (có đăng ký giao dịch đảm bảo) và chính Doanh nghiệp/Tổ chức phát hành. Trong một trường hợp hy hữu nào đó (gần như hiếm gặp), toàn bộ hiệu ứng dây chuyền này xảy ra thì về mặt lý thuyết KH vẫn có thể nhận được toàn bộ số tiền đã đầu tư, gốc lãi.Hiện nay một số Cty chứng khoán/Ngân hàng còn sử dụng hình thức cam kết mua/bán để KH hoàn toàn yên tâm về khả năng sinh lời từ Trái phiếu như yêu cầu. Khi đó Cty đại diện ký HĐ bán Trái phiếu cho KH và đồng thời ký luôn HĐ mua lại Trái phiếu đó từ KH, hiệu lực HĐ phụ thuộc vào kỳ hạn KH muốn nắm giữ cũng như mức sinh lời thỏa thuận (tương tự như Lãi suất tiết kiệm)Ví dụ: Với hình thức Trái phiếu này, VPBank Securities đang triển khai với Mức sinh lời là 7%/năm (kỳ hạn 3 tháng), 8.5%/năm (kỳ hạn 12 tháng) hay 9%/năm (kỳ hạn 18 tháng)...Cuối cùng, câu chuyện luôn luôn thường trực của các nhà đầu tư và những người có vốn nhàn rỗi là cách cân bằng giữa các yếu tố rủi ro cũng như lợi nhuận. Thực tế sẽ không có một công cụ tài chính nào đảm bảo 100% an toàn hay lợi nhuận ưu việt nhất. Niềm tin nằm ở cách thức chúng ta tiếp cận Sản phẩm và tổ chức, đối tượng chúng ta được tư vấn.Có thể mình sẽ có thêm một bài chuyên sâu hơn về hình thức Tiết kiệm qua kênh Trái phiếu, nếu các mẹ quan tâm có thể liên hệ trao đổi và mình chia sẻ thêm nhé!:)