Sau lần sinh nở đầy khó khăn, người phụ nữ bị suy yếu cả về thể chất và tinh thần. Vì vậy, việc kiêng cữ là rất cần thiết, song không nên kiêng cữ quá mức để dẫn đến tình trạng cơ thể suy kiệt vì thiếu dinh dưỡng.


Kiêng lạnh



Sau khi sinh, thận khí bị suy nhược nên sản phụ dễ bị nhiễm lạnh. Vì vậy, không được dùng nước lạnh, không tắm nước lạnh, giặt quần áo hoặc uống đá lạnh.



Quần áo nên mặc phù hợp theo mùa, sao cho cơ thể cảm thấy thoải mái và thay hàng ngày, không mặc quá nóng hay quá lạnh,.



Tắm gội



Sau khi sinh, cơ thể người mẹ ra nhiều mồ hôi (đặc biệt là vào mùa hè) nên cần phải tắm gội cho sạch sẽ. Thông thường 3 hoặc 4 ngày sau sinh là có thể tắm được, không nên để một tháng như nhiều người quan niệm. Tuy nhiên, sản phụ cũng nên tắm bằng nước lá (đông y), ấm, vì nếu không tắm rửa sẽ là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn phát triển, gây bệnh cho mẹ và con (như viêm miệng, tưa lưỡi, tiêu chảy). Sản phụ không nên tắm lâu, nên tắm từ 5 đến 10 phút là vừa.



Ngoài ra, người mẹ cũng có thể dùng khăn nóng lau người, xông hơi một chút cho ra mồ hôi, rồi lau (không nên xông hơi nhiều). Nên dùng dầu khuynh diệp chà xát cho nóng người, giúp khí huyết vận hành tốt hơn (không dùng cồn bạc hà vì menthol trong loại cồn này bay hơi nhanh, tạo cảm giác lạnh).



Nên dùng gáo dội và vòi hoa sen để tắm, không nên tắm trong bồn hoặc chậu. Ngoài ra cần phải tắm ở nơi kín, tránh gió lùa, kể cả mùa hè hay mùa đông. Tắm xong phải lau khô nhanh. Gội đầu cũng phải nhanh và lau khô tóc ngay sau khi gội.



Vệ sinh vùng kín



Nên pha nước ấm với thuốc rửa âm hộ để vệ sinh hằng ngày, vừa chống nhiễm trùng vừa giúp khử mùi hôi.


Sau khi sinh, tử cung co bóp để đẩy sản dịch ra ngoài. Sản dịch thực chất là màng nhau, đồng thời cũng là những dịch và niêm mạc của cổ tử cung và âm đạo bong ra.



Do vậy, vệ sinh sau sinh hết sức quan trọng. Nên vệ sinh ít nhất là 3 lần vào sáng, chiều và tối trước khi đi ngủ, nếu sản dịch ra nhiều nên vệ sinh nhiều lần hơn. Nên vệ sinh bằng nước sôi để nguội hoặc ấm. Không nên dùng nước muối loãng để rửa, vì tinh thể muối sẽ hút nước và làm vùng sinh dục ngoài của người phụ nữ luôn bị ẩm ướt, tạo điều kiện tốt cho vi khuẩn phát triển.




Vận động



Theo quan niệm cũ, sản phụ phải nằm một chỗ, kiêng vận động. Tuy nhiên, nếu cơ thể không vận động, máu huyết sẽ không được lưu thông, ảnh hưởng đến sức khỏe, ăn kém ngon, cơ thể lâu hồi phục. Vì thế, hiện nay người ta khuyên sau khi đẻ vài ngày, sản phụ nên đi lại, vận động chút ít để cơ thể được thoải mái, máu huyết lưu thông tốt hơn. Tuy nhiên, không nên vận động quá nhiều, làm ảnh hưởng đến sức khỏe vì các cơ ở bụng chưa co lại đến mức bình thường.



