Sữa mẹ được tạo thành từ các tuyến sữa với nguyên liệu do máu đem đến. Do đó việc ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng để cung cấp đủ dưỡng chất và các nguyên tố vi lượng là cần thiết cho sự phát triển của con.
Nhóm thực phẩm cung cấp glucid:
Gạo, ngô, bột ngũ cốc, mì sợi, mì gói, củ sắn, khoai lang, khoai tây, khoai sọ, đậu đen, đậu xanh hạt, rau dền, chuối tiêu, nho, các quả ngọt, sữa bột toàn phần, sữa đặc có đường, đường, mật ong, bánh bích qui …
Nhóm thực phẩm cung cấp protid:
Cần cho sự tổng hợp các mô mới, sự tăng trưởng của cơ thể và sự hấp thu can xi. Việc ăn đầy đủ các loại đậu nhất là đậu nành và các sản phẩm từ đậu nành, đậu phộng, bơ đậu phộng, hạt, các loại hạt ngũ cốc và rau thì đã đủ đáp ứng nhu cầu gia tăng protein. Nhờ sự kết hợp các acid amin trong protein với calci dưới dạng muối carbonat, phosphat thành các chất hòa tan để cơ thể hấp thu. Nhờ đó mà hệ xương cốt phát triển, răng mọc tốt.
Thịt heo mỡ, sữa bột toàn phần, dầu thực vật, kẹo đậu phọng, đậu nành, đậu phọng, mè…
Nhóm thực phẩm cung cấp vitamin, chất khoáng và vi lượng tố:
Đó là các loại rau xanh, quả chín cũng như rau củ. Đây là nguồn cung cấp vitamin, chất khoáng, vi lượng tố đóng vai trò quan trọng trong việc biến dưỡng trong cơ thể.
- Vitamin D giúp tăng mức độ hấp thu calci, phosphor ở ruột và điều hòa chuyển hóa calci/phosphor trong cơ thể bé, từ đó hình thành khung xương cho bé. Vì thế cần tăng cường vitamin D trong khẩu phần bữa ăn: trứng cá, gan cá, lòng đỏ trứng, bột ngũ cốc.
- Acid folic: giúp cho sự phát triển tế bào, được cung cấp từ các loại lá xanh đậm, nước cam, mầm lúa mạch, các loại hạt ngũ cốc, rau, củ
- Calci: Thực phẩm giàu calci là tôm, cua, ốc, mè, các loại rau, đậu nành, bắp cải, sữa chua, phó mát
- Phosphor có nhiều trong thịt, cá, trứng và các loại rau họ đậu.
Chính việc kết hợp hài hòa giữa các nhóm thực phẩm sẽ mang lại cho bé nguồn năng lượng để bé vận động, nguồn xây dựng cấu trúc cơ thể để bé lớn lên và nguồn bảo vệ để bé tăng cường hệ miễn nhiễm giúp chống cự lại các bệnh nhiễm trùng.
VITAMIN VÀ THỨC ĂN LỢI SỮA
Vitamin A hỗ trợ việc tạo sữa.
- Vitamin A từ thực vật như cần ta, hành lá, rau mồng tơi, rau bí, rau đay, rau lang, rau muống, rau ngót, rau xà lách, rau dền, rau càng cua, đậu xanh, cải bắp, cải trắng …Từ rau trái có màu đỏ hay vàng như bắp tươi hay khô, bí đỏ, cà chua, cà rốt, gấc, ớt đỏ, dưa hấu, đu đủ chín, mơ, mít, xoài…
- Vitamin A từ động vật như gan súc vật, gan gà vịt, gan cá, dầu gan cá, cua đồng, tôm đồng, lòng đỏ trứng gà, trứng vịt, trứng vịt lộn, sữa bột toàn phần. Các thực phẩm chứa vitamin A cao nhất là gấc, cà rốt, gan heo, trứng vịt lộn.
Giò hầm đậu Hà Lan: Đậu Hà Lan 250g + một đôi chân giò heo, thêm gia vị để ăn.
Chè đậu, mật ong: Đậu Hà Lan khô 1000g + 500g đường cát trắng + 100g mật ong. Đậu rửa sạch, thêm 3000 ml nước vào nấu chín nhừ, khi nguội xay thành bột mịn, lọc qua để bỏ vỏ và tạp chất. Cho bột đậu, đường, mật ong vào nồi, nấu nhỏ lửa cho đến khi đặc quánh lại, cho ra đĩa, san cho phẳng, khi nguội cắt thành từng miếng để ăn. Ngoài việc ngon miệng, chè còn có tác dụng điều hoà tiêu hóa và lợi sữa. (Theo Lương y Huyên Thảo)
Quả mướp non được xem là một thực phẩm có công dụng làm thông sữa, giúp sản phụ có thêm sữa. Tuy nhiên mướp có tính thanh nhiệt nên sản phụ khi dùng mướp nên dùng thêm tí gừng để trung hoà tính thanh nhiệt, thông khí huyết và phụ trị tắt tia sữa.
Rau đay: góp phần làm lợi sữa. Theo GS TS Đỗ Tất Lợi thì tuần đầu tiên sau khi sinh, ăn hàng ngày 150-200g rau đay vào bữa ăn chính, các tuần sau mỗi tuần ăn hai lần với liều từ 200-250g thì lượng sữa tăng, trong sữa lượng chất béo cũng tăng lên. Mè đen cũng có tác dụng lợi sữa.
Và người mẹ hàng ngày không quên uống nhiều nước, nhất là nước rau quả tươi như cam chanh để vừa cung cấp nước vừa cung cấp nguồn vitamin C.
Chú ý : khi vú có biểu hiện bất thường như : căng , tức ,to hơn so với bình thường và càng lúc càng tăng dần thì phải quan sát xem đầu vú có đỏ và sờ có đau không ? (cần phải so sánh 2 bên ) và có sốt không ? nếu có thì đó là biểu hiện đầu tiên của bệnh tắc sữaKhi đó, mẹ của bé phải nhanh chóng tìm cách làm tan sữa đã vón kết và hạn chế việc tạo lập thêm những vị trí tắc mới, khơi thông dòng chảy tự nhiên của sữa. Vấn đề đặt ra là làm cách nào để tan sữa vón kết mà không làm tổn thương những nang và ống dẫn sữa bình thường khác.