Năm đầu về làm dâu, đi chợ mua chuối về thắp hương tôi đã nhận được một bài học nhớ đời
Mình là gái Hà Nội, lấy chồng về Nam Định, làm dâu gần 20 năm rồi. Cứ năm nào đến Tết cũng lại nhớ lại kỉ niệm lần đầu tiên về làm dâu, mẹ chồng bảo ra chợ mua nải chuối về bày ban thờ. Nghĩ cũng đơn giản vì nải chuối thì quá quen thuộc rồi, mình ra chợ chọn mua nải chuối quả to đều, không quá xanh nhưng cũng không chín, mình cảm thấy rất ưng ý nhưng khi về đến nhà thì mẹ chồng tỏ vẻ không vui lắm.
Vừa cầm nải chuối lên, bà đã đếm đi đếm lại, rồi hỏi mình: Sao con lại mua chuối 24 quả? Mình nghe rõ câu hỏi nhưng chẳng hiểu bà đang nói gì nên mình chẳng biết trả lời thế nào. Thấy thế bà nói tiếp, con ra chợ đổi đi, không ai thắp hương chuối 24 quả cả.
Quan niệm người Việt cho rằng số lẻ là số may mắn, số dương, ảnh: DSD
Lúc đó thì mình đã hơi sợ vì là dâu mới nên mình cứ cầm đại ra chợ đổi mà không biết lí do tại sao. Ngày đó không có điện thoại phổ biến như bây giờ. Mình mới nghĩ ra cách là ghé vào nhà dì (em gái của mẹ chồng) để hỏi. Dì là người cởi mở và dễ gần nhất trong gia đình, cũng may mà nhà ở gần nên mình mới hỏi. Dì mình mới giải thích rằng vấn đề không phải là 24 hay bao nhiêu, mà vấn đề là người ta kiêng thắp hương nải chuối có số quả chẵn, cần phải chọn nải chuối có số quả lẻ để mua mới đúng.
Lúc mới nghe như thế mình cũng rất bất ngờ, nhưng chỉ biết như vậy để cố đi mua được nải chuối lẻ thôi chứ mình cũng không hiểu tại sao lại phải cầu kì như vậy.
Cho đến tận bây giờ, khi mình chia sẻ câu chuyện này, nhiều người vẫn chưa hiểu tại sao khi thắp hương lại phải chọn nải chuối quả chẵn đâu. Chuyên gia giải thích như sau nhé!
Một trong những tiêu chí mà nhiều người chọn chuối thờ cúng các dịp lễ, Tết chính là số lượng quả. Những nải chuối có quả lẻ được người ta mua nhiều nhất chính vì thế nó thường có giá cao gấp nhiều lần các nải có quả chẵn.
Nải chuối có số quả lẻ thường có giá đắt hơn số quả chẵn, ảnh: SDSd
Chẳng thế, cứ đến dịp Tết, những nải chuối quả lẻ từ 15-17-19-21… sẽ có giá từ 200 nghìn đồng trở lên ở các chợ. Nải càng nhiều quả và có số quả lẻ sẽ càng đắt. Còn ngược lại các nải có số quả chẵn lại rẻ hơn hẳn, thậm chí là không ai mua.
Lý giải vấn đề này, T.S, chuyên gia phong thủy Nguyễn Ngoan cho biết, chẵn là số âm, lẻ là số dương, số âm không có tốt nên ai cũng muốn chọn số dương để thờ cúng với mong cầu cho những điều tốt lành sẽ đến.
Tương tự vậy, nải chuối được lựa chọn để thắp hương cũng thường có số quả lẻ. Bên cạnh đó, lựa chọn chuối để thắp hương ngày Tết cũng chú ý các nải chuối còn nguyên cả râu ria thể hiện cho sự sinh sôi nảy nớ đâm chồi nảy lộc sẽ mang lại nhiều tài lộc may mắn, con đàn cháu đống cho gia chủ.
Bởi vậy, khi lựa chọn chuối cúng trên bàn thờ người ta ưu tiên chọn những nải chuối còn xanh và có quả số lẻ còn nguyên cả râu ria thể hiện cho sự may mắn tài lộc phước lành.
Tục thờ cúng bằng chuối đã gắn liền với người Việt Nam từ rất lâu đời, đặc biệt là với người dân miền Bắc. Với người dân miền Bắc, nải chuối được coi là biểu tượng của sự đoàn kết, tình thân và sự ấm cúng trong gia đình. Hình dáng của nải chuối, khi nghiêng lên trên như bàn tay mang theo ý nghĩa về may mắn, sự bảo bọc sum vầy và che chở cho con cháu.
Mâm ngũ quả ngày Tết theo truyền thống của người Việt, ảnh: SD
Việc chọn nải chuối có số quả lẻ cũng có thể tương tự như khi thắp hương chúng ta thường thắp số nén hương là số lẻ, ví dụ 1 nén, nén hoặc 5 nén. Mỗi con số nén hương lại có ý nghĩa khác nhau.
Lý giải việc người Việt Nam thường thắp ba nén hương, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Lê Quang Khang giải thích: Ba nén nhang thể hiện ý nghĩa là tâm nhang (lòng thành), giới nhang (theo lời răn dạy của Phật thánh tổ đường) và định nhang (tuyệt đối không thay lòng đổi dạ).
Ngoài ra, số lượng hương khi thắp khác nhau đều có ý nghĩa nhất định như:
- 1 nén hương: tượng trưng cho lòng thành kính, thường thắp để cầu khấn bình an, cầu làm ăn.
- 2 nén hương: cầu siêu thoát cho người đã khuất, thường thắp số lượng như vậy trong khoảng thời gian còn để tang, sau đó thắp lại số lẻ như thường.
- 3 nén hương: có nhiều ý nghĩa về thờ phụng, có thể Tam bảo (Phật – Pháp – Tăng); Tam giới (Dục giới, Sắc giới và Vô sắc giới); Tam thời (Quá khứ – Hiện tại – Tương lai); Tam vô lậu học (Giới – Định – Tuệ) của nhà Phật. Điều này lý giải vì sao ở sân chùa thường có 3 đỉnh hương to.
- 5 nén hương: tượng trưng cho Kim-Mộc-Thủy-Hỏa-Thổ hoặc 5 phương trời đất.
- 7 và 9 nén hương: tượng trưng cho vía của mỗi người, cầu xin may mắn từ bề trên.
Tuy nhiên, 9 nén hương hay 1 nén hương cũng giống nhau về ý nghĩa, đó chính là lòng thành. Nén hương, cũng có thêm một ý nghĩa đặc biệt khác nữa, đó là thắp hương để nhớ đến sự vô thường.
Trong từ Hán-Việt, vô thường tức là không vĩnh viễn – tất cả đều giả tạm, cho nên lúc nén hương tắt cháy thì cũng tượng trưng cho đời người tắt cháy, ngắn ngủi vô thường như thời gian của nén hương… tàn tro của hương nhắc nhở chúng ta chớ để thời gian trôi qua, uổng phí tháng ngày.