'Có nhất thiết phải học đại học hay không'. Nếu như bạn đã từng đặt ra câu hỏi như vậy cho chính mình hay đã từng băn khoăn suy nghĩ về hướng nghiệp cho con cái thì đây chính là bài viết mà bạn nên đọc.
Bài viết được đăng tải trên báo VNE, mình chia sẻ lại chi tiết bên dưới cho mọi người cùng biết nhé!
Khi nghe con gái nói sẽ đi học nghề xăm hình thay vì vào đại học, chị Mai Ánh (là mẹ) dọa sẽ quyên sinh nếu cô làm trái ý.
Với người phụ nữ 45 tuổi ở Hà Nội, từ chối học đại học là điều không thể chấp nhận bởi gia đình có truyền thống khoa cử, toàn những người có bằng cấp cao. Chị cho rằng người không có bằng cấp sẽ bị coi thường, "cả đời không ngẩng mặt lên được".
Nhưng từ nhỏ Thùy Linh, con gái chị, đã thích vẽ, thích trở thành một thợ xăm hình chuyên nghiệp. Nữ sinh 17 tuổi nghĩ nghề này tại Việt Nam nhiều cơ hội phát triển, thu nhập tốt. Cô bé không ngờ bị bố mẹ phản đối gay gắt.
Để tránh xung đột, Linh nói sẽ tập trung thi tốt nghiệp THPT. Nếu thuyết phục được gia đình trước khi xét tuyển, cô có thể học nghề xăm hình hoặc học đại học và tìm kiếm cơ hội theo đuổi đam mê.
Có những nghề bắt buộc phải học đại học nhưng có những nghề lại không cần, ảnh: DSD
Một trường hợp khác: 12 năm trước, Lan Huệ ở Thái Bình cũng muốn làm và kinh doanh đồ thủ công thay vì học đại học. Nhưng với gia đình thuần nông, cả họ chưa ai đỗ đại học nên bố mẹ cô đặt kỳ vọng. Dù không muốn Huệ vẫn ôn thi và trúng tuyển vào Đại học Thương mại Hà Nội.
Ra trường không xin được việc đúng chuyên ngành, Huệ xin vào một công ty chuyên tạo hình đất sét cho trẻ em. Vốn khéo tay cùng khả năng sáng tạo đa dạng giúp Huệ mỗi tháng thu nhập 25-30 triệu đồng. Tấm bằng cử nhân của cô vẫn cất ở quê.
"Nếu được chọn lại có lẽ tôi sẽ không học đại học", cô gái 30 tuổi nói.
Linh và Huệ không phải người duy nhất muốn "vào đời bằng đường khác" thay vì học đại học nhưng bị gia đình ngăn cản. Chủ đề "nên hay không học đại học" gần đây nhận nhiều quan tâm trên mạng xã hội.
Mới đây một nam rapper đã gây tranh cãi với phát ngôn "Những người học đại học phần lớn chỉ học đại, không bằng một người học xong lớp 12 rồi ra đời bươn chải", thu hút hàng nghìn ý kiến cả đồng tình và phản đối. Bên ủng hộ cho rằng đào tạo trong trường không quan trọng bằng trải nghiệm thực tế. Nhưng có người cho rằng không có nền tảng kiến thức khó có thể thực hành.
"Có rất nhiều công việc phải học đại học, cao học và trên cao học, nhất là các nghề đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao như bác sĩ, nghiên cứu khoa học, vũ khí quân sự, vũ trụ... Nếu chỉ học hết cấp 3 bạn có chắc sẽ làm được?", người dùng mạng tên Vũ Huy viết.
Giải thích về lý do nhiều người vẫn coi trọng bằng cấp, chuyên viên tâm lý Đào Lê Tâm An (TP HCM) nói 20 năm trước đỗ đại học rất khó, nhiều phụ huynh không thực hiện được điều này nên đem ước mơ gửi gắm cho con. Ngày nay, việc sở hữu một tấm bằng đại học không quá khó khăn càng thúc đẩy cha mẹ muốn con thực hiện, ngay cả khi các em không có đam mê hay năng lực phù hợp.
Trước khi quyết định có học đại học hay không thì cần hiểu rõ về đam mê, thế mạnh cá nhân và ngành nghề tương lai mà mình muốn, ảnh: dSD
Bổ sung thêm, tiến sĩ Vũ Thu Hương, nguyên giảng viên Đại học Sư phạm Hà Nội, cho biết tâm lý "phải học đại học" đã in sâu vào tiềm thức của nhiều người bởi quan niệm đây là con đường duy nhất để thành công. Hai là xã hội vẫn coi trọng bằng cấp, một số phụ huynh sợ người xung quanh chê cười, con cái bị đem ra so sánh.
"Cũng chính bởi việc cố gắng có bằng đại học nhưng không biết lý do tại sao và mơ hồ trong lúc chọn ngành đào tạo mới sinh ra quan niệm 'học đại học cũng chỉ là học đại'", bà Hương nói.
Nữ chuyên gia cũng cho biết việc chạy theo số đông khiến nhiều người chọn sai trường, ngành học. Hệ quả là nảy sinh tư tưởng chán nản, bỏ học giữa chừng; số khác rơi vào tâm lý "bỏ thì thương, vương thì tội", khi ra trường lại làm trái ngành, trái nghề; hoặc có trường hợp mẫu thuẫn với gia đình do cố tình theo đuổi đam mê.
Chuyên viên tâm lý Đào Lê Tâm An cho biết nhiều công việc không tìm thấy ở giảng đường mà chỉ cần học trung cấp, học nghề. Việc chuyên về thao tác kỹ thuật, đào tạo nghề sẽ tiết kiệm thời gian, tăng khối lượng thực hành, giúp lao động dễ dàng thạo việc. Con đường đi lên từ tay nghề, tích lũy kinh nghiệm sau bổ sung thêm bằng cấp nếu có cũng là hướng đi được ưa chuộng.
"Do vậy việc học đại học không còn là tiêu chuẩn tiên quyết, đặc biệt là với những ngành nghề vốn không cần bằng cấp hoặc không được đào tạo", ông An nói.
Tiến sĩ Vũ Thu Hương khuyên trong một số trường hợp các em có thể dành một năm gap year (tạm dừng học) để suy nghĩ và trải nghiệm mọi ngành nghề bản thân cho là phù hợp.
Như với gia đình chị Kim Lý ở Hải Phòng. Thay vì hối thúc con trai xét tuyển vào đại học, người phụ nữ 50 tuổi khuyên nên gap year một năm dù quyết định này bị gia đình phản đối bởi sợ gián đoạn việc học, tạo tiền đề xấu cho các em. Nhưng được trải nghiệm tất cả công việc bản thân tò mò, phát hiện thế mạnh của bản thân, chàng trai 19 tuổi đã chọn một trường đại học thiên về truyền thông đại chúng thay vì kinh tế như ban đầu.