Các chuyên gia cho rằng, trừ trường hợp sản phụ đẻ mổ hay gặp những vấn đề sau sinh (băng huyết, bế sản dịch, nhiễm trùng vết mổ...) thì sản phụ nên vận động sau khoảng 6 tiếng. Từ từ ngồi dậy, dựa lưng vào thành giường và sau 1 ngày thì có thể đi lại chầm chậm (nên chú ý nằm nghỉ và nhắm mắt tĩnh dưỡng khi thấy có hiện tượng hoa mắt, chóng mặt).



Ăn uống



Trong thời gian mang thai, cơ thể người mẹ cung cấp nhiều chất bổ cho bào thai. Khi sinh, mẹ lại bị mất máu. Vì vậy, sản phụ cần ăn uống đủ chất để phục hồi sức khỏe. Nếu chỉ ăn cơm với nước mắm hoặc thịt nạc kho mặn theo tập quán cũ thì sẽ không đủ chất.



Sản phụ chỉ nên tránh những món ăn có tính hàn như cua, rau đay; không nên ăn quá sớm những thức ăn tanh như cá, ốc. Tránh những thức ăn gây dị ứng, không ăn đá lạnh. Nên ăn mướp, thịt nạc, rau đậu, cà chua, chuối...


Không nên nằm gác chéo chân



Có hai trục trặc phổ biến thời kỳ hậu sản là bế sản dịch và tử cung không co bóp được. Bế sản dịch là sản dịch không thoát ra ngoài được, hiện tượng này thường gặp ở người sinh con so. Triệu chứng là không thấy ra máu ở băng vệ sinh, đau bụng, sờ vào bụng thấy cứng, có cục. Ngược lại với bế sản dịch, là hiện tượng sản dịch chảy nhiều. Sản dịch chảy nhiều có thể do đờ tử cung - đờ tử cung là tử cung không co bóp được, dẫn đến triệu chứng máu chảy nhiều.



Nguyên nhân thứ hai dẫn đến việc sản dịch chảy nhiều có thể do rách tử cung hoặc rách âm đạo mà không được phát hiện hoặc khâu không tốt. Trong trường hợp này, sau sinh 3 đến 4 ngày mà máu vẫn chảy nhiều, sờ vào bụng dưới thấy mềm, ấn vào một cái thấy máu chảy ra thì khả năng đờ tử cung là rất lớn, nhất là khi thấy sản phụ thiếp đi, hạ đường huyết thì phải đưa ngay sản phụ đến cơ sở y tế hoặc gọi bác sĩ. Một sai lầm phổ biến nhiều người mắc phải thời kỳ này, đó là nằm gác chéo hai chân lên nhau. Nhiều người cho rằng nằm như thế âm đạo sẽ khép lại, nhưng thực chất nằm gác chéo chân là không tốt vì sẽ ngăn cản sản dịch thoát ra ngoài.



Sinh hoạt tình dục



Sau khi sinh, tử cung và đường âm đạo, âm hộ vẫn chưa thể phục hồi, vì thế nên kiêng "chuyện ấy' trong một thời gian. Các chuyên gia cho rằng, khi cơ thể đã hồi phục và sản dịch đã hết, người phụ nữ hoàn toàn có thể tiếp tục sinh hoạt vợ chồng bình thường.



Tình dục sau khi sinh cũng chính là một phương pháp tập thể dục, giúp kích thích sự tuần hoàn máu, cũng như kích thích trở lại sự co giãn tự nhiên của tử cung. Tuy nhiên, sau khi sinh, cơ thể người phụ nữ dễ bị "khô hạn vùng kín", vì vậy người chồng cần kích thích để tạo hứng khởi cho vợ trước khi quan hệ. Đồng thời cũng nên quan hệ nhẹ nhàng, tránh làm tổn thương "vùng kín" của sản phụ...



Bên cạnh đó, sản phụ cũng nên tránh những xúc động mạnh về tinh thần có hại đến sức khỏe sản phụ, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình tạo sữa, có thể làm mất sữa, ảnh hưởng gián tiếp đến sức khỏe của trẻ.



mangthai.vn.