Dạo này thấy nhiều anh em trên diễn đàn hay bàn về chuyện xả stress, tìm thú vui điền viên hay làm thêm nghề tay trái lúc rảnh rỗi. Nay cuối tuần rảnh rỗi, em ngoi lên chia sẻ với các thím một bộ môn em đã theo đuổi được gần 2 năm nay: nuôi ong dú (ong không đốt - stingless bee) lấy mật ngay tại nhà.
Nhiều thím nghe "nuôi ong" chắc hình dung cảnh mặc đồ bảo hộ kín mít như du hành vũ trụ, hoặc sợ nó đốt con nhỏ, phiền hàng xóm đúng không? Lúc đầu em cũng y chang vậy, cho tới khi vô tình biết tới giống ong dú này.
1. Cơ duyên và cú sốc đầu đời
Hồi đó em làm văn phòng, ngồi máy tính cả ngày stress nặng. Tình cờ xem được video người ta nuôi ong dú lấy mật trong hốc cây, thấy nó bé tí như hạt đỗ đen và đặc biệt là hoàn toàn không có ngòi chích, hiền khô. Thế là em máu lên, đặt thử 2 tổ dạng thùng gỗ mini về để ở góc ban công tầng 2.
Tháng đầu tiên trôi qua êm đẹp, ong đi lấy phấn hoa quanh xóm tấp nập. Nhưng đến tháng thứ ba thì ăn ngay "quả đắng":
Do chưa hiểu tập tính, em đặt tổ ngay hướng gió lùa mạnh và nắng chiếu trực tiếp buổi trưa.
Đợt mưa dầm kéo dài, tổ bị ẩm mốc, đàn suy yếu rồi bị ruồi giấm/thạch sùng vào phá sạch một tổ. Cảm giác lúc mở nắp ra thấy đàn ong tan tác thực sự rất nản các thím ạ.
2. Học lại từ đầu và những điều thú vị
Sau thất bại đó, em bắt đầu tìm đọc tài liệu chuyên sâu hơn về tập tính sinh học, cách làm thùng đúng kỹ thuật, kiểm soát nhiệt độ và cách phân biệt các dòng ong dú bản địa ở Việt Nam (như dòng Toracica hay Biroi...).
Thím nào tò mò muốn tìm hiểu sâu về tập tính, cấu tạo tổ cũng như phân loại giống thì có thể tham khảo thêm các bài viết kỹ thuật em đúc kết lại bên này:
Sau khi nắm được bài học, em rút ra mấy điểm cốt lõi cho thím nào muốn nuôi thử:
Không cần đất rộng: Chỉ cần một góc ban công, sân thượng có mái che hoặc gốc cây nhỏ có bóng râm là nuôi được.
Không tốn công cho ăn: Ong tự bay đi tìm hoa trong bán kính 500m - 1km. Chúng nhỏ nên chui được vào cả những hoa cỏ dại li ti mà ong mật thông thường bỏ qua.
Không sợ đốt: Trẻ con hay người già đứng cạnh quan sát thoải mái, tối đa nó chỉ bu vào tóc hay quần áo nếu mình đụng mạnh vào tổ.
3. Thu hoạch mật: Ít nhưng chất
Nhiều thím hỏi nuôi cái này có giàu nhanh được không? Câu trả lời thẳng thắn là KHÔNG nếu xác định lấy sản lượng lớn như ong mật công nghiệp.
Mỗi tổ ong dú 1 năm chỉ cho từ 300ml đến 1 lít mật tùy nguồn hoa và độ mạnh của đàn.
Nhưng bù lại, mật ong dú có vị ngọt thanh pha chút chua nhẹ tự nhiên do lên men enzyme vi sinh vật, hàm lượng chất chống oxy hóa và kháng khuẩn cực kỳ cao. Nhất là phần keo ong (propolis) của tụi này tiết ra để bọc tổ rất thơm và quý.
Em chủ yếu để gia đình dùng trị ho, viêm họng cho bọn nhỏ, dư chút ít thì chia lại cho người quen trong hội nhóm.
4. Kế hoạch sắp tới
Hiện tại đàn ong ở nhà em đã nhân lên được hơn chục tổ ổn định, tỉ lệ sống gần như 100%. Sắp tới em đang thử nghiệm mẫu thùng quan sát bằng mica để các gia đình có con nhỏ vừa nuôi lấy mật vừa làm giáo cụ trực quan cho các bé quan sát cấu trúc tổ ong cực kỳ cuốn.
Thím nào ở nhà đang có góc ban công trống, thích trồng cây mà muốn có thêm đàn ong thụ phấn tự nhiên thì cứ để lại cmt hoặc giao lưu nhé. Em sẵn sàng giải đáp hết trong tầm hiểu biết!